خەرافەکانی خەوتن وەک ڕاستییەکان بناسە بۆ ئەوەی پشووی شەوانەت باشتر بکەیت و تەندروستیی درێژخایەنی مێشک و جەستەت بپارێزیت.
تێگەیشتن لە خەرافەکانی خەوتن
زۆر کەس لەبارەی پشوودانەوە پشت بە زانیاریی کۆن یان ئامۆژگاریی خەڵکی دەبەستن. بەڵام، شوێنکەوتنی ئەم تێگەیشتنە هەڵانە دەتوانێت ببێتە هۆی خووی خراپ و پشوودانەوەی ناتەواو. ئەم بابەتە خەرافە و ڕاستییەکانی خەوتن دەخاتەڕوو و یارمەتیت دەدات مانای خەرافەکان باشتر تێبگەیت.
ڕاستییەکان دەربارەی بڕ و کوالێتی خەوتن
باوەڕکردن بەوەی تەنها ژمارەی کاتژمێرەکانی لە جێگا خەوتن گرنگە، هەڵەیە. هەرچەندە ماوەی خەوتن گرنگە، کوالێتیی ئەو پشوودانەوەیەش هەمان ئەوەندە گرنگە. خەوتنی پارچەپارچە کە لەگەڵ بەئاگا هاتنەوەی زۆر دەبێت، ڕێگە بە جەستە نادات قۆناغە چاککەرەوەکانی خولی خەوتن تەواو بکات.
هۆکارە ژینگەییەکان
بارودۆخی ژووری نووستن کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر چۆنیەتی پشوودانەوەت هەیە:
- پلەی گەرمی: هەرچەندە ژوورێکی گەرم هەستێکی خۆش دەدات، زۆربەی کەسان کاتێک باشتر دەخەون کە پلەی گەرمی لە نێوان ٦٥ و ٦٨ پلەی فەرەنهایت بێت.
- ڕووناکی: باشترە لە ژوورێکدا بخەویت کە تا ئەو جێگایەی دەکرێت تاریک بێت. تەنانەت ڕووناکیی لاوازیش دەتوانێت ڕیتمی بازنەیی جەستە تێک بدات و ئەگەری بەئاگا هاتنەوە زیاد بکات.
خوو و ڕەفتارەکان
چەند خەرافەیەکی باو دەربارەی خەوتن پەیوەندییان بەوەوە هەیە کە پێش خەوتن و لە ماوەی شەودا چۆن ڕەفتار دەکەین:
- کحول: هەرچەندە خواردنەوەیەک لە سەرەتا هەست بە خەواڵوویی دەدات، کوالێتیی گشتیی خەوتن کەم دەکاتەوە و دەتوانێت خورخۆرە یان ئاپنەی خەو خراپتر بکات.
- وەرگێڕان و هەڵسووڕان لە جێگادا: ئەگەر دوای ٢٠ خولەک نەتوانیت بخەویت، پسپۆڕان پێشنیار دەکەن لە جێگاکە هەستیت و لە ژینگەیەکی کاڵدا کارێکی ئارامکەرەوە بکەیت، وەک خوێندنەوەی کتێبێکی چاپکراو. ئەمە ڕێگری دەکات مێشکت جێگاکە بە نائارامییەوە پەیوەست بکات.
- خەوی نیوەڕۆ: خەوی کورت دەتوانێت لە ڕۆژدا وزەیەکت پێ ببەخشێت، بەڵام ناتوانێت جێی خەوتنی شەوانەی تەواو و بەکوالێتی بگرێتەوە. بۆ ئەوەی ڕێکخستنی خەوتنت تێک نەچێت، خەوی نیوەڕۆ لە ٣٠ خولەک کەمتر بێت و لە سەرەتای دوای نیوەڕۆدا بیکە.
مەترسییە تەندروستییەکان و خەرافەکانی خەوتن
هەندێک لە تێگەیشتنە هەڵەکان پەیوەندییان بە کاریگەریی زیندەوەریی کەمی خەوتن و هەندێک بارودۆخی تەندروستییەوە هەیە.
