ئەم وتارە وردەکارییەکانی دۆزینەوەی دوو حاڵەتی تری کۆرۆناڤایرۆسی نوێ، نیشانەکانی نەخۆشی و ئاڵۆزییە دەمارە دەگمەنەکان دەخاتەڕوو.
گەشەکانی دۆزینەوەی دوو حاڵەتی تری کۆرۆناڤایرۆسی نوێ
حاڵەتەکانی تووشبوون لە چەند شوێنێکدا تۆمار کراون. پێشتر ڕاگەیەنرا کە دوو حاڵەتی تری کۆرۆناڤایرۆسی نوێ دۆزراونەتەوە و بارودۆخی تەندروستیی هەردوو تووشبووەکە جێگیر بوو. دوو حاڵەتی تری وەشانی گۆڕاوی ڤایرۆس لە دوو کەسدا تۆمار کران؛ ئەوان خرانە ژێر گۆشەگیریی تەندروستی و ڕێکارە تەندروستییەکان، و تاقیکردنەوەی ڕیزبەندیی وەراثییان بۆ کرا تا جۆری وەشانەکە دیاری بکرێت.
نیشانەکانی نەخۆشی کۆرۆناڤایرۆس و ئاڵۆزییەکانی
تووشبووان بە نەخۆشی کۆرۆناڤایرۆس کۆمەڵێک نیشانەی تەندروستییان دەردەکەوێت، لەوانە:
- تا و کۆکە.
- تەنگەنەفەسی.
- لەدەستدانی هەستی بۆنکردن و تامکردن.
- سەرئێشە و ناخۆشیی گشتی.
ئەم نیشانانە دەتوانن خراپتر ببن و ببنە هۆی هەوکردنی ڕێگاکانی هەناسەدان یان شکستی گورچیلە، بە تایبەتی لە کەسانی تووشبوو بە نەخۆشییە درێژخایەنەکان. ڕاپۆرتە پزیشکییەکان باس لە دەرکەوتنی ئاڵۆزیی دەمارە دەگمەنە پەیوەستەکان بە تووشبوون دەکەن، لەوانە سندرۆمی میلەر فیشەر و هەوکردنی دەمارە قەحفییەکان؛ هەردووکیان لە ژێر سندرۆمی گیلان ـ بارێ دەکەون. لەم حاڵەتانەدا دووانەبینین، چەوتبوونی چاو، بێهەستی لە دەوری دەم و تێکچوونی هاوسەنگی لە کاتی ڕۆیشتن دەبینرێت.
ڕێگاکانی پاراستن و مامەڵەکردن لەگەڵ تووشبوون
ماوەی حەشاردانی ڤایرۆس لە نێوان یەک ڕۆژ تا ١٤ ڕۆژە، و ڤایرۆسەکە دەتوانێت پێش دەرکەوتنی نیشانەکانیش لە نێوان مرۆڤەکاندا بڵاو ببێتەوە. بۆ کەمکردنەوەی بڵاوبوونەوە، ئەمانە جێبەجێ بکەن:
- بەردەوام دەستەکانتان بە ئاو و سابون بشۆن، یان ماددەی پاککەرەوەی کحولی بەکاربهێنن.
- بە دەستی پیس ڕووتان مەلمسێنن.
- ڕووکاری شتەکان بە شێوەیەکی بەردەوام پاک بکەنەوە.
- ڕێنماییەکانی کۆکەکردن پەیڕەو بکەن؛ لووتتان بە دەستماڵ بپۆشن و دەستبەجێ دەستماڵەکە فڕێ بدەن.
- لە کەسانی خاوەن نیشانەکانی نەخۆشیی هەناسەدان دوور بکەونەوە و کەلوپەلی کەسییان بەکارمەهێنن.
- پێش خواردن، خواردنەکە باش بپەژێنن.
پرسیارە باوەکان
ماوەی حەشاردانی ڤایرۆس چەندە؟
ماوەی حەشاردان لە یەک ڕۆژ تا ١٤ ڕۆژ دەخایەنێت.
ئایا ڤایرۆسەکە پەیوەندی بە سیستەمی دەمارەکانەوە هەیە؟
بەڵێ، حاڵەتە دەگمەنەکان تۆمار کراون کە تێیاندا سندرۆمی گیلان ـ بارێ و جۆرە لاوەکییەکانی، وەک سندرۆمی میلەر فیشەر، لە هەندێک نەخۆشدا پەرەیان سەندووە.
وەشانە گۆڕاوەکانی ڤایرۆس چۆن دەستنیشان دەکرێن؟
بە تاقیکردنەوەی ڕیزبەندیی وەراثی دەستنیشان دەکرێن. ئەم تاقیکردنەوەیە بە شێوەیەکی ڕۆتین بۆ هەموو حاڵەتەکان ناکرێت، بەڵکو بۆ گرووپی دیاریکراوەکان دەکرێت؛ وەک ئەو کەسانەی لە شوێنەکانی هەبوونی وەشانە دیاریکراوەکانەوە دێن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکە:
- سەختیی زۆر لە هەناسەدان یان تەنگەنەفەسیی توند.
- تای بەردەوام کە کەم نابێتەوە.
- دەرکەوتنی نیشانە دەمارەییە لەناکاوەکان، وەک دووانەبینین یان لەدەستدانی هاوسەنگی لە کاتی ڕۆیشتن.
- خراپبوونی خێرای بارودۆخی تەندروستیی گشتی.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ یان خزمەتگوزاریی تەندروستی نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری سەرماخواردن لە منداڵان؛ ڕێنمایی
- گریپ لە زستاندا: نیشانە و خۆپاراستن
- کۆکە دوای وازهێنان لە جگەرە: هۆکار و چارەسەر
- ڤاکسینی ئەنفلۆنزا لە دووگیانیدا: سوود و سەلامەتی
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team