تەواوکەرە خۆراکییە سروشتییەکان کەمی کەلسیۆم جێدەگرن و پشتگیری تەندروستی ئێسک دەکەن، بەڵام پێویستە ئاگادارییە تەندروستییەکان لەبەرچاو بگیرێن.
گرنگی کەلسیۆم و تەواوکەرە خۆراکییە سروشتییەکان
کەلسیۆم توخمێکی بنەڕەتییە بۆ پاراستنی تەندروستی ئێسک لە هەموو قۆناغەکانی ژیاندا. خۆراکی هاوسەنگ باشترین ڕێگای بەدەستهێنانییە؛ چونکە ڕێژەیەکی باشی لە سەوزە پەڕە تۆخەکان و بەرهەمەکانی شیر هەیە. لە هەندێک بارودۆخدا، بۆ جێگرتنەوەی کەمیی خۆراکی، لە تەواوکەرە خۆراکییەکان کەڵک وەردەگیرێت؛ بە تایبەتی کاتێک لەگەڵ ڤیتامین D بەکاردەهێنرێن بۆ یارمەتیدانی ئەوانەی تووشی لەدەستدانی چڕیی ئێسک بوون.
ڕێنمایییەکانی خواردنی تەواوکەرە خۆراکییەکان
کاتی خواردن و شێوازی بەکارهێنانی ئەم تەواوکەرانە کاریگەرییان لەسەر ئەوە هەیە جەستە تا چەند سوودیان لێ وەردەگرێت:
- جۆری تەواوکەر: شێوازی هەڵمژینیان بە پێی جۆرەکە دەگۆڕێت؛ دەتوانرێت «سیتراتی کەلسیۆم» لە هەر کاتێکدا بخورێت، بەڵام پێویستە «کاربۆناتی کەلسیۆم» لەگەڵ خۆراک بخورێت، چونکە ترشیی گەدە یارمەتی هەڵمژینی دەدات.
- دابەشکردنی دۆزەکان: باشترە بڕی ڕۆژانە بەسەر دۆزی بچووکدا دابەش بکرێت؛ دۆزی تاکەکەسی نابێت لە ٥٠٠ میلیگرام زیاتر بێت، بۆ ئەوەی هەڵمژین باشتر بێت.
- تێکەڵبوونی لەگەڵ خۆراک: لە خواردنیان لەگەڵ ژەمە خۆراکییە دەوڵەمەندەکانی ئاسن (وەک دانەوێڵە، گوێز و گۆشتی کەم‌چەوری) یان تەواوکەری زینک و مەگنیزیۆم خۆ بپارێزە؛ باشترە ماوەیەک لە نێوانیاندا جیاوازی هەبێت.
کارلێکی دەرمانی و مەترسییە تەندروستییەکان
ئەم تەواوکەرانە لەوانەیە لەگەڵ هەندێک چارەسەری پزیشکیدا کارلێک بکەن؛ بۆیە لەم بارانەدا وریا بە:
- دەرمانەکانی فشاری خوێن: دۆزی بەرزی کەلسیۆم لەگەڵ «دەرکەرەوەکانی میز لە جۆری تیازاید» دەتوانێت مەترسیی تووشبوون بە سندرۆمی شیر و قەلیایی زیاد بکات. تەواوکەرە خواردنەوەییەکان بە گشتی لەگەڵ بڵۆکەرەوەکانی ڕیسەپتۆری بێتا یان هەڵگری ئەنزیمی ACE کارلێک ناکەن، بەڵام کەلسیۆمی وریدی لەوانەیە کاریگەریی بڵۆکەرەوەکانی کەناڵی کەلسیۆم کەم بکاتەوە.
- دەرمانەکانی تر: لەوانەیە کارلێک لەگەڵ بیسفۆسناتەکان و هەندێک جۆری دژەزیندەوەرەکاندا ڕووبدات.
