زایمانی پێشوەختە کاتێک ڕوودەدات کە گرژبوونەوەی ڕێکوپێک دەبێتە هۆی کردنەوەی ملی منداڵدان، لە دوای هەفتەی ٢٠ و پێش هەفتەی ٣٧ی دووگیانیدا.
نیشانەکانی زایمانی پێشوەختە چین؟
چەند نیشانەیەک هەن کە لەوانەیە ئاماژە بن بۆ دەستپێکردنی لەدایکبوون پێش کاتی خۆی، لەوانە:
- گرژبوونەوەی دووبارەبووەوە یان ڕێکوپێک لە ناوچەی سکدا.
- هەستکردن بە فشار لە خوارەوەی سک یان ناوچەی حەوز.
- ئازاری سووک لە پشت یان گرژبوونەوەی سووکی سک.
- دەرچوونی شلەی ڕەحمی ئاوەکی، مووکی یان خوێناوی.
- خوێنڕشتنی سووکی ڕەحمی یان دەرچوونی بەردەوامی شلە بەهۆی دڕانی کیسەی منداڵ.
تشخیص و چارەسەری زایمانی پێشوەختە
تشخیص پشت بە پێداچوونەوە بە مێژووی نەخۆشی و ئەنجامدانی چەند پشکنینێک دەبەستێت، لەوانە:
- پشکنینی حەوز: بۆ هەڵسەنگاندنی ئەستووری ملی منداڵدان و ئەوەی تا چەند کراوەتەوە.
- ئەلترەساوند: بۆ پێوانەکردنی درێژی ملی منداڵدان و چاودێریکردنی دۆخی منداڵ و بڕی شلەی ئەمنیۆتی.
- چاودێریکردنی منداڵدان: بۆ دیاریکردنی ماوەی گرژبوونەوەکان و ماوەی نێوانیان.
- پشکنینە تاقیگەییەکان: وەک وەرگرتنی نموونە لە ڕەحم بۆ گەڕان بەدوای تووشبوون یان مادەی فایبرۆنێکتین، هەروەها پشکنینی میز.
هەڵبژاردەکانی چارەسەر و ڕێگریکردن
دەستێوەردانەکان بەپێی دۆخی کەسەکە و ماوەی دووگیانی جیاوازن:
- دەستێوەردانی نەشتەرگەری: ئەگەر درێژی ملی منداڵدان کەمتر لە ٢٥ میلیمەتر بێت یان پێشتر زایمانی پێشوەختە ڕوویدابێت، لەوانەیە پێش هەفتەی ٢٤ ملی منداڵدان بە درزەی بەهێز ببەسترێت. بە گشتی درزەکان دوای هەفتەی ٣٦ لادەبرێن.
- پرۆجێستیرۆنی ڕەحمی: بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی لەدایکبوونی پێشوەختە لەو دۆخانەدا بەکاردێت کە کورتبوونی ملی منداڵدان پێش هەفتەی ٢٤ تشخیص کراوە.
- دەرمان دوای دەستپێکردنی زایمان: ناتوانرێت زایمان بە تەواوی بوەستێندرێت؛ بەڵام پێش هەفتەی ٣٧ کۆرتیکۆستیرۆید بەکاردێت بۆ باشترکردنی تەندروستی سییەکانی منداڵ، و لە نێوان هەفتەی ٢٤ و ٣٢دا سۆلفاتەی مەگنیزیۆم بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی شەلەلی مێشک، هەروەها دەرمانی ڕاگرتنی گرژبوونەوەی منداڵدان کە لەوانەیە پرۆسەکە بۆ ماوەی ٤٨ کاتژمێر دوا بخات.
هۆکارە مەترسیدارەکان و ئاڵۆزییەکان
چەندین هۆکار مەترسیی تووشبوون بە ئەم دۆخە زیاد دەکەن، لەوانە:
- مێژووی تەندروستی: لەدایکبوونی پێشوەختەی پێشوو، کورتبوونی ملی منداڵدان، یان تووشبوون بە نەخۆشییە درێژخایەنەکان وەک شەکرە و فشاری خوێنی بەرز.
