حەبی مینی ڕێگایەکی خواردنەوەییە بۆ ڕێکخستنی منداڵبوون، کە تەنها پشت بە هۆرمۆنێک دەبەستێت و بە چەند شێوازێک ڕێگری لە دووگیانی دەکات.
حەبی مینی چۆن کار دەکات؟
ئەم شێوازە تەنها پشت بە هۆرمۆنی پڕۆژستین دەبەستێت و بە چەند میکانیزمێک کار دەکات:
- ئەستوورکردنی ماددەی میزەڵەیی لە ملی منداڵدان.
- نازککردنەوەی پەردەی ناو منداڵدان، کە ڕێگری لە گەیشتنی سپێرم بۆ هێلکە دەکات یان ڕێگە لە چەسپانی هێلکەی بارورکراو دەگرێت.
- لەوانەیە ڕێگری لە بەرهەمهێنانی هێلکە لەلایەن هێلکەدانەکانەوە بکات، هەرچەندە نزیکەی نیوەی ژنان لە کاتی بەکارهێنانی ئەم حەبەدا بەرهەمهێنانی هێلکەیان بەردەوام دەبێت.
بۆچی حەبی مینی بۆ پێشگیری لە دووگیانی بەکاردێت؟
لە هەندێک دۆخی دیاریکراودا دەتوانرێت ئەم هەڵبژاردەیە بەکاربهێنرێت، لەوانە:
- شیردان و لەدایکبوون: دوای لەدایکبوون دەستبەجێ یان لە کاتی شیردانی سروشتیدا بە سەلامەت دادەنرێت، چونکە کاریگەری لەسەر بڕی شیر ناکات.
- دۆخی تەندروستی: بۆ ئەوانەی فشاری خوێنیان بەرزە، کێشەی دڵیان هەیە، یان پێشینەی خوێنبەستن لە سییەکان یان لاقەکانیان هەیە، پێشنیار دەکرێت.
- دوورکەوتنەوە لە ئیسترۆجین: بۆ ئەوانەی حەز دەکەن لە کاریگەرییە لاوەکییە پەیوەستەکان بە هۆرمۆنی ئیسترۆجین دوور بکەونەوە.
- مەبەستی چارەسەری: لەوانەیە یارمەتی کەمکردنەوەی ئازار یان زۆری خوێنڕژانی مانگانە بدات و جۆرێک لە ئاوسانی پێست کە پەیوەندی بە مانگانەوە هەیە چارەسەر بکات.
دژبەکارهێنان و مەترسییەکان
ئەم حەبەی ڕێگری لە دووگیانی بۆ هەمووان گونجاو نییە؛ بۆیە لەم دۆخانەدا دەبێت لێی خۆبپارێزرێت:
- شێرپەنجەی مەمک، ئێستا یان لە ڕابردوودا.
- هەبوونی هەندێک نەخۆشیی جەگر.
- خوێنڕژانی منداڵدان بە هۆکارێکی نەزانراو.
- خواردنی هەندێک دەرمان بۆ چارەسەری سەرع، توبرکلۆز یان ڤایرۆسی کەمی بەرگریی مرۆڤ.
- نەبوونی توانای پابەندبوون بە کاتێکی ڕۆژانەی جێگیر بۆ خواردنی حەبەکە.
سەبارەت بە مەترسییەکان، لە بەکارهێنانی تەواوکاریی بێ‌هەڵەدا، ڕێژەی دووگیانبوون لە ١ لە هەر ١٠٠ ژن لە ساڵێکدا کەمترە؛ بەڵام لە بەکارهێنانی ئاساییدا دەگاتە ٩ لە هەر ١٠٠ ژن. ئەگەر دووگیانی ڕووبدات، ئەگەری دووگیانیی دەرەوەی منداڵدان زیاتر دەبێت.
کاریگەرییە لاوەکییەکان و پاراستن
ئەم حەبانە لەوانەیە هەندێک نیشانە دروست بکەن، وەک:
- دەرکەوتنی پەمپەڵە، سەرئێشە یان دڵتێکچوون.
- گۆڕانکاری لە مانگانەدا، وەک خوێنڕژان یان لکەخوێنی نائاسایی.
- ئازاری مەمک لە کاتی دەستلێدان، کەمبوونەوەی ئارەزووی سێکسی یان خەمۆکی.
- دروستبوونی کیستی هێلکەدان.
