خواردنی زۆری مەلاتۆنین مەترسیی هەیە؛ نیشانە باوەکان، دۆزی پێشنیارکراو بۆ گەورەساڵان و منداڵان، و ڕێگاکانی بەکارهێنانی سەلامەت بخوێنەوە.
تێگەیشتن لە مەترسییەکانی خواردنی زۆری مەلاتۆنین
مەلاتۆنین هۆرمۆنێکە کە جەستە بە شێوەی سروشتی دروستی دەکات و هەرچەندە بە گشتی سەلامەتە، بەڵام خواردنی بڕی زۆری دەتوانێت ببێتە هۆی ژەهراویبوون. FDA پاشکۆ خۆراکییەکان پێش فرۆشتنیان بۆ وردی و سەلامەتی تاقی ناکاتەوە؛ بۆیە هەندێک بەرهەم لەوانەیە دۆزێکی زیاتر لەوەی لەسەر لیبێڵەکە نووسراوە تێدا بێت. ئەم هەڵەنووسینە زۆرجار وادەکات خەڵک زیاتر لەوەی پێویستیانە بیخۆن.
بۆ گەورەساڵان، دۆزی باو لە ١ تا ٥ میلیگرام دەگۆڕێت. زۆربەی خەڵک ڕۆژانە پێویستیان بە زیاتر لە ٥ میلیگرام نییە، و خواردنی زیاتر لە ١٠ میلیگرام بە زۆر دادەنرێت. زۆرجار باشترە بە دۆزێکی زۆر کەم دەست پێبکەیت، وەک ١ میلیگرام یان کەمتر، چونکە ڕەنگە هەمان کاریگەری دۆزە بەرزەکان هەبێت. بۆیە دۆزی زۆری مەلاتۆنین هەمیشە پێویست نییە.
ناسینەوەی نیشانەکانی خواردنی زۆری مەلاتۆنین
کاردانەوەیەکی مەترسیدار بۆ ژیان دەگمەنە و توێژەران دۆزێکی کوشندەیان بۆ مرۆڤ دیاری نەکردووە. بەڵام زۆری ئەم هۆرمۆنە دەتوانێت چەند کاریگەرییەکی ناخۆش دروست بکات.
نیشانەکانی ژەهراویبوون بە مەلاتۆنین بریتین لە:
- خەواڵوویی یان ماندووبوون لە ڕۆژدا
- خەونی ڕوون یان خەونی ترسناک
- سەرئێشە و سەرگێژە
- دڵتێکچوون و ئازاری سک
- تووڕەیی
- هەستی خەمۆکیی کاتی
لە منداڵاندا، نیشانەکانی خواردنی زۆری مەلاتۆنین زۆرجار کێشەی گەدە و ڕیخۆڵە دەگرێتەوە، وەک ڕشانەوە، سکچوون و ئازاری سک. هەندێک منداڵ لەوانەیە شەوانە میزیش بکەن.
خواردنی زۆری مەلاتۆنین لە منداڵان
منداڵان مەترسیی زیاتر لە خواردنی بە هەڵەی هەیە، چونکە گۆمییەکان دەکرێت وەک شەکرۆکە دیار بن و هەمیشە لە قووتووی منداڵپارێزدا ناخرێنە فرۆشتن. لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٩ و ٢٠٢٠، سەردانی فریاکەوتنی نەخۆشخانە بەهۆی خواردنی ئەم پاشکۆیە لەلایەن منداڵانەوە ٤٢٠% زیاد بوو.
پسپۆڕان پێشنیار دەکەن ئەم پاشکۆیە بە منداڵانی خوار تەمەنی ٥ ساڵ نەدرێت. بۆ منداڵانی تەمەنی ٥ ساڵ و سەرەوە، دۆزەکە نابێت لە ٣ میلیگرام زیاتر بێت و پێشتر دەبێت ڕاوێژ بە پزیشکی منداڵان بکرێت. هەرچەندە ٩٨%ی ئەو منداڵانەی بە هەڵە ئەم پاشکۆیە دەخۆن نیشانەی سووک یان هیچ نیشانەیەکیان نییە، بەڵام دایک و باوکان دەبێت هەموو یارمەتییەکانی خەوتن لە قووتووی پارێزراو و گونجاو بۆ منداڵ، دوور لە دەستی منداڵان هەڵبگرن.
