گەورەبوونی سکمی دووگیان و گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان خەوتن قورس دەکەن، بەڵام گۆڕینی دۆخی خەوتن و شێوازی ژیان دەتوانێت کوالێتی خەوتن باشتر بکات.
دۆزینەوەی باشترین دۆخ بۆ سکمی دووگیان
گەشەکردنی کۆرپە دۆزینەوەی شێوازێکی ئاسوودە بۆ پاڵکەوتن قورستر دەکات. زۆربەی پزیشک و کارمەندانی تەندروستی پێشنیار دەکەن بە لاوە بخەویت و ئەژنۆکانت چەم بکەیت بۆ پشتگیری لە گەڕانی خوێن. زۆرجار پێشنیار دەکرێت بە لاوی چەپ بخەویت بۆ زیادکردنی ڕەوتی خوێن بۆ گورچیلەکان، دڵ، منداڵدان و کۆرپە، هەروەها پاراستنی جگەر.
بۆ ئەوەی خەوتن بە لاوە ئاسانتر بێت، دەتوانیت:
- بالشتێکی گەورەی جەستە یان چەند بالشتێکی زیادە لە دەوروبەرت دابنێیت بۆ پشتگیری.
- بالشتێک لەنێوان قاچەکانت یان لەژێر بەرزبوونەوەی سکەکەت دابنێیت.
- بەتانێکی لولکراو لە بەشی نزم وەکەری پشتت دابنێیت بۆ کەمکردنەوەی فشار.
- تاقیکردنەوەی تۆڕێکی هێلکەیی یان پەدی فۆمی ژێر فەڕاشەکەت بکە بۆ ئارامکردنەوەی لاقی ئازاراوی حەوز.
خەوتن لەسەر پشت
لە سێ‌مانگی یەکەمی دووگیانیدا، خەوتن لەسەر پشت بە گشتی سەلامەتە. بەڵام ڕاسپاردەکان لەسەر ئەوەی کەی دەبێت وازی لێبهێنرێت جیاوازن. هەندێک پسپۆڕ پێشنیار دەکەن دوای هەفتەی ٢٠ لەم دۆخە خۆ بپارێزیت، چونکە کێشی منداڵدان دەتوانێت دەماری گەورەی خوارەوە (inferior vena cava) و ئاۆرتا فشار بخاتە سەر و ڕەنگە ڕەوتی خوێن بۆ دڵ و پلاسەنتا کەم بکاتەوە. ئەمە دەتوانێت ببێتە هۆی سەرگێژە، لەهۆشچوون یان کێشی کەمی لەدایکبوون. توێژینەوەی دیکە پێشنیار دەکات خەوتن لەسەر پشت ڕەنگە تا سێ‌مانگی سێیەم (تا ٣٠ هەفتە) سەلامەت بێت. ئەگەر بەئاگا هاتیت و لەسەر پشت بوویت، دەتوانیت بالشتی لێژ بەکاربهێنیت بۆ ئەوەی جەستەت بە لاوە بێت.
ڕێکارەکان بۆ پشووی باشتر
گۆڕانکارییەکانی خواردن
گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان و فراوانبوونی منداڵدان سیستەمی هەرسکردن خاو دەکەنەوە، کە دەتوانێت ببێتە هۆی ترشەڵۆکی شەوانە یان قەبز. بۆ کەمکردنەوەی ئەم کێشانە:
- لە ماوەی ڕۆژدا ژەمەکانی بچووکتر بخۆ، لەبری سێ ژەمی گەورە.
- لە خواردنی تیژ، چەور، ترش، نعناع، خواردنەوەی گازدار و تەماتە خۆ بپارێزە.
- سێ تا چوار کاتژمێر پێش خەوتن خواردن بخۆ.
- خواردنەوە لەگەڵ ژەمەکاندا سنووردار بکە و تا دوو کاتژمێر پێش خەوتن لێی دووربکەوە.
- کافایین بە تەواوی لاببە، چونکە ماددەیەکی هان‌دەرە و دەتوانێت زیان بە کۆرپەی گەشەکردوو بگەیەنێت.
ڕێوشوێنی خەوتن و تەندروستی دەروونی
دانانی ڕۆتینێکی جێگیر دەتوانێت یارمەتیت بدات بێخەوی کەم بکەیتەوە. هەموو ڕۆژێک لە هەمان کاتدا بخەوە و لە خەو هەستە، و ئامێرە ئەلیکترۆنییەکان لە ژووری خەوتن دەرخە. ئەگەر لە ماوەی ٣٠ خولەکدا خەوتنت لێ نەکەوت، کاریەکی بێدەنگ وەک خوێندنەوە بکە.
بۆ بەڕێوەبردنی فشار، نیگەرانییەکانی پەیوەندیدار بە لەدایکبوون یان خەونە زیندووەکان، ئەمانە تاقی بکەرەوە:
- مەراقبە، نووسینی ڕۆژانە یان یۆگا.
