لە ساڵی یەکەمی ژیانیاندا، پێداویستیی خەوی منداڵان و شێوازی خەوتنیان دەگۆڕێت؛ ئەم ڕێنماییە ڕۆتین و ژینگەیەکی سەلامەتی خەوتن دەخاتەڕوو.
منداڵان چەند کاتژمێر پێویستیان بە خەوە؟
پێویستی بە خەو لەگەڵ گەورەبوونی منداڵ دەگۆڕێت. لەبەر ئەوەی نوزادان هێشتا ڕیتمی بازنەیی ڕۆژ و شەویان پەرە پێ نەداوە، کاتی خەوتنیان زۆرجار بە خواردن و گۆڕینی پەمپەرس دیاری دەکرێت.
- لە ٠ تا ٤ مانگ: کۆی خەو لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا دەتوانێت لە ١١ تا ١٩ کاتژمێر بێت. هەندێک سەرچاوە مەودای ١٠ تا ١٨ کاتژمێر پێشنیار دەکەن.
- لە ٤ تا ٦ مانگ: پێویستیی ڕۆژانە بە شێوەیەکی ئاسایی دەگاتە ١٢ تا ١٦ کاتژمێر. لەم ماوەیەدا خەو دەست دەکات بە کۆبوونەوە لە ماوەیەکی درێژتر.
- لە ٦ تا ١٢ مانگ: زۆربەی خەو لە شەودا دەبێت. هەندێک سەرچاوە دەڵێن منداڵان ڕۆژانە پێویستیان بە ٩ تا ١٢ کاتژمێر خەو هەیە، لەگەڵ خەوی کورت؛ بەڵام سەرچاوەکانی دیکە ئاماژە بەوە دەکەن کە گەشەی خێرا یان دەرچوونی ددان دەتوانێت ببێتە هۆی بەئاگاهاتنەوە لە شەودا.
ڕێنمایی بۆ باشترکردنی ڕەفتاری خەوی منداڵان
دامەزراندنی ڕۆتینێکی جێگیر بۆ کاتی خەوتن یارمەتی منداڵان دەدات فێر بن تا بە درێژایی شەو بخەون. دایک و باوکان دەتوانن لە تەمەنی ٦ تا ٨ هەفتەییەوە دەست بە ڕۆتینەکان بکەن.
دروستکردنی ڕۆتینێک
- لە ڕۆژدا یاریی چالاک و لە ئێواراندا چالاکیی ئارامبەخش ئەنجام بدەن.
- هەموو شەو کارەکان بە هەمان ڕیز ئەنجام بدەن.
- چالاکیی ئارامبەخش بەکاربهێنن، وەک خۆشۆردن، و چالاکیی دڵخوازێک بۆ ژووری خەوتن بهێڵنەوە.
- ژینگەی ژوورەکە بە جێگیری بهێڵنەوە. لە کاتی گۆڕینی پەمپەرس لە شەودا ڕووناکیی کەم یان لامپێکی سوور بەکاربهێنن بۆ ئەوەی منداڵ زۆر هەستیار نەبێت.
هاندانی سەربەخۆیی
بۆ یارمەتیدانی منداڵ تا فێری ئارامکردنەوەی خۆی ببێت، کاتێک خەواڵووە بەڵام هێشتا بە تەواوی نەخەوتووە، دایبنێنە ناو گاهوارەکەی. ئەمە ڕێگری دەکات لەوەی زۆر پشت بە لەقاندن یان باوەشکردن ببەستێت بۆ ئەوەی خەوی لێبکەوێت.
تێگەیشتن لە گۆڕانی خەوی منداڵ
باوە لە منداڵاندا ماوەیەکی کاتیی خەوی ناڕێک ڕووبدات. ئەم گۆڕانانە دەتوانن بەهۆی ئەمانەوە بن:
- فێربوونی توانای نوێ، وەک ڕۆیشتن یان قسەکردن.
- گۆڕانی جەستەیی، وەک دەرچوونی ددان یان گەشەی خێرا.
- نەخۆشی یان گۆڕان لە کاتی خەوی کورتدا.
ئەم گۆڕانانە دەتوانن لە قۆناغە جیاوازەکانی گەشەدا ڕووبدەن، لەوانە ٤، ٦، ٨، ١٢ و ١٨ مانگی.
شێوازەکانی ڕاهێنانی خەوتن
ڕاهێنانی خەوتن فێری منداڵان دەکات بە سەربەخۆیی خەو لێیان بکەوێت. زۆربەی منداڵان لە نێوان ٤ تا ٩ مانگدا ئامادەن، کاتێک کاتژمێری ناوەوەی جەستەیان پەرەی سەندووە.