چارەسەری زیادەڕەوی لە مەلاتۆنین و بەڕێوەبردنی
دەرمانی دژەژەهراوی تایبەت بۆ خواردنی زۆری مەلاتۆنین نییە. زۆربەی حاڵەتە سووکەکان لە ماڵەوە بە وازهێنان لە پاشکۆکە و پشوودان تا دەرچوونی لە جەستە چارەسەر دەکرێن. نابێت هەوڵ بدەیت خۆت یان منداڵێک بوڕێنیت.
ئەگەر نیشانەکان توندتر بن، کەسێکی پێشەنگی تەندروستی لەوانەیە چاودێری و پشتگیری پێشکەش بکات، وەک چاودێریکردنی پەستانی خوێن و لێدانی دڵ، یان دابینکردنی شلە.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر تۆ یان منداڵێک ئەم نیشانانەی ئاگادارکەرەوەی توندتان هەبوو، دەستبەجێ داوای یارمەتیی فریاکەوتنی پزیشکی بکەن یان پەیوەندی بە ٩-١-١ بکەن:
- هەناسەدان بە زەحمەت
- تشەنە
- لەدەستدانی هۆشیاری
ئەگەر گومان دەکەیت خواردنی زۆر ڕوویداوە، پەیوەندی بە ناوەندی کۆنترۆڵی ژەهرەکانیش بکە. هەروەها ئەگەر شیردەدەیت، دووگیانیت یان دەرمانی نیگەرانی، خەمۆکی یان لاوازکردنی سیستەمی بەرگری جەستەت دەخۆیت، پێش دەستپێکردنی ئەم پاشکۆیە ڕاوێژ بە پزیشک بکە.
پرسیارە باوەکان
ئایا جەستە بە مەلاتۆنین ڕادەهێنرێت؟
وابەستەیی جەستەیی یان لێکچوونی ڕاستەقینە بە دەرمان باو نییە. بەڵام هەندێک بەکارهێنەر هەست دەکەن ئەگەر هەموو شەوێک بەکاری بهێنن و هۆکاری کێشەکانی خەوتنیان چارەسەر نەکەن، یان دۆزێکی زۆر بەرز بخۆن، بە تێپەڕبوونی کات کاریگەرییەکەی کەم دەبێتەوە.
لەگەڵ ئەم پاشکۆیە چی نابێت بخۆم؟
لە تێکەڵکردنی لەگەڵ کحول و کافئین خۆت بپارێزە، چونکە دەتوانن بازنەی خەوتنت تێکبدەن. لە بەکارهێنانی دژەدووگیانی وریا بە، چونکە ڕەنگە بەرهەمهێنانی سروشتی هۆرمۆن زیاد بکات؛ هەروەها سەبارەت بە SSRI، دەرمانی خەوتن یان دەرمانەکانی لاوازکردنی سیستەمی بەرگری جەستە لەگەڵ پزیشک قسە بکە.
کاریگەرییە لاوەکییەکان تا چەندە دەخایەن؟
نیشانە سووکەکان وەک خەواڵوویی یان دڵتێکچوون زۆرجار لە چەند کاتژمێرێکدا، کاتێک جەستە پاشکۆکە پرۆسێس دەکات، ون دەبن.
بەکارهێنانی درێژخایەن چ کاریگەرییەکی هەیە؟
توێژینەوە بە ئەندازەی پێویست نییە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئەوەی کە بەکارهێنانی درێژخایەن سەلامەتە. زۆربەی توێژینەوەکان بەکارهێنەران تەنها بۆ نزیکەی مانگێک بەدواداچوون دەکەن، و پسپۆڕان بە گشتی پێشنیار دەکەن پاشکۆکە هەر جارە بۆ ماوەی تا ٣ مانگ بەکاربهێنرێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پیشەیی، دەستنیشانکردنی نەخۆشی یان چارەسەر نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خەوی منداڵی تازە لەدایکبوو و ڕێنمایی خەو
- ئازاری بن پێ لە کاتی خەوتندا؛ هۆکار و چارەسەر
- خەوتن لە فڕۆکەدا: ڕێنمایی بۆ گەشتی ئاسوودە
- کاتژمێری جەستە و کاریگەریی لەسەر خەو
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team