خەو و تێکچوونەکانی خەو لەوانەیە بە شەکری بەرزەوە پەیوەست بن؛ ئەم بابەتە نیشانەکان و گۆڕانی شەکر لە شەودا ڕوون دەکاتەوە.
خەو و تێکچوونەکانی خەو و نیشانەکانی شەکری بەرز
هەندێک کەس لە شەودا بەرزبوونەوەی ئاستی گلوکۆزی خوێنیان بەسەردا دێت، کە دەبێتە هۆی دەرکەوتنی نیشانەی جەستەیی و کاریگەری لەسەر کوالێتی پشوودان؛ لە گرنگترینیان:
- میزکردنی زۆر: کەسەکە شەوانە زۆر جار پێویستی بە چوونە ئاودەست دەبێت، چونکە گورچیلەکان کار دەکەن بۆ دەرکردنی شەکری زیادە لە ڕێگەی میزەوە، کە لەگەڵ خۆیدا ئاوێکی زیاتر ڕادەکێشێت.
- تینوێتیی زۆر: لەدەستدانی شلە بەهۆی میزکردنەوە دەبێتە هۆی وشکبوونی دەم و هەستکردن بە تینوێتییەکی بەردەوام کە تەنانەت دوای خواردنەوەی ئاو بە ئاسانی لاناچێت.
- نائارامیی قاچ: ئارەزوویەکی زۆر بۆ جوڵاندن و لەرزاندنی قاچەکان، و ئەم دۆخە بە تایبەتی لە کاتژمێرەکانی ئێوارەدا زیاتر دەبێت.
- کێشەکانی خەو: سەختی لە خەوتن یان بەردەوام لە خەو هەستانەوە، بەهۆی هەستکردن بە گەرمییەکی ناخۆش یان نائارامیی گشتی.
تێبینی دەکرێت خەوی نەخۆشانی شەکرە لەوانەیە بەهۆی هەستیاریی زیاتر بە کافایین، بە بەکارهێنانی کافایین زیاتر کاریگەری وەربگرێت. هەروەها کەمیی خەو توانای جەستە بۆ سوودوەرگرتن لە ئینسولین لاواز دەکات، کە لەوانەیە بەرزبوونەوەی شەکری خوێن خراپتر بکات.
نیشانە هاوەڵەکان و نیشانە گشتییەکانی شەکری بەرز
جگە لە تێکچوونی شەوانەی خەو، لەوانەیە نیشانە گشتییەکانی شەکری بەرز دەرکەون کە کەسەکە دوای بەخەبەرهاتن یان لە ماوەی ڕۆژدا تێبینییان دەکات، لەوانە:
- بێهەستی یان مورموربوونی ئەندامەکان، سەرئێشە و تەمبوونی بینین.
- هەستکردن بە ماندووبوون، سەرگێژە یان برسێتی؛ لە هەندێک حاڵەتی دیکەدا لەدەستدانی ئارەزووی خواردن.
- وشکبوونی پێست و دەرکەوتنی خوران، لەگەڵ کەمبوونەوەی هێواشی کێش.
- سەختی لە سەرنجدان و بیرکردنەوە.
چەمکە پەیوەندیدارەکان بە بەرزبوونەوەی شەکری خوێن لە شەودا
دوو دۆخی پزیشکی هەن کە گۆڕانی ئاستی شەکر لە کاتی خەودا ڕوون دەکەنەوە:
١. دیاردەی بەیانی: بەرزبوونەوەیەکی ئاساییی شەکرە کە لە کاتژمێرەکانی بەرەبەیاندا، بەهۆی گۆڕانکاریی هۆرمۆنییەوە ڕوودەدات و جەستە بۆ بەخەبەرهاتن ئامادە دەکات. ئینسولین لە کەسانی تەندروستدا ئەم بەرزبوونەوەیە کۆنترۆڵ دەکات، بەڵام لە نەخۆشانی شەکرەدا لەوانەیە بەهۆی نەبوونی توانای جەستە بۆ هاوتاکردن لەگەڵ ئەم بەرزبوونەوەیە، نیشانەکان بەیانی دەرکەون.