شێوازە باوەکان ئەمانەن:
- بەجێهێشتنی منداڵ تا دەگری (وازهێنان): دایک و باوکان دوای ڕۆتینەکە ژوورەکە بەجێدەهێڵن و تا کاتێک منداڵ خۆی ئارام دەکاتەوە وەڵامی گریانەکەی نادەنەوە.
- شێوازە نەرمترەکان: ئەمانە دەتوانن شێوازی فێربێر، «بێ فرمێسک» یان کەمکردنەوەی وردەوردە لە یارمەتیدان بگرنەوە؛ کە بە شێوەیەکی ئاسایی ماوەیەکی درێژتریان دەوێت تا ئەنجام بەدەست بێت.
ژینگەی سەلامەتی خەوتن
بۆ کەمکردنەوەی مەترسی مردنی لەناکاوی منداڵ (SIDS)، منداڵانی تەمەنیان لە ساڵێک کەمترە دەبێت هەمیشە بە پشت بخەون.
مەترسیی هەڵپەڕەکان
پسپۆڕان پێشنیار دەکەن ڕێگە نەدرێت منداڵ لە هەڵپەڕەدا بخەوێت. ئەم ئامێرانە بۆ یاریکردنن، نەک بۆ خەوتن. مەترسییەکان ئەمانە دەگرنەوە:
- بەربەستبوونی ڕێگای هەناسە: لەبەر ئەوەی سەری نوزادان گەورەیە و کۆنترۆڵی ملّیان سنووردارە، دانیشتن بە شێوەی ڕاست دەتوانێت ببێتە هۆی چەمینەوەی سەریان بۆ پێشەوە و تەسکبوونی ڕێگای هەناسە.
- برینداربوونی جەستەیی: فشار لەسەر کاسەسەری نەرم دەتوانێت ببێتە هۆی دروستبوونی شوێنی تەخت.
- شوێنی لەش: منداڵانی لەسەر ڕووی لارکراو دەتوانن بە لێخلیسکان بچرخێنەوە سەر گەدەیان.
پرسیارە باوەکان
منداڵان چەند کاتژمێر پێویستیان بە خەوە؟
پێویستی بە خەو بە تەمەن دەگۆڕێت: نوزادان لەوانەیە پێویستیان بە ١١ تا ١٩ کاتژمێر بێت، منداڵانی تەمەنی ٤ تا ٦ مانگ بە شێوەیەکی ئاسایی پێویستیان بە ١٢ تا ١٦ کاتژمێرە، و منداڵانی گەورەتر بە گشتی زۆربەی خەویان لە شەودا دەبێت.
منداڵ دەتوانێت چەند کاتژمێر لە هەڵپەڕەدا بخەوێت؟
منداڵان نابێت لە هەڵپەڕەدا بخەون. ئەگەر منداڵێک لە هەڵپەڕەکەدا خەوی لێکەوت، بەهۆی مەترسیی خنکان و بەربەستبوونی ڕێگای هەناسە دەبێت دەستبەجێ بگوازرێتەوە بۆ گاهوارە یان گهوارەیەکی بچووک.
ئەگەر منداڵەکەم باش ناخەوێت چی بکەم؟
بپشکنە ئایا برسێتییەتی، ناڕەحەتە یان پێویستی بە گۆڕینی پەمپەرسە. بە ئارامی وەڵامی ئەم پێداویستییانە بدەرەوە و ئەگەر پێویست نەبوو لە گاهوارەکەی دەری مەهێنە.
بۆچی منداڵەکەم لە کاتی خەوتندا پێدەکەنێت؟
ئەمە زۆرجار لە کاتی خەوی چالاکدا ڕوودەدات (هاوشێوەی خەوی REM). لە نوزاداندا لەوانەیە ئەمانە پێکەنینی ڕەفڵێکسی بن، یان لە منداڵانی گەورەتر بەهۆی خەونبینینەوە بن.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر نیگەرانیت لەبارەی شێوازی خەوتنی منداڵەکەت هەیە، ڕاوێژ بە پزیشکی منداڵان بکە. ئەگەر تێبینی کرد منداڵەکەت بەهۆی شەڕەپەنجەی پێکەنینەوە پێدەکەنێت، یان دوای چەند خولەک گریان ناتوانێت ئارام ببێتەوە، داوای یارمەتیی پزیشکی بکە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. بۆ هەر نیگەرانییەکی پزیشکی، هەمیشە ڕاوێژ بە پسپۆڕێکی تەندروستی بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ژمارەی کاتژمێری خەو بەپێی تەمەن
- ڕێنمایی بۆ خەوی ئارام
- خواردنی جاڵجاڵۆکە لە کاتی خەوتندا
- مەترسییەکانی خەوی پچڕپچڕ و کاریگەرییەکانی
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team