ئەم وتارە لێکۆڵینەوەیەکی تاقیگەیی دەخاتەڕوو بۆ وەڵامی پرسیاری «خۆشی چۆن دەگوازرێتەوە؟» و ئەوەی ئایا خۆشی لە ئارەقەوە بۆن دەدات.
خۆشی چۆن دەگوازرێتەوە؟ توێژینەوەکە چۆن ئەم بابەتەی لێکۆڵیوەتەوە؟
پسپۆڕان لێکۆڵینەوەیان لەوە کردووە کە بۆنی جەستە تا چەندە دەتوانێت هەستی ئەرێنی بگوازێتەوە؛ ئەم پرۆسەیە «ناردنی نیشانە کیمیاییەکان» ناودەبرێت. شێوازی توێژینەوەکە بریتی بوو لە کۆکردنەوەی نموونەی ئارەق لە ٩ پیاو کە ڤیدیۆی ئەو سێ دۆخە هەستییانەیان بینیبوو: خۆشی، ترس یان دۆخی بێلایەن.
بۆ دڵنیابوون لە پاکیی نموونەکان، بەشداربووان پێش هەر دانیشتنێک بۆ ماوەی دوو ڕۆژ خۆیان لەم شتانە پاراست:
- خواردنی سیر یان پیاز.
- خواردنەوەی کحول.
- چالاکیی سێکسی.
- ڕاهێنانی وەرزشیی ماندووکەر.
دوای کۆکردنەوەی نموونەکان، ٣٥ خوێندکاری ژن بۆنیان کرد. توێژەران کاردانەوەکانیان بە ئامێرێک پێوانە کرد کە کارەبایی ماسولکەکان دەخوێنێتەوە بۆ شوێنکەوتنی دەربڕینی ڕووخسار؛ هەروەها تاقیکردنەوەی پێوانەکردنی ئاستی چڕبوونەوە و سەرنجیان ئەنجام دا.
ئەنجامەکانی توێژینەوە لەبارەی گواستنەوەی هەستەکان لە ڕێگەی بۆنەوە
ئەنجامەکان نیشانیان دا کە ژنان کاتێک بۆنی ئارەقی پیاوانیان کرد کە لە دۆخی خۆشیدا بوون، زیاتر دەربڕینی ڕووخساری دڵخۆشییان دەردەبڕی. توێژەران هەروەها ئەمانەیان تۆمار کرد:
- ژنان توانییان نموونەکانی ئارەقی پەیوەست بە خۆشی و ترس لە نموونە بێلایەنەکان جیا بکەنەوە.
- ئەدای ژنان لە تاقیکردنەوەکانی سەرنجدا باشتر بوو کاتێک بەر بۆنی ئارەقی پەیوەست بە خۆشی کەوتنەوە.
- کاتێک نموونەکانی وەرگیراو لە پیاوانی ترساو دەبوون، کاردانەوەی ڕووخساری دەربڕی ترس دەرکەوت.
سنوورەکانی توێژینەوەکە و ئاستی وردییەکەی
پسپۆڕان پێیان وایە ئەم ئەنجامانە بە دڵنیایی نایسەلمێنن کە بۆنی جەستە هەستەکان دەگوازێتەوە، بەم هۆیانە:
١. قەبارەی نموونە: توێژینەوەکە زۆر سنووردارە و تەنها ٩ پیاو و ٣٥ خوێندکاری ژنی لەخۆگرتووە.
٢. جۆری بەشداربووان: کاریگەریی بۆنکردنی ئارەقی ژنان لەلایەن پیاوانەوە، یان بۆنکردنی ئارەقی کەسانی هەمان ڕەگەز، تاقی نەکراوەتەوە.
٣. بارودۆخی تاقیگە: نموونەکان لە بوتڵەوە بۆن کران؛ ئەمە لەو پەیوەندییە سروشتییەی مرۆڤانە جیاوازە کە هەموو هەستەکان و هۆکارە ژینگەییەکان تێیدا بەشدارن.
٤. کاریگەرییە دەرەکییەکان: ناتوانرێت بە دڵنیایی بگوترێت گۆڕانەکانی دەربڕینی ڕووخسار تەنها لە بۆنەکەوە بوون، بێ ئەوەی هۆکارەکانی دیکە کاریگەرییان هەبووبێت.
پرسیارە باوەکان
ئایا بەڕاستی دەتوانرێت بۆنی خۆشی بکەین؟
توێژینەوەیەکی تاقیگەییی بچووک ئاماژە بەوە دەکات کە لە ڕێگەی نیشانە کیمیاییەکانی ناو ئارەقەوە ئەمە ڕووبدات؛ بەڵام ئەم ئەنجامە هێشتا گریمانەیە و بە شێوەیەکی کۆتایی و گشتگیر نەسەلمێنراوە.
بۆنی خۆشی چۆن کاریگەری لە سەرنج دەکات؟
بەپێی توێژینەوەکە، وا دیارە بەرکەوتن بە بۆنی ئارەقی پەیوەست بە دۆخی خۆشی، مەودای سەرنجی ئەو کەسە فراوان دەکات کە بۆنەکە دەکات.
ئایا هەستە نەرێنییەکانیش لە ڕێگەی بۆنەوە دەگوازنەوە؟
بەڵێ، توێژینەوەکان پێشنیار دەکەن کە هەستگەلێک وەک ترس ڕەنگە لە ڕێگەی نیشانە کیمیاییەکانی جەستەوە بگوازرێتەوە؛ ئەم ڕەفتارە لە هەندێک ئاژەڵ وەک کەروێشک و ئاسکیشدا تێبینی کراوە.
کەی پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکەین؟
باشترە کاتێک گۆڕانێکی لەناکاو و بێ هۆکاری ڕوون لە بۆنی ئارەقی جەستەدا تێبینی دەکەیت، ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێری تەندروستیی پسپۆڕ بکەیت؛ بەتایبەتی ئەگەر لەگەڵیدا نیشانەی دیکە وەک لەدەستدانی هەستی بۆنکردن یان ئارەقکردنی زۆر هەبێت.
بەرپرسیارێتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هەپاتیتی بی: نیشانەکان و ڕێگاکانی خۆپاراستن
- نیشانە و خۆپاراستن لە ڤایرۆسی هاوشێوەی سارس
- قانقاریا: نیشانە و چارەسەر
- جیاوازی کۆرۆنا و ئەنفلۆنزا: نیشانە و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییە درمەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team