- خۆشۆردنێکی گەرم و ئارامکەرەوە.
- بەشداری لە پۆلەکانی ئامادەکاری بۆ دایک و باوکی نوێ یان قسەکردن لەگەڵ ڕاوێژکاری مۆڵەتپێدراو.
بەڕێوەبردنی ناڕەحەتییە جەستەییەکان
- گرژبوونی لاق: خواردنی دەوڵەمەند بە کەلسیۆم بخۆ، پێش خەوتن لاقەکانت بکشێنەوە و لە ماوەی ڕۆژدا چالاک بمێنەوە. ئەگەر گرژبوونێک ڕوویدا، پێکانت بە تختەکەوە پاڵ پێوە بنێ یان بیانچەمێنە.
- هەناسەدان: بۆ یارمەتیدان بە خورپە یان وەستانی هەناسە لە خەودا، بۆ لووتی گیرا ئامێری زیادکردنی شێ بەکاربهێنە یان بە پایە، سەری تختەکەت بەرز بکەرەوە.
بەکارهێنانی یارمەتیدەرەکانی خەوتن لە کاتی دووگیانیدا
بە گشتی پێشنیار دەکرێت لە یارمەتیدەرە دەرمانییەکان یان گیاییەکانی خەوتن خۆ بپارێزیت، چونکە توێژینەوە لەسەر سەلامەتی و کاریگەرییە لاوەکییە ئەگەرییەکانیان سنووردارە. تەنانەت دژەهەستیارەکان کە بەبێ ڕەچەتە دەفرۆشرێن، وەک دیفینهیدرامین، تەنها دوای ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشک بەکاربهێنرێن.
سەبارەت بە پاشکۆکانی مێلاتۆنین:
- ئاستی مێلاتۆنین بە سروشتی لە کاتی دووگیانیدا بەرز دەبێتەوە و یارمەتی ڕێکخستنی خولی ڕۆژ و شەوی کۆرپە دەدات.
- هەندێک پزیشک ڕەنگە پاشکۆکان بۆ دۆخە دیاریکراوەکان، وەک پێش‌ئیکلامپسیا، پێشنیار بکەن.
- بەڵام توێژینەوەی بەس نییە بۆ پشتڕاستکردنەوەی سەلامەتییان بۆ ژنانی دووگیانی تەندروست، و هەندێک نیگەرانن کە پاشکۆکان ڕەنگە خولی خەوتن و بێداریی داهاتووی منداڵ تێک بدەن.
پرسیارە باوەکان
چۆن لە کاتی دووگیانیدا خەوتنی باشترم هەبێت؟
بە جێگیرکردنی کاتی خەوتن و هەستان، خەوتن بە لاوە لەگەڵ بالشتی پشتگیریکەر و بەڕێوەبردنی خواردنە هۆکارەکانی ترشەڵۆک، ڕێوشوێنی خەوتنت باشتر بکە.
ئەگەر شەوانە لەسەر پشتم بەئاگا هاتمەوە چی بکەم؟
ئەگەر بە هەڵە بە پشتەوە خولایتەوە، نیگەران مەبە. بۆ پێشگرتن لەمە، دەتوانیت بالشتی لێژ لە پشتت دابنێیت بۆ پاراستنی لێژییەکی کەم.
کەی دەبێت واز لە خەوتن لەسەر پشت بهێنم؟
هەرچەندە هەندێک بەڵگە پێشنیار دەکات ئەمە تا ٣٠ هەفتە سەلامەتە، زۆرێک لە پسپۆڕان پێشنیار دەکەن تا هەفتەی ٢٠ بگۆڕیت بۆ خەوتن بە لاوە، بۆ دڵنیابوون لە ڕەوتی گونجاوی خوێن.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەمانەت هەبوو، ڕاوێژ بە کارمەندێکی تەندروستی بکە:
- بێخەوی بەردەوام یان توند.
- سەرئێشەی بەیانیان یان خەواڵوویی زۆر لە ماوەی ڕۆژدا.
- خورپەی بەرز یان بە هەناسەبڕکێوە لە خەو هەستان، کە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ وەستانی هەناسە لە خەودا.
- نیشانەکانی پێش‌ئیکلامپسیا، وەک فشاری خوێنی بەرز.
تێبینی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە ئەگەر پرسیارت لەبارەی دۆخێکی پزیشکی هەیە، ڕاوێژ بە پزیشکەکەت بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نەخۆشی کابووس: نیشانە و چارەسەر
- کەم خەوتن و تەندروستی دڵ
- نەخۆشی نارکۆلێپسی: نیشانە و چارەسەرییەکان
- خەونی ئاگادارانە و شێوازەکانی
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team