Tıbbi beslenme, kalın bağırsak iltihabı şiddetini kontrol etmeye ve semptomların gelişimini yönetmeye yardımcı olur; uygun diyet hastanın durumuna ve hastalığın türüne göre değişiklik gösterir.
Hastalığın Kontrolünde Beslenmenin Önemi
Gıdalar doğrudan hastalığın nedeni olarak kabul edilmese de, hastalığın aktivitesini doğrudan etkiler. Beslenmenin önemi, bağışıklık sistemini güçlü tutmak ve inflamasyonu azaltmak noktasında ortaya çıkar. İltihap, proteinlerin bağırsak duvarından sızmasına neden olduğundan; yumurta, et, balık, kümes hayvanları, süt ürünleri ve soya gibi protein kaynaklarına odaklanmak gereklidir.
Çinkonun Bağırsaklara Etkisi ve Rolü
Çinko eksikliği, özellikle bağırsak fistülleri olan Crohn hastalığı vakalarında, ülseratif kolit vakalarına göre daha sık görülür. İshal, çinko kaybına yol açarken, çinko eksikliği de bağışıklık sistemini zayıflatır ve ishalin artmasına neden olur. Karides ve kırmızı et gibi çinko açısından zengin gıdalar tüketmek, ishalin durdurulmasına yardımcı olabilir.
Akut Kalın Bağırsak İltihabı Atakları Sırasında Beslenme
Şiddetli inflamasyon durumlarında belirli beslenme stratejileri uygulanır:
- Sıvı Beslenme: Su ve açık çay tercih edilir. Sindirim sisteminin hareketliliğini artırdığı için kahve, koyu çay ve limon gibi narenciye sularından kaçınılır.
- Diyet Kısıtlamaları: Laktozsuz ve lifsiz öğünler tüketilmeli, sıvı miktarı kademeli olarak artırılmalıdır.
- Beslenme Yöntemleri:
- Oral Yol: En düşük maliyetli ve riskli yöntemdir; bağırsak astarının ve emici villusların canlılığını korur.
- Enteral/Parenteral Beslenme: Bağırsak tıkanıklığı, darlık veya üst bağırsak bölgesindeki şiddetli inflamasyon durumlarında, sindirim sistemini dinlendirmek için doktor tarafından tercih edilir. Bağırsak tembelliğini önlemek için bu yöntemde uzun süre kalınmaması önerilir.
Ülseratif Kolit Remisyon Döneminde Beslenme
Hastalık stabilize olduğunda, diyetin amacı hastalığın yeniden aktifleşmesini önlemek ve besin eksikliklerini gidermektir:
- Kalori ve Protein: Günlük enerji ihtiyacı, hastalık durgunken kilo başına 38, aktifken ise 45 kalori olarak hesaplanır. Ülseratif kolit vakalarında, kilo başına 1,2 gr protein tüketimi önerilir.
- Lifler: Bağırsak darlığı olanlarda tıkanıklığı önlemek için lifli gıdalardan (kuruyemiş, mısır, karnabahar, salatalık gibi) kaçınılmalıdır. Ancak durgun dönemlerde, bol su içmek şartıyla lifler atakların azalmasına yardımcı olabilir.
- Yasaklar ve Öneriler: Kızartmalar, acı yiyecekler ve gazlı içeceklerden kaçınılmalıdır. Sıvı tutulumunu azaltmak için tuz kullanımı kısıtlanmalı ve sık aralıklarla küçük öğünler tüketilmelidir.
Besin Takviyeleri ve Destekleyici Unsurlar
Hastaların eksiklikleri gidermek için doktor gözetiminde şu takviyelere ihtiyacı olabilir:
- Vitaminler: C vitamini ve B kompleks gibi suda çözünen vitaminlerin yanı sıra D vitamini, folik asit, demir ve kalsiyum.
- Tıbbi Maddeler: Kolay sindirilebilir amino asitler veya dekstrin maltoz karbonhidratlar.
- Eliminasyon Diyeti: Bağışıklık sistemini irite eden bileşenleri belirlemek için belirli maddelerin (glüten veya gıda boyaları gibi) kademeli olarak diyetten çıkarılması yöntemi.
Sıkça Sorulan Sorular
Ülseratif kolit nedir?
Kolon ve rektumu etkileyen, astarında kanamalı veya irinli küçük ülserlerin oluştuğu kronik bir hastalıktır.
Kalın bağırsak iltihabı nasıl tedavi edilir?
Tedavi; aminosalisilatlar gibi anti-inflamatuar ilaçları, immünomodülatörleri ve ilaçlara yanıt vermeyen vakalarda cerrahi müdahaleyi kapsar. Ayrıca beslenme düzenlemeleri tedavinin önemli bir parçasıdır.
İskemik kolit nedir ve neden olur?
Kolonun bir bölümüne giden kan akışının azalması sonucu hücrelere ulaşan oksijenin düşmesiyle oluşur. Damar daralması veya düşük kan basıncı buna neden olabilir.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda acil tıbbi yardım alınmalıdır:
- Hastanın oturmasını veya rahat bir pozisyon bulmasını engelleyen ani ve şiddetli karın ağrısı.
- Kanlı ishal görülmesi.
- Karnın sağ tarafında şiddetli ağrı semptomları.
Tıbbi Sorumluluk Reddi: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve uzman bir doktorun tavsiyesi yerine geçmez.
İlgili makaleler
- Basur Bitkisel Tedavi ve Doğal Yöntemler
- Ülseratif Kolit İlaçları ve Tedavi Seçenekleri
- Hamilelikte İrritabl Bağırsak Sendromu ve Tedavisi
- Kabızlık: Rahatsız Edici Ama Tedavi Edilebilir Bir Durumdur
- Bağırsaklar ve Kolon hakkında daha fazlası
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team