گونجان لەگەڵ کەمی خەوتن
جەستەت بەڕاستی بە کەمی خەوتن ناگونجێت. هەرچەندە ڕەنگە دوای چەند هەفتە هەست بکەیت خەواڵوویی ڕۆژانەت جێگیر بووە، مێشک و جەستەت هێشتا زیانیان پێدەگات. کەمیی بەردەوامی خەوتن دەتوانێت داهێنان، سەرنج، بیرەوەری و بڕیاردان لاواز بکات؛ هەروەها زیان بە سیستەمی بەرگریی جەستە و سیستەمی دڵ و خوێنبەرگەکان دەگەیەنێت.
ڕەگەز و بێخەوی
مەترسیی بێخەوی لە نێوان ڕەگەزەکاندا یەکسان نییە. مەترسیی ژیانی ئەم بارودۆخە لە ژناندا تا ٤٠% زیاترە لە پیاوان. ئەمە ڕەنگە پەیوەندی بە سترێس، ئاژاوەی دەروونی یان گۆڕانی هۆرمۆنەکانەوە هەبێت.
خورخۆر و خەرافەکانی ئاپنەی خەو
هەموو خورخۆرێک بێمەترسی نییە. هەرچەندە خورخۆری سووکی جاروبار زۆرجار کێشە نییە، خورخۆری بەردەوام و بەرز ڕەنگە نیشانەی ئاپنەی خەوی گیراوەیی بێت؛ ئەمەش کێشەیەکی هەناسەدانە کە وەرگرتنی ئۆکسجین کەم دەکاتەوە. زۆرجار دەتوانرێت بە ڕاهێنانی دەم، کەمکردنەوەی کێش یان ئامێری فشاری ئەرێنیی ڕێڕەوی هەناسە چارەسەر بکرێت.
پرسیارە باوەکان
ئایا خەڵک لە کاتی خەوتندا جاڵجاڵۆکە دەخۆن؟
نەخێر. هیچ بەڵگەیەک نییە کە جاڵجاڵۆکە لە کاتی خەوتندا بچنە ناو دەمەوەی خەڵک، و بە گشتی خۆیان لە مرۆڤ دوور دەگرن.
ئایا دەتوانیت بە خەوی نیوەڕۆ کەمی خەوتن قەرەبوو بکەیتەوە؟
نەخێر. خەوی نیوەڕۆ هەمان ڕیزبەندیی قۆناغەکانی خەوتنی شەوانە ناگرێتەوە و ناتوانێت جێی بگرێتەوە.
ئایا خەوتن بە چرایەکی هەڵکراوەوە باشە؟
باشترە لە تاریکیی تەواودا بخەویت. ڕووناکی دەتوانێت چاوت ماندوو بکات و ڕەنگە پەیوەندی بە زیادبوونی کێش یان تێکچوونی ڕیتمی بازنەیی جەستەوە هەبێت.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەمانەی خوارەوەت هەیە، ڕاوێژ بە دابینکەری خزمەتگوزاریی تەندروستی بکە:
- خورخۆری بەرز، زۆر یان بەردەوام.
- کێشەی بەردەوام لە خەوتن یان لە خەوتنەوە بەردەوامبوون.
- تێکچوونی بەرچاوی بیرەوەری یان سەرنج لە ڕۆژدا بەهۆی کەمی پشوودانەوە.
- نیشانەکانی بێخەوی کە کاریگەری لەسەر ئەنجامدانی کارە ڕۆژانەکانت دادەنێن.
ئاگادارکردنەوەی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە بۆ هەر پرسیارێک دەربارەی بارودۆخێکی پزیشکی، ڕاوێژ بە دابینکەرێکی شایستەی خزمەتگوزاریی تەندروستی بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڕەچەتەی CPAP: ڕێنمایی وەرگرتن و کڕین
- هۆکار و چارەسەری ڕژانی ئاوی دەم لە کاتی خەودا
- قۆناغەکانی خەوی مرۆڤ و سووڕی خەو
- کاریگەری کافایین و کحول لەسەر خەو
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team