خەوی بە قەدەر هاوسەنگی هۆرمۆنەکان و توانای زاوزێی ژنان کاریگەری لەسەر دەکات، بۆیە گرنگە بۆ ئەوانەی پلانی دووگیانبوونیان هەیە.
پەیوەندیی خەوی بە قەدەر بە باروەرییەوە
شێوازی ژیان کاریگەری لەسەر توانای منداڵبوون هەیە؛ کەمی خەو و بەرزبوونەوەی فشار دەبنە هۆی تێکچوونی هۆرمۆنەکانی ڕێکخەری هێلکەدان. پێویستیی ژنان بە خەو بە پێی چاڵاکیی تاکەکەسییان جیاوازە، بەڵام بە گشتی لە نێوان ٧ تا ٩ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا دەبێت.
کەمی خەو ئاستی هۆرمۆنەکانی سێرۆتۆنین و مێلاتۆنین دادەبەزێنێت، کە دەبێتە هۆی کورتبوونەوەی ماوەی قۆناغی ترشحی ناوپۆشی منداڵدان (ماوەی نێوان هێلکەدان و مانگانەبوون) و ئەمەش هەلەکانی دووگیانبوون کەم دەکاتەوە. هەروەها خەوی ناتەواو ڕێکخستنی هۆرمۆنەکانی ئینسولین، کۆرتیزۆڵ و ئەدرینالین تێکدەدات.
ڕۆڵی هۆرمۆنەکان لە پرۆسەی منداڵبووندا
جەستە لە کاتی خەودا هۆرمۆنە پێویستەکان دەردەدات؛ لەوانەش هۆرمۆنی «لێپتین» کە خەو و باروەری بەیەکەوە دەبەستێتەوە و کاریگەری لەسەر هێلکەدان هەیە. هەر تێکچوونێک لە دەرچوونی ئەم هۆرمۆنەوە دەکرێت ببێتە هۆی تێکچوونی سووڕی مانگانە. هەروەها خەو کاریگەری لەسەر ئاستی ئەمانە هەیە:
- پرۆجێستێرۆن و ئیسترۆجین.
- هۆرمۆنی چالاککەری فۆلیکول.
- هۆرمۆنی چالاککەری جەستەی زەرد.
جگە لەوەش، خەو ژن لە سترێس و گۆڕانی دۆخی دەروونی دەپارێزێت و ئاڵۆزیی وەرزیی هەست و سۆز چارەسەر دەکات، کە لە کەمبوونەوەی بەرکەوتن بە تیشکی خۆر لە زستاندا دروست دەبێت.
ڕێنمایی بۆ باشترکردنی کوالێتی خەو
وەرزشکردنی ڕۆژانە (لە کاتی نزیک بە خەو نەبێت) یارمەتی ئارامبوون و دەرچوونی ئەندۆرفین دەدات، کە خەوتنی قووڵ ئاسانتر دەکات. بۆ باشترکردنی عادەتەکانی شەو، دەتوانرێت ئەمانە جێبەجێ بکرێن:
- پابەندبوون بە کاتی جێگیری بۆ خەوتن و هەستانەوە.
- خۆپاراستن لە خواردنی قورس، شاشە، تەلەڤیزیۆن و جگەرەکێشان پێش خەو.
- جێگۆڕکێکردنی کافایین بە شەربەت یان چاوی گیا، بە تایبەتی لەبەر ئەوەی کافایین دەکرێت مەترسیی لەبارچوون زیاد بکات.
- وەرگرتنی حەمامێکی گەرم یان خواردنەوەی شیری گەرم بۆ ئارامبوون.
- کورتکردنەوەی ماوەی خەوی نیوەڕۆ بۆ ٢٠ خولەک.
- ئەوانەی شەوانە بێخەون، دەتوانن کاتی خەوتن بە هێواشی، هەر جارێک ١٠ خولەک، پێش بخەن.
پرسیارە باوەکان
چۆن خەوی بە قەدەر وەربگرم؟
ئەمە بە ڕێکخستنی کاتی خەوتن، وەرزشکردنی بەردەوام، خۆپاراستن لە هاندەرەکان و خواردنی قورس پێش خەو، و خوێندنەوە لەبری بەکارهێنانی شاشە لە ژووری خەودا دەستەبەر دەکرێت.
کەمی خەو چ کاریگەرییەکی لەسەر دووگیانبوون هەیە؟
دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی هۆرمۆنە گرنگەکان وەک لێپتین و سێرۆتۆنین، کە دەکرێت سووڕی مانگانە تێکبدات و ماوەی قۆناغی ترشحی لە منداڵداندا کورت بکاتەوە؛ ئەمەش ئەگەری دووگیانبوون کەم دەکاتەوە.
ئایا قاوە کاریگەری لەسەر خەو و باروەری هەیە؟
بەڵێ، کافایین دەکرێت ببێتە هۆی کەمی خەو و هەروەها نیشانەی ئەگەری زیادبوونی مەترسیی لەبارچوونە؛ بۆیە پێشنیار دەکرێت کەمتر بخورێتەوە یان بە جێگرەوەی بێ‌کافایین بگۆڕدرێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەمانەدا پێویستە ڕاوێژ بە پسپۆڕی چاودێری تەندروستی بکرێت:
- نەتوانیت خۆت بە کاتی جێگیری خەوتن ڕابێنیت.
- کەمی خەو بە شێوەیەکی نەرێنی و ئاشکرا کاریگەری لەسەر تەندروستی گشتی دابنێت.
- تووشی بێخەویی درێژخایەن بیت (قورسایی خەوتن یان بەخەوماوە ماندن بۆ چەند شەوێکی بەردەوام).
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- فەرهەنگی خەو: زاراوە و قۆناغەکان
- زیانەکانی خەوتن بەسەر سکدا و کاریگەرییەکان
- جێگرەوەی سیپاپ بۆ ئەپنیای خەو | هەڵبژاردەکان
- مەراقبە بۆ خەوتن و پشووی باشتر
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team