خەوتن لەسەر سک فشاری جەستە دروست دەکات و ڕەنگە زیانە تەندروستییە گەورەکان بە پشت و مل بگەیەنێت، هەرچەندە کڕکڕە و وەستانی هەناسە کەم دەکاتەوە.
زیانەکانی خەوتن لەسەر سک چییە؟
ئەم شێوازی خەوتنە کاریگەریی نەرێنی لەسەر بەشە جیاوازەکانی جەستە هەیە، لەوانە:
- ستوونی پشت و جومگەکان: فشار دەخاتە سەر مۆرەکانی پشت و مێشکەڕە، کە دەبێتە هۆی ئازاری پشت و جومگەکان؛ هەروەها کەسەکە لەوانەیە کاتی بەئاگاهاتنەوە هەستی بە بێ‌هەستی یان ماندووبوون بکات.
- مل و سەر: کەسەکە ناچارە سەری بۆ لایەک بخات بۆ ئەوەی هەناسە بدات. ئەمە ڕاستی مل تێک دەدات و لە درێژخایەندا لەوانەیە ببێتە هۆی دیسک‌دەرچوون.
- ئەندامەکان: دانانی دەستەکان لەژێر سەرینەوە لەوانەیە هەستی بێ‌هەستی و ئازاری عەسەب دروست بکات.
- مەمەکان: فشارە بەردەوامەکە لەسەر ناوچەی سنگ لەوانەیە بە تێپەڕبوونی کات ببێتە هۆی شل‌بوونی مەمەکان.
مەترسیی تایبەت بۆ هەندێک گرووپ
مەترسیی ئەم شێوازی خەوتنە لە هەندێک دۆخی تەندروستی و تەمەنیدا زیاتر دەبێت:
- منداڵانی ساوا: ئەم شێوازە مەترسیی تووشبوون بە سندرۆمی مردنی لەناکاوی منداڵ (SIDS) زیاد دەکات، بە تایبەتی پێش تەمەنی ساڵێک. هەروەها لەوانەیە ببێتە هۆی داخستنی ڕێڕەوی هەناسەدانی سەرەوە و بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی جەستە.
- نەخۆشانی سەرع: توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو کەسانەی سەرعیان هەیە و بەسەر سکدا دەخەون، بە بەراورد بە کەسانی تر زیاتر لە مەترسیی مردنی لەناکاودان.
- دووگیانان: بۆ قۆناغە سەرەتاییەکانی دووگیانی، بۆچوونەکان جیاوازن؛ هەندێک سەرچاوە ئەم شێوازە لە مانگی یەکەمدا بە سەلامەت دەزانن، لە کاتێکدا سەرچاوەی تر پێشنیار دەکەن لە سەرەتاوە خۆی لێ بپارێزرێت. بە پێشکەوتنی دووگیانی، ئەم شێوازە قورس دەبێت و سەرگیژە، سووتانی گەدە و فشارێکی زیاتر لەسەر ستوونی پشت دروست دەکات؛ هەروەها لەوانەیە بەهۆی فشارەکەوە ببێتە هۆی ئاڵۆزی بۆ کۆرپە.
جێگرەوەی تەندروست و شێوازی باشی خەوتن
ئەگەر دەتەوێت لە زیانەکانی خەوتن لەسەر سک دوور بکەویت، دەتوانیت ئەم شێوازانە تاقی بکەیتەوە:
١. خەوتن بە پشت: یارمەتی ڕاست‌مانەوەی مل و ستوونی پشت دەدات و لە ترشەڵۆکی گەدە دەپارێزێت، بەڵام لەوانەیە کڕکڕە زیاد بکات.
٢. خەوتن بە لا: هەڵبژاردەیەکی زۆر باشە بۆ بەهێزکردنی کارایی مێشک و کەمکردنەوەی کڕکڕە، و بۆ ئەوانەی تووشی وەستانی هەناسە لە خەودا دەبن باشترین هەڵبژاردەیە.
٣. شێوازی جنین: بۆ دووگیانان سوودبەخشە و کڕکڕە کەم دەکاتەوە، بەڵام لەوانەیە ببێتە هۆی ئازاری حەوز یان کێشەی هەناسەدان.
ئامۆژگاری بۆ کەمکردنەوەی زیانەکانی خەوتن لەسەر سک
ئەگەر نەکرێت ئەم عادەتە بگۆڕیت، دەتوانیت ئەم ڕێکارانە جێبەجێ بکەیت بۆ کەمکردنەوەی زیانەکە:
- مەتڕەسێکی ڕەق بەکاربهێنە و سەرینێکی زۆر باریک بەکاربهێنە، یان بەبێ سەرین بخەوە.
- سەرینێک لە ژێر ناوچەی حەوز دابنێ بۆ ئەوەی بەشی خوارەوەی ستوونی پشت بەرز بکەیتەوە.
- لە کاتی خەوتندا لە بەرزکردنەوەی یەک پێ خۆت بپارێزە.
- کاتی بەئاگاهاتنەوە بە نەرمی ڕاهێنانی کشان و درێژکردنەوەی جەستە بکە.
پرسیارە باوەکان
خەوتن بەسەر سکدا سوودی هەیە؟
بەڵێ، لەوانەیە یارمەتی کەمکردنەوەی توندی کڕکڕە بدات و لە وەستانی هەناسە لە کاتی خەوتندا بپارێزێت، بەڵام زیانەکانی لە سوودەکانی زیاترە.
ئایا خەوتن بەسەر سکدا دەبێتە هۆی مردنی کۆرپە؟
توێژینەوەکان ئەم زانیارییەیان بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە پشتڕاست نەکردووەتەوە، بەڵام فشاری زۆر لەسەر کۆرپە لە ناو ڕەحمدا لەوانەیە ببێتە هۆی ئاڵۆزی لە دووگیانیدا.
ئایا خەوتن بەسەر سکدا زیانی بۆ دووگیان هەیە؟
لە مانگە سەرەتاییەکاندا لەوانەیە بۆ هەندێک کەس ئاسوودە بێت، بەڵام بە گەورەبوونی قەبارەی ڕەحم زیانبەخش دەبێت و ئازاری پشت و مل دروست دەکات. پزیشکان پێشنیار دەکەن بە لای چەپدا بخەون بۆ باشترکردنی ڕەوتی خوێن و ئۆکسجین بۆ کۆرپە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، پێویستە دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- هەستی بەردەوامی بێ‌هەستی لە ئەندامەکان یان باڵەکان.
- ئازاری توند و درێژخایەنی مل یان بەشی خوارەوەی پشت.
- کێشەی توندی هەناسەدان لە کاتی خەوتن یان دوای خەوتن.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی دیسک‌دەرچوونی مل.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڕەچەتەی CPAP: ڕێنمایی وەرگرتن و کڕین
- ئاوی گەرم شەوانە بۆ لاغری: سوود و ڕێنمایی
- ڕووناکی سوور و کاریگەریی لەسەر خەوتن
- چارەسەری عەرەقی شەوانە دوای منداڵبوون
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team