جۆرەکانی نەگرتنی میز لە ژناندا بە پێی هۆکار و نیشانەکان جیاوازن؛ ئەم ڕێنماییە جۆرەکان، هۆکارەکان، ڕێگاکانی دۆزینەوە و چارەسەر باس دەکات.
نەگرتنی میز لە ژناندا چییە؟
ئەم دۆخە بریتییە لە دەرچوونی بێ‌ئارەزووی میز و ئەگەری تووشبوون پێی بە تەمەنەوە زیاد دەبێت. بە ئینگلیزی، نەگرتنی میز بە urinary incontinence ناودەبرێت. بەپێی خەمڵاندنەکان، لە هەر ٥ ژنێکی تەمەنی سەرووی ٤٠ ساڵ، یەکێکیان تووشی ئەم کێشەیەیە. ڕێژەی ڕاستەقینە لەوانەیە زیاتر بێت، چونکە هەندێک ژن بەهۆی شەرمکردن لە داواکردنی یارمەتی یان باوەڕی هەڵەوە کە ئەمە بەشێکی ئاسایی پیربوونە، باسی ناکەن.
ئەگەری تووشبوونی ژنان بە ئەم کێشەیە دوو هێندەی پیاوانە، بەهۆی چەند هۆکارێکەوە، لەوانە:
- دووبارەبوونەوەی دووگیانی و منداڵبوون.
- کەمبوونەوەی هۆرمۆنە ژنانەکان لە قۆناغی وەستانی مانگانەدا.
- کورتبوونی میزڕەوی ژن بە بەراورد بە پیاو.
وردەکاریی جۆرەکانی نەگرتنی میز لە ژناندا
دۆخەکە بەپێی سروشتی دەرچوونی میز و هۆکاری سەرەکی جیاوازە. گرنگترین جۆرەکان ئەمانەن:
- نەگرتنی میزی فشاری (لە کاتی هەوڵدان): ئەمە باوترین جۆرە و کاتێک ڕوودەدات کە هەوڵێکی لەناکاو دەدرێت، وەک کۆکەکردن، پێکەنین یان هەڵگرتنی شتی قورس. زۆرجار لە تەمەنی ٣٥ تا ٦٠ ساڵیدا دەبینرێت و زۆر جار پەیوەندی بە نەگرتنی میزی ژنان دوای منداڵبوونەوە هەیە، کە بەهۆی لاوازی ماسولکەکانی بنکەی حەوزەوەیە.
- نەگرتنی میز بەهۆی چاڵاکیی زۆری میزدان: بە ئارەزوویەکی لەناکاو و بەهێزی میزکردن دەناسرێت کە پشتگوێخستنی ئەستەمە؛ ئەمەش لەوانەیە ببێتە هۆی دەرچوونی میز پێش گەیشتن بە ئاودەست، لەگەڵ میزکردنی هەشت جار لە ڕۆژێکدا یان زیاتر.
- نەگرتنی میزی پەلەیی: لەدەستدانی کۆنترۆڵی میزە بێ هۆکارێکی ڕوون، دوای هەستکردن بە پێویستییەکی لەناکاوی میزکردن. لەوانەیە کاتێک دەنگی ئاو دەبیسترێت یان لە کاتی خەودا ڕووبدات. ڕێژەکەی لە ژنانی تەمەنی سەرووی ٦٠ ساڵدا زیاتر لە ٥٠٪ دەبێت.
- نەگرتنی میزی کارکردی: بەهۆی بەربەستێکی جەستەیی یان مێشکییەوە ڕوودەدات کە ڕێگا لە گەیشتن بە ئاودەست لە کاتی گونجاودا دەگرێت، وەک نەخۆشیی ئەلزهێمەر یان بەکارهێنانی کورسیی جووڵە.
- نەگرتنی میزی تێکەڵ: دۆخێکە کە زیاتر لە جۆرێک لەخۆدەگرێت، وەک پێکەوەبوونی نەگرتنی میزی فشاری و پەلەیی.
هۆکارەکانی نەبوونی کۆنترۆڵی میز
هۆکارەکان هەم هۆکاری کاتی و هەم هۆکاری درێژخایەن لەخۆدەگرن:
- هۆکارە درێژخایەنەکان: قەڵەویی، قەبزیی درێژخایەن، زیانی دەمارەکانی میزدان بەهۆی شەکرە یان سکلیروزیسێکی فرەگۆڵەیی، و نەشتەرگەریی ئەندامە زاوزێییەکان وەک لابردنی ڕەحِم.
- هۆکارە کاتییەکان: بەکارهێنانی دەرمانی میزڕێن، زۆر خواردنەوەی کافایین (قاوە و چا)، یان تووشبوون بە هەوکردنی ڕێگاکانی میز.
