داده‌های سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد که بیماری‌های اسهالی، علیرغم قابل درمان و پیشگیری بودن، دومین علت مرگ و میر در کودکان زیر پنج سال هستند.
خطرات اسهال از دیدگاه سازمان جهانی بهداشت
اسهال به معنای دفع مدفوع مایع یا شل سه بار یا بیشتر در روز، یا افزایش دفع نسبت به حالت معمول فرد است. این علامت ناشی از عفونت در روده‌ها یا دستگاه گوارش است که توسط ویروس‌ها، انگل‌ها یا باکتری‌ها ایجاد می‌شود.
این عفونت‌ها از طریق موارد زیر منتقل می‌شوند:
- مصرف آب آشامیدنی یا غذاهای آلوده.
- تماس بین افراد در صورت نبود بهداشت شخصی.
گسترش این موارد با فقر، جنگ‌ها، بلایا و کمبود خدمات فاضلاب مرتبط است. سازمان جهانی بهداشت تأکید می‌کند که این بیماری‌ها باعث سوءتغذیه در کودکان خردسال می‌شوند؛ به‌طوری که کودکان زیر سه سال در کشورهای در حال توسعه به‌طور متوسط سالانه سه دوره اسهال را تجربه می‌کنند که باعث تضعیف ایمنی آن‌ها شده و آن‌ها را در چرخه معیوبی از بیماری و سوءتغذیه قرار می‌دهد.
کم‌آبی و پیچیدگی‌های پزشکی در مواجهه با اسهال
کم‌آبی زمانی رخ می‌دهد که بدن آب و نمک‌های ضروری مانند پتاسیم، سدیم، بیکربنات و کلرید را از طریق استفراغ، مدفوع مایع، ادرار، عرق و تنفس از دست بدهد و این مواد جایگزین نشوند.
شدت کم‌آبی به سه سطح تقسیم می‌شود:
۱. کم‌آبی اولیه: علائم واضحی ندارد.
۲. کم‌آبی متوسط: با تشنگی، عصبی شدن، گود افتادگی چشم‌ها و چروک شدن پوست همراه با از دست رفتن انعطاف‌پذیری آن ظاهر می‌شود.
۳. کم‌آبی شدید: شامل شوک، کاهش سطح هوشیاری، سرد شدن اندام‌ها، ضربان قلب سریع و ضعیف، تغییرات در فشار خون، کاهش ادرار و لرز است.
این شرایط با استفاده از محلول‌های قندی و نمکی یا داروی اسهال مناسب مانند محلول‌های دهنده‌ی آب دهانی (ORS) درمان می‌شوند و در موارد حاد برای جلوگیری از مرگ، از سرم‌های وریدی استفاده می‌گردد. در موارد تشخیصی پیشرفته، ممکن است بررسی‌های تخصصی مانند آندوسکوپ سازمان جهانی بهداشت در پروتکل‌های پژوهشی مورد توجه قرار گیرد.
روش‌های پیشگیری از عفونت
می‌توان گسترش اسهال را با رعایت اقدامات زیر کاهش داد:
- تکیه بر تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماه اول زندگی نوزاد.
- شستن منظم دست‌ها با آب و صابون.
- تضمین بهداشت غذا در سطح شخصی و عمومی.
- تأمین آب آشامیدنی سالم و شبکه‌های فاضلاب پیشرفته.
- دریافت واکسن علیه روتاویروس.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت ظهور علائم کم‌آبی شدید، باید فوراً درخواست مراقبت‌های پزشکی کرد، مانند:
- از دست دادن یا کاهش سطح هوشیاری.
- کاهش محسوس مقدار ادرار.
- سرد شدن اندام‌ها یا ضربان قلب سریع و ضعیف.
- ظهور علائم شوک یا پوسته پوسته شدن پوست.
سوالات متداول
وظیفه سازمان بهداشت جهانی چیست؟
این نهاد بر روی رصد داده‌های عفونت‌ها و مرگ‌ومیرها، تعیین رابطه بین فقر و بیماری‌های روده‌ای و ارائه دستورالعمل‌های پیشگیری و درمان برای کاهش تعداد مرگ‌ومیر کودکان فعالیت می‌کند.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
کودکانی که دچار اختلال در سیستم ایمنی یا سوءتغذیه هستند و افرادی که با ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) زندگی می‌کنند.
کم‌آبی ناشی از اسهال چگونه درمان می‌شود؟
از طریق جبران مایعات و مواد معدنی از دست رفته با استفاده از محلول‌های دهنده‌ی آب دهانی یا از طریق رگ در موارد شدید.
سلب مسئولیت پزشکی: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- بهترین درمان‌های بیماری روده تحریک‌پذیر و روش‌های جدید
- مدیریت سندرم روده تحریک‌پذیر در بارداری و روش‌های درمان
- تفاوت بیماری کرون و کولیت اولسراتیو و روش‌های درمان
- بواسیر بیرون‌زده چیست و چگونه درمان می‌شود؟
- بیشتر درباره روده و کولون
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team