- تەندروستی دڵ: بۆچوونی زانستی لەبارەی پەیوەندیی تەواوکەرەکان بە هێرشەکانی دڵ جیاوازە؛ هەندێک توێژینەوە ئاماژە بە زیادبوونی مەترسی دەکەن، بە تایبەتی لە ژنان دوای وەستانی سووڕی مانگانە یان لە کەسانی تووشی شەکرە، بەڵام توێژینەوەکانی تر ئەم پەیوەندییە نادۆزنەوە.
- بەردی گورچیلە: ئەم تەواوکەرانە لەوانەیە لە کەسانێکدا کە پێشتر بەردیان هەبووە، خێرایی دروستبوونی بەرد زیاد بکەن.
پرسیارە باوەکان دەربارەی تەواوکەرە خۆراکییە سروشتییەکان
تەواوکەری کەلسیۆم کەی بخۆم؟ کاتەکە گرنگە؟
بەڵێ، کاتەکە گرنگە؛ کاربۆناتی کەلسیۆم بۆ هەڵمژین پێویستی بە خۆراک هەیە، بەڵام سیتراتی کەلسیۆم پێویستی پێی نییە. هەروەها دەبێت لە نێوان خواردنی ئەم تەواوکەرانە و دەرمان یان خۆراکی دەوڵەمەند بە ئاسندا ماوە جیاواز بێت.
ئایا تەواوکەری کەلسیۆم کاریگەری لەسەر دەرمانەکانی فشاری خوێن هەیە؟
بەڵێ، لەوانەیە لەگەڵ دەرکەرەوەکانی میز لە جۆری تیازایددا کارلێک بکات و مەترسیی سندرۆمی شیر و قەلیایی زیاد بکات؛ بۆیە دەبێت بۆ دیاریکردنی دۆزی گونجاو و چاودێریکردنی فشاری خوێن، ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت.
بەردی گورچیلە چییە؟
بەردی گورچیلە پاشماوەیەکی ڕەقی خوێ و کانزاکانە کە لە ناو گورچیلەکاندا پێکدێت. بەردی کەلسیۆم یەکێکە لە جۆرەکانی، کە بە پێکهاتەیەکانی وەک ئۆکسالیت پەیوەندیی هەیە و لەوانەیە کاتێک دەجووڵێت ئازار دروست بکات.
ئایا تەواوکەری کەلسیۆم مەترسیی هێرشی دڵ زیاد دەکات؟
بەڵگەکان یەکسان نین؛ هەندێک توێژینەوە پەیوەندییان بە زیادبوونی مەترسییەوە دۆزیوەتەوە، بە تایبەتی لە نەخۆشانی شەکرە و ژنان دوای وەستانی سووڕی مانگانە، لە کاتێکدا توێژینەوەکانی تر ئەمە ڕەت دەکەنەوە. کەلسیۆمی بەدەستهاتوو لە خۆراکەوە جێی نیگەرانی نییە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن یان لە هەر یەکێک لەم بارانەدایت، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکەیت:
- هەستکردن بە ئازاری توند و درێژخایەن لە ناوچەی گورچیلەکان (گومان لە هەبوونی بەرد).
- ئەگەر دەرمانی فشاری خوێن یان دژەزیندەوەر دەخۆیت و دەتەوێت دەست بە خواردنی تەواوکەرە خۆراکییەکان بکەیت.
- ئەگەر مێژووی خێزانی یان کەسیی تووشبوون بە بەردی گورچیلە، نەخۆشیی دڵ یان شەکرەت هەیە.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- دابەشکردنی حەب بە سەلامەتی
- هەڵبژاردنی پاشکۆی خۆراکی بە دروستی
- کەمی ڤیتامینی D لە سعودیەکان: هۆکار و چارەسەر
- خۆر نەبینین و کەمی ڤیتامین D
- زیاتر دەربارەی ڤیتامین و کانزاکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team