ئەم لیستە خواردن بۆ خەوی باش و خواردنەوە سروشتییەکان دەخاتەڕوو کە ئارامی زیاد دەکەن و دژ بە بێخەوی دەوەستن، بۆ باشترکردنی خەوی شەوانەت.
خواردن بۆ خەوی باش چۆن کاریگەری لەسەر جەستە دەکات؟
هەندێک پێکهاتەی خۆراکی یارمەتی جێگیرکردنی ئاستی شەکری خوێن و ڕێگریکردن لە بەئاگا بوونەوەی لەناکاوی شەوانە دەدەن، هەروەها بەرهەمهێنانی نێرەرییە عەصەبییە ئارامکەرەکان هاندەدەن. پرۆتین و چەورییە تەندروستەکان گرنگن، چونکە یارمەتی جگەر دەدەن شەکری پێویست بۆ شەوێکی ئارام هەڵبگرێت.
هەڵبژاردە خۆراکییەکان بۆ زیادکردنی ئارامی
- گەڵای شین و ترێی ترش: ترێی ترش ٦ هێندە مێلاتۆنینی تێدایە بە بەراورد بە ترێی ئاسایی؛ ئەمە هۆرمۆنێکە بەرپرسی ڕێکخستنی خولی خەوە.
- تۆوی کەدوو: ترپتۆفان و زینک دابین دەکات، کە یارمەتی مێشک دەدەن سێرۆتۆنین بەرهەم بهێنێت؛ مادەیەک کە پەیوەندی بە هەستی دڵخۆشییەوە هەیە. باشترە لەگەڵ کاربۆهایدراتی تەندروست یان ئاوی سێو بخورێت بۆ ئەوەی ترپتۆفان زیاتر بگاتە مێشک.
- جۆ: ڤیتامینی B6، مێلاتۆنین و کاربۆهایدراتی ئاڵۆزی تێدایە و وەک ئارامکەری سیستەمی عەصەبی کار دەکات؛ بۆیە وەک خواردنێکی سووکی ئێواران پێشنیار دەکرێت.
- سەوزە پەڕەدارەکان و گەنارە: پۆتاسیۆم، مگنیزیۆم و کەلسیۆم بۆ ئارامکردنەوەی ماسولکەکان دابین دەکەن. گەنارە بە تایبەتی یارمەتی هاوسەنگکردنی کارکردنی جگەر دەدات، کە گۆڕانکارییەکانی شەکر کەم دەکاتەوە؛ ئەو گۆڕانکارییانەی دەبنە هۆی بێخەوی.
- گوێز و ماسی: دەوڵەمەندن بە ترپتۆفان و ڤیتامینی B6، و چەورییە ناتێرەکان لە گوێزدا یارمەتی باشترکردنی ئاستی سێرۆتۆنین دەدەن.
- مۆز و نەخۆد: مۆز مگنیزیۆم و پۆتاسیۆم بۆ ئارامبوونەوەی ماسولکەکان دابین دەکات، لە کاتێکدا نەخۆد ئاسیدی فۆلیک تێدایە کە شێوازی خەو ڕێک دەخات، بە تایبەتی لە تەمەن‌گەورەکاندا.
خواردنەوەکانی یارمەتیدەر بۆ خەوی قووڵ
چەندین خواردنەوەی سروشتی هەن کە یارمەتی ئامادەبوون بۆ خەو دەدەن، لەوانە:
- شیر: شیری گەرم و شیری بادەم کە مگنیزیۆمی زۆری تێدایە (پەرداخێک شیری بادەم نزیکەی ١٧ گرام مگنیزیۆمی تێدایە).
- چای و گیاکان: چای بابوونەی ئارامکەر، چای پونگە کە گرژیی سیستەمی هەرس کەم دەکاتەوە، و چای سەوز بە مەرجێک کافایینی تێدا نەبێت.
- شەربەتەکان: شەربەتی ترێی ترش و سمووزی مۆز و بادەم.