٢. دیاردەی سۆمۆجی: کاتێک شەکر لە شەودا دادەبەزێت (بەهۆی دۆزی زۆری ئینسولین یان نەخواردنی ژەمێک پێش خەوتن)، جەستە بە دەرکردنی هۆرمۆنەکانی بەرزکەرەوەی شەکر وەڵامێکی پێچەوانە دەداتەوە؛ ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی کەسەکە بە ئاستی بەرزی شەکر لە خەو هەستێتەوە.
چۆن دەستنیشان دەکرێت؟
پزیشکان بۆ دەستنیشانکردنی ئەم دۆخانە پشت بەمانە دەبەستن:
- پشکنینی شەکری کۆکراوە لە کلینیک بۆ چاودێریکردنی ئاستەکان لە ماوەی دوو تا سێ مانگدا.
- پێوانەکردنی شەکر لە ماڵەوە لە کاتە دیاریکراوەکاندا، بە تایبەتی لە نێوان کاتژمێر ٢ و ٣ی بەرەبەیاندا بۆ چەند شەوێکی بەردەوام، بۆ جیاکردنەوەی دیاردەی بەیانی لە دیاردەی سۆمۆجی.
- چاودێریکردنی نیشانەکانی بەرزبوونەوەی شەکر لە کاتی خەو کە نەخۆش باس دەیانکات.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
کاتێک نیشانەکانی «کیتۆئاسیدۆزیی شەکرە» (کۆمای شەکرە) دەردەکەون، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت. ئەمە دۆخێکی فریاکەوتنە و ئەمانە لەخۆ دەگرێت:
- وەستانی هەناسەدان.
- دڵتێکچوون.
- دەرچوونی بۆنێکی ناخۆش لە هەناسە.
هەروەها دەبێت ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت بۆ خۆپاراستن لە ئاڵۆزییە درێژخایەنەکان، وەک زیانگەیشتن بە بافتەکانی چاو و کوێربوون، یان زیانگەیشتن بە دەمارەکانی پێست کە چاکبوونەوەی برینەکان خاو دەکاتەوە و دەبێتە هۆی دروستبوونی برین. مەترسییەکانی تووشبوون بە جەڵتەی مێشک، هێرشی دڵ یان لەکارکەوتنی گورچیلەش لەوانەن.
پرسیارە باوەکان
ئایا کەمیی خەو کاریگەری لەسەر ئاستی شەکر دەکات؟
بەڵێ، نەخەوتنی پێویست لەوانەیە توانای جەستە بۆ سوودوەرگرتن لە ئینسولین کەم بکاتەوە، کە بەرزبوونەوەی شەکری خوێن لە شەو و ڕۆژدا دەورووژێنێت.
جیاوازیی نێوان دیاردەی بەیانی و دیاردەی سۆمۆجی چییە؟
دیاردەی بەیانی بەرزبوونەوەیەکی ئاساییی شەکرە کە بەهۆی هۆرمۆنەکانەوە لە بەرەبەیان ڕوودەدات؛ بەڵام دیاردەی سۆمۆجی بەرزبوونەوەیەکە کە بەیانی وەک وەڵامێک بۆ دابەزینێکی توندی شەکر لە شەودا ڕوودەدات.
بۆچی شەوانە تینووم دەبێت و زۆر میز دەکەم؟
بەهۆی بەرزبوونەوەی شەکرەوە، گورچیلەکان شەکری زیادە لە ڕێگەی میزەوە دەردەکەن. ئەمەش ئاو لەگەڵ خۆیدا ڕادەکێشێت، کە دەبێتە هۆی زیادبوونی بڕی میز و هەستکردن بە تینوێتی و وشکبوونی دەم.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کەمتر خەوتن بۆ خەوی باشتر
- گڵۆپی کەم‌خەرج و کاریگەریی لەسەر خەو
- سەلامەتی دەرمانی خەوتن: سوود و مەترسییەکان
- قۆناغەکانی خولی خەو و کاریگەرییان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team