بزانە بۆچی باوەڕی خواردنی جاڵجاڵۆکە لە کاتی خەوتندا ئەفسانەیە، و چۆن دەتوانیت جاڵجاڵۆکەکان لە ماڵەکەت دوور بخەیتەوە.
بۆچی لە شەودا جاڵجاڵۆکە ناخۆیتەوە
هیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە کە بسەلمێنێت خەڵک لە کاتی خەوتندا بە هەڵە گیانلەبەرانی هاوشێوەی جاڵجاڵۆکە قووت دەدەن. ئەم بیرۆکەیە ئەفسانەیەکی شارە و زۆرجار لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە بڵاو دەبێتەوە. چەند هۆکارێک ئەم ڕووداوە بە ئەگەری کەم دەزانن:
- دوورکەوتنەوەی سروشتی: جاڵجاڵۆکەکان بە گشتی مرۆڤ وەک ڕاوچی دەبینن. دەتوانن دەنگ و لەرزەکانی جەستەی کەسێک لە کاتی خەوتندا هەست پێ بکەن، کە زۆرجار دەیانترسێنێت و وادەکات دوور بکەونەوە.
- نەبوونی هێرشیگری: ئەم گیانلەبەرانە دژبەر نین و بە دەگمەن دەگەن، مەگەر گیر بخەن یان کەسێک بەسەریاندا بخەوێت.
- شوێنی ژیانیان: زۆربەی جاڵجاڵۆکەکان لە دەرەوە دەژین. ئەوانەی دەچنە ناو ماڵەوە، بەدوای شوێنی تاریک، دوور و بێدەنگدا دەگەڕێن، نەک ڕووی مرۆڤ.
- بەربەستە جەستەییەکان: زۆربەی خەڵک لە کاتی خەوتندا بە لووت هەناسە دەدەن و دەمیان داخراوە. هەروەها مرۆڤ لە تەواوی شەودا بەردەوام قووت نادات.
سەرچاوەی ئەم ئەفسانەیە
بە تەواوی ڕوون نییە ئەم چیرۆکە چۆن دەستی پێ کردووە، بەڵام جاڵجاڵۆکەکان زۆرجار بابەتی ئەفسانەی هەواڵی سەرسوڕهێنەرن. لێکۆڵینەوە لە هەواڵەکانی ئینتەرنێت لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠ تا ٢٠٢٠ دەرخستی کە ٤٣%ی چیرۆکە پەیوەندیدارەکان بە جاڵجاڵۆکە بۆ سەرسوڕهێنانی خوێنەران ئامادە کرابوون و نزیکەی نیوەیان هەڵەیان تێدا بوو.
باوبوونی ترس لە جاڵجاڵۆکە لە زۆر کەسدا
زۆر کەس ئەم گیانلەبەرانە بە ناخۆش دەزانن، و ئەمەش یارمەتی بەردەوامبوونی ئەم ئەفسانەیە دەدات. ئەم کاردانەوەیە لەوانەیە پەیوەندی بە غەریزەی مانەوەی باوباپیرانەوە هەبێت، کە هاندەری دوورکەوتنەوە بووە لە ئاژەڵانی مەترسیدار. ترسی توند لە جاڵجاڵۆکە کاریگەری لەسەر لە نێوان ٢.٧% و ١١%ی دانیشتوان هەیە.
بۆچی زۆربەی جاڵجاڵۆکەکان بێزیانن بۆ مرۆڤ
سەرەڕای ناوبانگی ترسناکیان، کەمتر لە ١%ی جۆرەکانی جاڵجاڵۆکە لەوانەیە بۆ خەڵک مەترسیدار بن. بوونیان لە دەوروبەریدا سوودبەخشە، چونکە مێرووی مێروولە، سوسک و مێشوولە دەگرن. زۆرجار ئەوەی خەڵک پێیان وایە گازگرتنی جاڵجاڵۆکەیە، لە ڕاستیدا هەستیاری یان ئازاری پێست، تووشبوون بە عەفونەت، یان گازگرتنی مێروویەکی ترە.
چۆن جاڵجاڵۆکەکان لە ماڵەکەت دوور بخەیتەوە
ئەگەر دەتەوێت ژمارەی ئەم گیانلەبەرانە لە شوێنی ژیانت کەم بکەیتەوە، ئەم هەنگاوانە تاقی بکەرەوە:
- کەلێن و درزەکانی بناغە، دیوار، پەنجەرە و دەرگاکان داخە.
- هەر کون یان دڕانێک لە تۆڕی پەنجەرە و دەرگاکان چاک بکەرەوە.
- تۆڕەکانی دەرەوەی بیناکە پاک بکەرەوە.
- بەردەوام بە ڤاکیۆم پاککەرەوە، و سەرنج بخە سەر شوێنەکانی خۆشاردنەوە.
- ژینگەکە وشک بهێڵەوە، چونکە تەڕی ڕایاندەکێشێت.
- جێگای خەوتن لە زەوی دوور بهێڵەوە.
- ڕێ مەدە ڕووەک یان داری ئاگردان بهێنیتە ناوەوە.
- تەڵە لە شوێنە تاریک و دوورەکان دابنێ.
پرسیارە باوەکان
ئایا جاڵجاڵۆکەکان لە کاتی خەوتندا دەچنە ناو دەمەوە؟
نەخێر. هیچ بەڵگەیەک نییە پشتگیری ئەم باوەڕە بکات، و لەرزە و جووڵەکانی کەسی خەوتوو زۆرجار جاڵجاڵۆکەکان دوور دەخەنەوە.
بیرۆکەی ئەوەی خەڵک جاڵجاڵۆکە دەخۆن لە کوێوە هاتووە؟
هەرچەندە سەرچاوەی ڕاستەقینەی ئەم بیرۆکەیە نادیارە، زانیاریی هەڵەی ئینتەرنێت و چیرۆکی گەورەکراوەی ئامانجدار بۆ سەرسوڕهێنانی خوێنەران ئەم ئەفسانەیە بەردەوام دەکەن.
چۆن دەتوانم جاڵجاڵۆکەکان لە ماڵەکەم دوور بخەمەوە؟
دەتوانیت بوونیان کەم بکەیتەوە بە داخستنی ڕێگاکانی چوونەژوورەوە، چاککردنەوەی تۆڕەکان، بەردەوام ڤاکیۆمکردن و وشک ڕاگرتنی ماڵەکەت.
کەی پزیشک ببینیت
ئەگەر برینێکی پێست یان گازگرتنێکت هەبوو کە نیشانەکانی عەفونەتی تێدا دیار بوو، یان دوای ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ مێروو کاردانەوەیەکی ئەلەرجیی توندت هەبوو، ڕاوێژ بە پێشکەشکاری چاودێری تەندروستی بکە.
ئاگادارکردنەوە: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکی، دەستنیشانکردنی نەخۆشی یان چارەسەری پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکاری بێخەوی و نیگەرانی چییە؟
- پشکنینی خەو: ئەگەر لە کاتی پشکنین نەخەویت
- خواردن بۆ خەوی باش و ئارامی شەوانە
- ئەپنەی خەو و بێخەوی: جیاوازی و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team