ڕێنماییی زیاتر بۆ باشترکردنی کوالێتی خەو
جگە لە خۆراک، دەتوانرێت ئەم هەنگاوە ڕەفتارییانە جێبەجێ بکرێن بۆ دڵنیابوون لە خەوی قووڵ:
- ڕێکخستنی کات: پابەندبوون بە کاتی جێگیری خەوتن و لەخەوهەستان؛ پێویستیی خەوی پێگەیشتووان بە گشتی ٦ تا ٩ کاتژمێرە.
- ژینگەی ژوور: پاراستنی پلەی گەرمی لە نێوان ١٨ و ٢٤ پلەی سیلیزی، و دابینکردنی تاریکی و بێدەنگی.
- عادەتەکانی ڕۆژانە: زیاتر بەرکەوتن بە تیشکی خۆر لە ڕۆژدا، و کەمکردنەوەی خەواڵووی درێژ یان نانەبەردەوامەکان.
- ئارامبوونەوە: پێش خەوتن بە ماوەی کاتژمێرێک دووربکەوەرەوە لە شاشە ئەلیکترۆنییەکان، و یوگای سووک بکە یان حەمامێکی گەرم وەربگرە.
ئاگاداری و خواردنەوەی پێویستە دووریان لێ بکرێتەوە
پێویستە لە کاتی درەنگدا لە ماددە هۆشیارکەرەکان دوور بکەویتەوە؛ وەک قاوە (باشترە ٨ کاتژمێر پێش خەوتن لێی دووربکەویتەوە) و چای ڕەش یان سەوزی ئاسایی (٤ تا ٦ کاتژمێر پێش خەوتن)، هەروەها خواردنەوەی گازی پڕ لە شەکر و کافایین. هەروەها پێشنیار دەکرێت لە ئەلکۆل دوور بکەویتەوە، چونکە بەرهەمهێنانی مێلاتۆنین کەم دەکاتەوە.
پرسیارە باوەکان
خواردنی درەنگانە کاریگەری لەسەر خەو دەکات؟
بەڵێ، خواردنی ژەمی قورس دوو تا سێ کاتژمێر پێش خەوتن دەتوانێت کاریگەریی نەرێنی لەسەر کوالێتی خەو و دەرچوونی هۆرمۆنی گەشە هەبێت. بەڵام ئەگەر هەستت بە برسێتی کرد، دەتوانیت خواردنێکی زۆر سووک بخۆیت؛ وەک سێوێک لەگەڵ پارچەیەک پەنیر.
سوودەکانی مێلاتۆنین چین؟
مێلاتۆنین هۆرمۆنێکە کە کاتژمێری زیندەوەریی جەستە ڕێک دەخات و ئاگاداری مێشک دەکات کە کاتی پشوودانە. لە خواردنەوەکانی وەک ترێدا هەیە، یان بە شێوەی کۆمەلەی خۆراکی بەردەستە؛ بەڵام پێش بەکارهێنانی کۆمەلەکان پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت، چونکە کاریگەری لەسەر مێشک هەیە.
ئایا چای پونگە بۆ هەمووان سەلامەتە؟
پونگە دەتوانێت کاریگەری لەگەڵ هەندێک دەرمانی شەکرە، فشاری خوێن و خراپیی هەرسکردن تێکەڵ بکات؛ بۆیە ئەگەر ئەم دەرمانانە بەکاردەهێنیت، پێش خواردنی ڕاوێژ بە پزیشک بکە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەو حاڵەتانەی خوارەوەدا پێشنیار دەکرێت ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت:
- بەردەوامبوونی کێشەی بێخەوی و قورسایی خەوتن، سەرەڕای باشترکردنی عادەتە خۆراکی و ڕەفتارییەکان.
- ویستنت بۆ دەستکردن بە خواردنی کۆمەلەی مێلاتۆنین.
- هەبوونی تێکچوونی درێژخایەنی خەو کە کاریگەری لەسەر چاڵاکیی ڕۆژانەت دادەنێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کاریگەری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لەسەر خەو
- هۆکارەکانی لەناکاو لە خەو هەستان و خەوتنەوە
- مانای خەوی نیوەڕۆ چییە بۆ تەندروستی؟
- چارەسەری «هیچ ناخەوم» بە ڕێگاکانی خەوتنی باش
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team