گرنگە بزانیت ئەم شێوازە هیچ پاراستنێک لە دژی تووشبوونەوەی سێکسی نادات.
ڕێنمایی بەکارهێنان و مامەڵەکردن لە دۆخی لەناکاو
زۆرجار حەبەکان لە پاکێتی ٢٨ حەبی کاریگەر دادەنرێن (هەموویان هۆرمۆنی پڕۆژستین لەخۆدەگرن)، و دەبێت ئەم ڕێنماییانە جێبەجێ بکرێن:
- کات: حەبەکە هەموو ڕۆژێک لە هەمان کاتدا بخۆ. ئەگەر زیاتر لە ٣ کاتژمێر دوا بکەویت، بۆ ماوەی دوو ڕۆژ شێوازێکی پارێزەری یەدەگ (وەک کۆندۆم) بەکاربهێنە.
- لەبیرکردنی حەبەکە: هەرکات بیرت کەوتەوە حەبە لەبیرکراوەکە بخۆ، تەنانەت ئەگەر پێویست بوو لە یەک ڕۆژدا دوو حەب بخۆیت؛ هەروەها بۆ دوو ڕۆژی دواتر شێوازێکی پارێزەری یەدەگ بەکاربهێنە.
- نەخۆشی: ئەگەر لە ماوەی ٣ کاتژمێر لە خواردنی حەبەکەدا ڕشانەوە ڕوویدا، حەبێکی دیکە بخۆ. لە دۆخی سکچوونی توند یان ڕشانەوەی بەردەوامدا، دوای وەستانی نیشانەکان بۆ ماوەی دوو ڕۆژ شێوازێکی پارێزەری یەدەگ بەکاربهێنە.
- کاریگەریی نێوان دەرمانەکان: لەوانەیە هەندێک دژەزیندە کاریگەریی حەبەکە لاواز بکەن؛ بۆیە پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت.
پرسیارە باوەکان
کەی دەست بە خواردنی حەبی مینی بکەم؟
کاتی گونجاو بریتییە لە ڕۆژی یەکەمی مانگانە. دەتوانیت لە هەر کاتێکدا دەست پێ بکەیت، بە مەرجێک دووگیان نەبیت؛ بەڵام ئەگەر دوای ڕۆژی پێنجەمی مانگانە دەست پێ بکەیت، لەوانەیە بۆ دوو ڕۆژی یەکەم شێوازێکی پارێزەری یەدەگ پێویست بێت.
ئایا حەبەکان لە درێژخایەندا کاریگەری لەسەر پیتەوەری دەکەن؟
نەخێر، کاریگەریی ئەم شێوازە بە ئاسانی هەڵدەوەشێتەوە. پیتەوەری دەتوانێت زوو بگەڕێتەوە و دووگیانبوون ڕاستەوخۆ دوای وەستان لە خواردنی حەبەکان ئەگەری هەیە.
ئەگەر لە کاتی بەکارهێنانی حەبەکاندا دووگیان بووم چی بکەم؟
پێویستە بە زووترین کات لە دوای دۆزینەوەی دووگیانی، خواردنی حەبەکان بوەستێنیت. لەم دۆخەدا مەترسیی تووشبوونی منداڵ بە کەموکوڕیی لەدایکبوون زیاد نابێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەم؟
لەو دۆخانەی خوارەوەدا دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پسپۆڕی چاودێری تەندروستی بکەیت:
- ئەگەر نیشانەکانی مانگانە لە ئاسایی توندتر بوون.
- ئەگەر خوێنڕژانی مانگانە زیاتر لە ٨ ڕۆژ بەردەوام بوو.
- کاتێک بتەوێت شێوازی ڕێگری لە دووگیانی بگۆڕیت.
- ئەگەر دوای لەبیرکردنی حەبەیەک سێکسی بێ‌پاراستنت کرد، بۆ گفتوگۆکردن دەربارەی هەڵبژاردەکانی ڕێگریی لە دووگیانیی فریاکەوتن.
بەرپرسیاریەتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڕێگری لە دووگیانی بە غرسە
- ئازاری خوارەوەی پشت پێش سووڕی مانگانە
- خوێنڕژانی زۆری مانگانە و کەمخوێنی
- یائسەگی چییە؟ ڕێگاکانی پاراستنی تەندروستی
- زیاتر دەربارەی ڕێگاکانی ڕێگری لە سکپڕی
Photo: CC0 1.0, via rawpixel.com
approved by: Medica Health team