خوێنڕژانی زۆری مانگانە دەتوانێت ببێتە هۆی کەمخوێنی و کەمی ئاسن، بە تایبەتی ئەگەر بڕی خوێن زۆر بێت یان ماوەی خوێنڕژان درێژ ببێتەوە.
خوێنڕژانی زۆری مانگانە چییە؟
سووڕی مانگانە کاتێک ئاسایی دادەنرێت کە ماوەی لەنێوان ٢١ و ٣٥ ڕۆژدا بێت و خوێنڕژان لەنێوان دوو تا حەوت ڕۆژ بەردەوام بێت. بەڵام خوێنڕژانی زۆری مانگانە بارودۆخێکی پزیشکییە و کاتێک دیاری دەکرێت کە لە سووڕێکی مانگانەدا زیاتر لە ٨٠ میلیلیتر خوێن لەدەست بچێت، یان خوێنڕژان زیاتر لە ٧ ڕۆژ بەردەوام بێت، یان هەردووکیان ڕووبدەن.
ئەم بارودۆخە بە چەند نیشانەیەک دەردەکەوێت، لەوانە:
- پێویست بێت هەر کاتژمێرێک پەدی تەندروستی بگۆڕیت، یان بۆ کۆنترۆڵکردنی خوێنڕژان دوو پەد پێکەوە بەکاربهێنیت.
- شەوان لە خەو هەڵبستیت بۆ گۆڕینی ئامرازی پاراستنی تەندروستی.
- تێبینیی خەسرەی خوێن بکەیت کە قەبارەیان وەک دراوی پارەیە.
- خوێنڕژان یان گرژبوونەکان کاری ڕۆژانە و چاوپێکەوتنەکانت تێک بدەن.
هۆکاری خوێنڕژانی زۆری مانگانە
چەندین هۆکار دەتوانن ببنە هۆی زیادبوونی ڕەوتی خوێن. لە گرنگترین هۆکارەکان ئەمانەن:
- تێکچوونی هۆرمۆنی: تێکچوونی هاوسەنگی نێوان ئەسترۆجین و پرۆجێستیرۆن، یان ڕوونەدانی هێلکەدان، دەتوانێت ببێتە هۆی ئەستووربوونی پەردەی ناو منداڵدان و لەوەشەوە خوێنڕژانی زۆر دروست بێت.
- کێشەکانی منداڵدان و هێلکەدان: وەک گرێی ماسولکەیی، بوونی گرێ و کیس لەناو منداڵدان، یان بارودۆخی دەگمەن وەک شێرپەنجەی ملی منداڵدان یان هێلکەدان.
- ئامراز و دەرمانە چارەسەرییەکان: ئامێری ناو منداڵدانی بێ‌هۆرمۆن دەتوانێت خوێنڕژان زیاد بکات. هەروەها هەندێک دەرمان، وەک دەرمانی شلکەرەوەی خوێن (وەک وارفارین و ئینۆکسەپارین) یان هەندێک هۆرمۆن، دەتوانن خوێنڕژانی مانگانە زۆرتر بکەن.
- بارودۆخی تەندروستی و جەستەیی: ئەمانە بریتین لە نیشانەکانی هێلکەدانی فرەکیس، قەڵەویی، بەرگریی ئینسولین، کێشەکانی تیڕۆئید، نەخۆشییەکانی جگەر و گورچیلە، یان ئەندۆمێتریۆز.
- تێکچوونی بۆماوەییی خوێنبەستن: وەک نەخۆشیی ڤۆن ویلبراند، کە ڕێگری لە خوێنبەستن دەکات.
- ئاڵۆزییەکانی دووگیانی: وەک لەبارچوون یان دووگیانیی دەرەوەی منداڵدان.
پەیوەندیی خوێنڕژانی زۆری مانگانە بە کەمخوێنی
خوێنڕژانی زۆری مانگانە دەبێتە هۆی لەدەستدانی بڕێکی زۆر لە خانە سوورەکانی خوێن و پێکهاتەکانیان. جەستە هەوڵ دەدات ئەم لەدەستدانە قەرەبوو بکاتەوە و لە پاشەکەوتی ئاسن کەڵک وەردەگرێت بۆ دروستکردنی هیمۆگڵۆبین، کە بەرپرسی گواستنەوەی ئۆکسجین بۆ شانەکانە. کاتێک ئەم پاشەکەوتە تەواو دەبێت، کەمخوێنیی بەهۆی کەمی ئاسنەوە ڕوودەدات. نیشانەکانی بریتین لە:
- کاڵبوونەوەی ڕەنگی پێست.