- کێشەکانی دووگیانی: دووگیانی بە دووانە، زیادبوونی شلەی ئەمنیۆتی، یان دووگیانبوون لە تەمەنی کەمتر لە ١٧ یان زیاتر لە ٣٥ ساڵ.
- هۆکاری تریش: جگەرەکێشان، بەکارهێنانی مادەی هۆشبەر، خراپیی خۆراک، یان کەمبوونی ماوەی نێوان دوو دووگیانییەک (کەمتر لە ١٨ مانگ).
ئاڵۆزییەکان زۆرجار پەیوەندییان بە منداڵی پێشوەختەوە هەیە؛ منداڵەکە لەوانەیە کێشی کەم بێت، کێشەی هەناسەدانی هەبێت، یان تووشی کێشەی بینین و بیستن بێت. هەروەها لەوانەیە پێویستی بە چاودێریی تایبەت لە یەکەی منداڵانی تازە لەدایکبوو هەبێت.
ڕێنمایی بۆ ڕێگریکردن و پشتگیری
بۆ زیادکردنی دەرفەتی تەواوکردنی دووگیانی، ئەم ڕێنماییانە پێشنیار دەکرێن:
- بەردەوام بەشداری لە سەردانەکانی چاودێریی پێش لەدایکبوون بکە.
- خۆراکێکی تەندروست بخۆ و جگەرەکێشان بوەستێنە.
- نەخۆشییە درێژخایەنەکان وەک قەڵەوی و شەکرە کۆنترۆڵ بکە.
- لە پشوودانی تەواو لەسەر جێگا خۆ بپارێزە، چونکە لەوانەیە ببێتە هۆی دروستبوونی تەپڵەی خوێن و لاوازیی ماسولکەکان.
پرسیارە باوەکان
کەی پێویستە پەیوەندی بە پزیشکەوە بکەم؟
ئەگەر هەر نیشانەیەک هەست پێکرد کە لە گرژبوونەوەی زایمان دەچێت، یان نیگەران بوویت لە هەر گۆڕانکارییەک لە شلەی ڕەحم، دەبێت دەستبەجێ پەیوەندی بە پسپۆڕی چاودێریی تەندروستییەوە بکەیت.
ئایا دەتوانرێت بە تەواوی ڕێ لە لەدایکبوونی پێشوەختە بگیرێت؟
هەمیشە ناتوانرێت ڕێ لێی بگیرێت، بەڵام هەنگاوەکانی ڕێگریکردن و چاودێریی وردی پزیشکی یارمەتی کەمکردنەوەی مەترسییەکان و باشترکردنی ئەنجامی تەندروستی دەدەن.
جیاوازیی گرژبوونەوەکانی براکستۆن هیکس و زایمانی ڕاستەقینە چییە؟
گرژبوونەوەکانی براکستۆن هیکس باون و نابنە هۆی کردنەوەی ملی منداڵدان؛ هەروەها لەوانەیە بە ڕۆیشتن یان گۆڕینی شێوازی دانیشتن بوەستن. بەڵام گرژبوونەوەکانی زایمان ڕێکوپێک و بەردەوامن.
کەی پێویستە دەستبەجێ بچیتە نەخۆشخانە؟
لەو دۆخانەی خوارەوەدا پێویستە داوای چاودێریی پزیشکیی خێرا بکەیت:
- دەرکەوتنی گرژبوونەوەی ڕێکوپێک و بەهێز.
- ڕوودانی خوێنڕشتنی ئاشکرای ڕەحم.
- دڕانی کیسەی منداڵ و دەرچوونی شلە.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی تا یان تووشبوونی توند.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- حەمامی دانیشتن بۆ بواسیر؛ ڕێنمایی بەکارهێنان
- هاندانی منداڵبوون؛ کەی پێویستە؟
- مانگانە لە کاتی شیردان: کات و هۆکارەکان
- پشکنینەکانی سێ مانگی دووەمی دووگیانی
- زیاتر دەربارەی منداڵبوون و دوای منداڵبوون
Photo: markus119, CC0 1.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team