ڕێگاکانی دۆزینەوە و چارەسەر
دۆزینەوە بە مێژووی پزیشکی و پشکنینی کلینیکی دەست پێدەکات. لەوانەیە شیکردنەوەی میز، تۆمارکردنی میزدان بۆ نووسینەوەی بڕی شلەکان، یان بەکارهێنانی شەپۆلی ئەلتراساوند بۆ پێوانەکردنی میزە ماوەکەش لەخۆبگرێت. لە هەندێک دۆخدا، پەنادەبرێتە بەر بۆبینینی ناو میزدان یان تاقیکردنەوەی کارکردی میزدان.
هەڵبژاردەکانی چارەسەر
چارەسەرەکان لە ڕەفتارییەوە تا نەشتەرگەری دەگۆڕێن:
١. گۆڕینی شێوازی ژیان: کەمکردنەوەی کێش، وازهێنان لە جگەرەکێشان و کەمکردنەوەی خواردنەوەی گازدار و کافایین.
٢. وەرزش: ئەنجامدانی ڕاهێنانەکانی کێگڵ بۆ بەهێزکردنی ماسولکەکانی بنکەی حەوزە.
٣. چارەسەری دەرمانی: دژەکۆلینێرژیکەکان بۆ ئارامکردنەوەی چاڵاکیی زۆری میزدان، یان چارەسەری هۆرمۆنی بە ئیسترۆجین بۆ چاککردنەوەی شانەکانی میزڕەو دوای وەستانی مانگانە.
٤. ئامێر و دەستتێوەردان: بەکارهێنانی ئامێری ڕێخۆڵەیی، یان هاندانی کارەباییی دەمارە عەجزییەکان یان دەمارەکانی قاچ.
٥. نەشتەرگەری و لەیزەر: وەک نەشتەرگەریی نواری ڕێخۆڵەیی کە میزڕەو پشتگیری دەکات، یان بەکارهێنانی لەیزەر بۆ هاندانی بەرهەمهێنانی کۆلاجین لە شانەکانی حەوزە.
چۆنیەتی گونجان و ژیانکردن لەگەڵ دۆخەکە
هەندێک ژن بۆ ڕێگریکردن لە پڕبوونی میزدان، ژمارەی جارەکانی میزکردن زیاد دەکەن، یان پادی تەندروستی بەکاردەهێنن بۆ پاراستنی پاکوخاوێنی و خۆپاراستن لە شەرمەزاریی کۆمەڵایەتی. هەروەها پێشنیار دەکرێت خواردنەوەی شلەکان ڕێکبخرێت بە بڕی ١.٥ تا ٢ لیتر لە ڕۆژێکدا.
پرسیارە باوەکان
پلەکانی نەگرتنی میزی فشاری چین؟
لە سادەوە دەست پێدەکات (کاتی هەڵگرتنی باری قورس یان کۆکەی توند)، تا مامناوەند (کاتی ڕۆیشتن یان پێکەنین)، و توند (لەگەڵ جووڵەیەکی سادە وەک هەستانەوە لە جێگا).
نەگرتنی میز چۆن بە پزیشکی دەستنیشان دەکرێت؟
بە پشکنینی جەستەیی، شیکردنەوەی میز بۆ دۆزینەوەی تووشبوون، تاقیکردنەوەی هەوڵی میزکردن و هەندێک جار پێوانەکردنی فشاری میزدان (دینامیکی میز).
ئایا دەرمانی کاریگەر بۆ نەگرتنی میزی فشاری هەیە؟
هەندێک دەرمان هەن کە باشبوونێکی مامناوەند دەبەخشن، بەڵام لەوانەیە کاریگەریی لاوەکییان هەبێت؛ بۆیە زۆرجار بۆ ئەو ژنانە پێشنیار دەکرێن کە نەیانەوێت نەشتەرگەری بکەن.
کەی دەبێت سەردانی پزیشک بکرێت؟
لەو دۆخانەدا دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژی پزیشکی وەربگیرێت:
- ئەگەر دۆخەکە سەرەڕای شوێنکەوتنی ڕاسپاردە ڕەفتارییەکان و چارەسەرە ماڵییەکان باش نەبێت.
- ئەگەر بەهۆی ترسی شەرمەزارییەوە لە بۆنە و چالاکییە کۆمەڵایەتییەکان دوور بکەویتەوە.
- ئەگەر بەهۆی خێرایی لە هەوڵی گەیشتن بە ئاودەستدا تووشی کەوتن یان برینداربوون ببیت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کیستی ئاوی هێلکەدان: ئاو چارەسەری دەکات؟
- نەشتەرگەری پۆلیپی منداڵدان: ڕێنمایی چاکبوونەوە
- بۆنی ناخۆشی خوێنی مانگانە: هۆکار و چارەسەر
- نیشانەکانی تەکیکبوونی هێلکەدان لە هاوسەردار
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییە ژنانەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team