- هەستکردن بە ماندووبوونی زۆر و لاوازی.
- تەنگی یان وەستانی هەناسەدان.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری خوێنڕژانی مانگانەی زۆر
پزیشک پلانی چارەسەری بە پێی مێژووی پزیشکی، هۆکاری بارودۆخەکە و خواستی نەخۆش بۆ منداڵبوون لە داهاتوو دیاری دەکات. هەڵبژاردەکانی چارەسەر ئەمانەن:
- چارەسەری دەرمانی:
- دەرمانە ناستیرۆیدییە دژەسووتانەکان (وەک ئایبۆپرۆفین و ناپرۆکسین) بۆ کەمکردنەوەی خوێنڕژان و سووککردنەوەی ئازار.
- حەبی ڕێگری لە دووگیانی بۆ ڕێکخستنی سووڕی مانگانە و گەڕاندنەوەی هاوسەنگیی هۆرمۆنی.
- ئامێری ناو منداڵدانی هۆرمۆنی (میرێنا) کە ئەستووریی پەردەی ناو منداڵدان کەم دەکاتەوە.
- پاشکۆی ئاسن بۆ قەرەبووکردنەوەی کەمییەکە.
- دەستێوەردانی نەشتەرگەری:
- لابردنی گرێ ماسولکەییەکان یان گرێ خۆخوازەکان.
- لابردنی چینی دەرەوەیی پەردەی ناو منداڵدان.
- لابردنی تەواوی منداڵدان لە بارودۆخە توندەکاندا.
پرسیارە باوەکان
مانای زۆری مانگانە چییە؟
بارودۆخێکی پزیشکییە کە بە لەدەستدانی زیاتر لە ٨٠ میلیلیتر خوێن لە سووڕێکی مانگانەدا، یان بەردەوامبوونی خوێنڕژان بۆ زیاتر لە هەفتەیەک دیاری دەکرێت.
هۆکاری خوێنڕژانی زۆری مانگانە و درێژبوونەوەی ماوەکەی چییە؟
هۆکارەکان ڕەنگە تێکچوونی هۆرمۆنەکان بن کە ئەستووریی پەردەی ناو منداڵدان زیاد دەکات، یان بوونی گرێی ماسولکەیی، بەکارهێنانی ئامێری ناو منداڵدانی بێ‌هۆرمۆن، یان تێکچوونی بۆماوەییی خوێنبەستن.
چارەسەری زۆری مانگانە چییە؟
چارەسەرەکان لە دەرمانەکانی وەک دژەسووتانە ناستیرۆیدییەکان، حەبی ڕێگری لە دووگیانی و ئامێری ناو منداڵدانی هۆرمۆنی دەگرنەوە؛ هەروەها دەستێوەردانی نەشتەرگەری وەک لابردنی پەردەی ناو منداڵدان یان لابردنی گرێکانیش لەوانەیە بەکاربهێنرێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
پێشنیار دەکرێت لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانەدا دەستبەجێ سەردانی پزیشکی ژنان بکەیت:
- گۆڕانێکی لەناکاو و نائاسایی لە بڕی خوێنڕژاندا.
- بەردەوامبوونی خوێنڕژان دوای گەیشتن بە تەمەنی وەستانی مانگانە.
- خوێنڕژانی ناڕێک لەنێوان سووڕە مانگانەکاندا.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی کەمخوێنیی توند، وەک ماندووبوونی زۆر و تەنگی هەناسە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- وەرزش بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکانی یائسەگی
- یائسەگی چییە؟ ڕێگاکانی پاراستنی تەندروستی
- تاقیکردنەوەی پێشبینی دەستپێکی یائسایی چۆن کار دەکات؟
- نەشتەرگەری بچووککردنەوەی مەمک و چاوەڕوانییەکان
- زیاتر دەربارەی سووڕی مانگانە و وەستانی سووڕ
Photo: Go-tea 郭天, BY 2.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team