جۆرەکانی کۆکەی زستان جیاوازن؛ هۆکار و نیشانە هاوڕێکان دیاری دەکەن هەر جۆرێک چۆن مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت و چارەسەری چی بێت.
وردەکارییەکانی جۆرەکانی کۆکەی زستان و چارەسەریان
کۆکە ڕێگای بەرگریی جەستەیە بۆ ڕزگاربوون لە ماددە نامۆکان لە سیستەمی هەناسەدان، و ڕەنگە بەهۆی تووشبوون بە باکتریا یان ڤایرۆسەوە دروست ببێت. جۆرەکانی بریتین لەمانەی خوارەوە:
کۆکەی وشک و درێژخایەن
ئەم جۆرە ٨ هەفتە یان زیاتر بەردەوام دەبێت، و هێرشەکانی زۆرجار لە ڕۆژدا ڕوودەدەن و ١٥ خولەک دەخایەن. هۆکارەکەی ڕەنگە گەڕانەوەی ترشی گەدە بۆ مری، جگەرەکێشان، یان هەستیاریی ڕێگاکانی سەرەوەی هەناسەدان بێت. چارەسەرەکەی ئەمانە دەگرێتەوە:
- بەکارهێنانی دژەهەستیاری.
- مەمککردنی حەبەکانی مێنتۆل بۆ ئارامیی خێرا.
- لە هەندێک حاڵەتی تایبەتدا، پزیشکی پسپۆڕ دۆزی کەمی مۆرفین دەنووسێت.
کۆکەی هەستیاری و کۆکەی وەک هاوار
- کۆکەی هەستیاری: هەست بە بوونی بلغم یان گڵۆپێک لە قوڕگدا دروست دەکات، بەبێ ئەوەی بلغم دەربچێت، و هۆکارەکەی ئەوەیە بلغم ئەستوورتر دەبێت. بە چەند ڕۆژێک بەکارهێنانی دڵۆپی لووت کە ئاوسان کەم دەکات (وەک ئۆتریڤین)، یان لە حاڵەتی هەستیارییەوە بە دڵۆپی ستێرۆیدیی ناوخۆیی چارەسەر دەکرێت.
- کۆکەی وەک هاوار: زۆرجار شەوانە دەردەکەوێت و لەگەڵ دەنگی فیشەفیش یان هەناسەیی دەبێت؛ بە گشتی لە ئەنجامی هەوکردنی ڕێگاکانی هەناسەدان یان ڤایرۆسەکان دوای سەرماخواردنەوە دروست دەبێت. دەتوانرێت بە هەڵم‌هەڵمکردنی ئاوی تێکەڵ بە نعنە و خواردنی دەرمانی مێنتۆل کەم بکرێتەوە.
گرفتەکانی کۆکە و کۆکەی بلغم‌دار
- گرفتەکان: بە هەست بە هەستیاری لە قوڕگدا دەست پێدەکەن و ڕەنگە ببنە هۆی ڕشانەوە. ڕەنگە هۆکارەکەیان هەندێک دەرمانی فشاری خوێن (دەرمانەکانی ڕاگرتن) بێت کە هەستیاریی دەمارەکانی سییەکان زیاد دەکەن؛ چارەسەرەکە گۆڕینی دەرمانی هۆکارەکەیە.
- کۆکەی بلغم‌دار: بەردەوامە و بەیانیان خراپتر دەبێت، و لەگەڵ بلغمی ئەستوور (زەرد یان سەوز یان خۆڵەمێشی) و ئازاری سنگ و قوڕگدا دەبێت. ڕەنگە لە ئەنجامی هەوکردنی برۆنشەکان بە ڤایرۆس یان باکتریا دروست ببێت (لە ١٠-١٥%ی حاڵەتەکاندا). پشوودان، خواردنەوەی شلە و بەکارهێنانی ماددەی لزج بۆ کەمکردنەوەی کۆکە پێشنیار دەکرێت.
کۆکەی پەیوەست بە ئەسم و نەخۆشییەکانی سییەکان
- کۆکە لەگەڵ فیشەفیشی هەناسە: بەهۆی ئەسمەوە شەوانە یان بەیانیان خراپتر دەبێت، و بە بەکارهێنانی سپرەی فراوانکەرەوەی ڕێگاکانی هەناسەدان، یان ستێرۆید لە حاڵەتە توندەکاندا چارەسەر دەکرێت.
- کۆکەی سنگ (لەگەڵ بلغم): زۆرجار پەیوەندی بە نەخۆشییەکانی سییەکان و جگەرەکێشانەوە هەیە، و بە گشتی کەسانی سەرووی ٤٠ ساڵ تووشی دەبن. مامەڵەکردن لەگەڵیدا بریتییە لە وازهێنان لە جگەرەکێشان، وەرزشکردن و هەڵم‌هەڵمکردن.
- کۆکە لەگەڵ تەنگەنەفەسی: ئەگەر لەگەڵ کەمبوونەوەی کێش، لەدەستدانی ئارەزووی خواردن یان دەرچوونی خوێن بێت، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ حاڵەتێکی دەگمەن وەک شێرپەنجەی سییەکان، کە پێویستی بە نەشتەرگەری یان چارەسەری کیمیایی و تیشکی هەیە.
پرسیارە باوەکان
کەی کۆکە بە درێژخایەن دادەنرێت؟
کاتێک هێرشەکانی کۆکە ٨ هەفتە یان زیاتر بەردەوام بن.
چۆن دەتوانرێت کۆکەی وەک هاوار لە ماڵەوە کەم بکرێتەوە؟
بە هەڵم‌هەڵمکردنی ئاوی گەرم؛ باشترە چەند دڵۆپێک نعنە زیاد بکرێت بۆ نەرمکردنی ڕێگای هەناسەدان.
ئایا دەرمانی فشاری خوێن کاریگەری لەسەر کۆکە هەیە؟
بەڵێ، هەندێک دەرمانی ڕاگرتنی فشاری خوێن ڕەنگە لە نزیکەی ١٥%ی بەکارهێنەراندا بەهۆی هەستیارکردنی دەمارەکانی سییەکانەوە ببنە هۆی گرفتەکانی کۆکە.
کەی پێویستە دەستبەجێ پزیشک ببینیت؟
لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانەی خوارەوەدا پێویستە داوای چاودێریی پزیشکی بکەیت:
- دەرچوونی خوێن لەگەڵ کۆکەدا.
- هەستکردن بەوەی ناتوانیت هەناسە بدەیت.
- بەردەوامبوونی کۆکە بۆ زیاتر لە ٨ هەفتە.
- دەرکەوتنی بلغم بە ڕەنگی سەوز یان ڕەنگی زەنگ.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- پێشگیری لە نەخۆشییەکانی سییەکان
- چارەسەری خارش و قلقلەی گەروو
- ئەنفلۆنزای وەرزی: نیشانە، چارەسەر و پێشگیری
- ڕێگای سروشتی و دەرمانی بۆ ئازاری گەروو
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Photo: CC0 1.0, via rawpixel.com
approved by: Medica Health team