لە تەمەنی هەرزەکاریدا جەستە و دەروون گۆڕانکارییان بەسەردا دێت و چالاکیی غوددە بێ‌ناوەکان پێنج ساڵ پێش بلوغ دەست پێدەکات.
نیشانەکانی گەشە و پێگەیشتن لە تەمەنی هەرزەکاری بۆ کوڕان
بلوغ لە کوڕاندا زۆرجار لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا دەست پێدەکات، بەڵام ئەم گۆڕانکارییانە لە نێوان تەمەنی ١٠ و ١٦ ساڵیدا دەردەکەون. نیشانەکانی پێگەیشتن لە ڕێگەی نیشانە دەرەکییەکانەوە دەردەکەون، لەوانە:
- گەورەبوونی قەڵەمییەکان و ئەندامی نێرینە.
- دەرکەوتنی مووی ناوچەی زاوزێ و سمێڵ.
- گۆڕانی دەنگ بۆ ئەوەی قووڵتر و ئەستوورتر ببێت.
- ڕوودانی ئینزال و دەرچوونی سپێرم.
ڕێژەی دەرکەوتنی ئەم نیشانانە بە پێی تەمەن جیاوازە؛ بۆ نموونە، لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا ڕێژەی گۆڕانی دەنگ ٤٠% و ئینزال ٣٣.٦%ە، لە کاتێکدا لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا ئەم ڕێژانە دادەبەزن و دەگەنە ٢% بۆ دەنگ و ٤.٩% بۆ ئینزال.
قۆناغەکانی گەشە و پێگەیشتن لە کچاندا
کچان نزیکەی ساڵێک و نیو پێش کوڕان دەست بە بلوغ دەکەن و نیشانەکانی پێگەیشتن لایان دەردەکەوێت؛ هەروەها لە زیادبوونی کێش، گەشەی ئێسکەکان و تەواوبوونی باڵادا ساڵێک لە کوڕان پێشترن.
مانگانە نیشانەی پێگەیشتنی سێکسییە و تەمەنی ناوەندی دەستپێکردنی ١٣.٥ ساڵە، بەڵام جیاوازییەکی زۆری تاکەکەسی هەیە؛ هەندێک کچ لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا دەستی پێدەکات، لە کاتێکدا لە هەندێکی دیکەدا تا تەمەنی ١٦ یان ١٧ یان ١٨ ساڵ دوا دەکەوێت. لە ڕووی فیزیۆلۆژییەوە، مانگانە پێش ئەوە دەست پێدەکات کە هێلکەدانەکان توانای تەواوی بەرهەمهێنانی هێلکەیەکی پێگەیشتوویان هەبێت؛ ئەمەش پەیوەندی بە پێگەیشتنی ڕەحمەوە هەیە.
کاریگەرییە دەروونییەکانی هاوڕێی بلوغ
وەڵامدانەوەی دەروونی بە گۆڕانکارییە جەستەییەکان لە نێوان ڕەگەزەکاندا جیاوازە:
لە کچاندا:
کچ لە کاتی دەستپێکردنی مانگانەدا کاریگەری لە چەند هۆکارێک وەردەگرێت، لەوانە بۆچوونی لەبارەی خۆی وەک مێ، ئاستی متمانەی بەخۆی و توانای گفتوگۆکردنی ئازادانە لەبارەی گۆڕانکارییە سێکسییەکان. گۆڕانکارییە خێرا جەستەییەکان، وەک گەورەبوونی قەبارەی جەستە، لەوانەیە ببێتە هۆی سەرلێشێواوی یان ئەوەی هاوپۆلەکان کە هێشتا بلوغیان نەبووە گاڵتەی پێ بکەن. هەروەها ئازاری جەستەیی و بیرۆکە باوە کۆمەڵایەتییەکان کاریگەرییان لەسەر دۆخی دەروونی هەیە.
لە کوڕاندا:
پێگەیشتنی زوو لەوانەیە لە ڕووی جەستەییەوە کوڕ لە هاوڕێکانی پێش بخات و لەنێو هاوتەمەنەکانیدا بەناوبانگی بکات، کە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی بەهێزتر دەکات. لە بەرامبەردا، لە هەندێک حاڵەتدا پێگەیشتنی زوو لەوانەیە ببێتە هۆی شەرم و خۆگۆشەگیری.
بە گشتی، پێگەیشتنی دواکەوتوو لە هەردوو ڕەگەزدا لەوانەیە یارمەتی بدات هەندێک لە فشارەکانی هەرزەکاری دوور بخەنەوە و دەرفەتی باشتر بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتنی خوێندن بڕەخسێنێت.
پرسیارە باوەکان دەربارەی تەمەنی هەرزەکاری
تەمەنی هەرزەکاری لە کوڕاندا چەندە؟
بلوغ لە نێرینەکاندا زۆرجار لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا دەست پێدەکات، بەڵام لە هەر کاتێکدا لە نێوان تەمەنی ١٠ و ١٦ ساڵیدا دەکرێت دەست پێبکات.
تەمەنی هەرزەکاری لە کچاندا چەندە؟
پێگەیشتن لە کچاندا زۆرجار ساڵێک و نیو پێش کوڕان دەردەکەوێت، و تەمەنی ناوەندی دەستپێکردنی مانگانە ١٣.٥ ساڵە، هەرچەندە لەنێوان کچاندا جیاوازی هەیە.
تەمەنی هەرزەکاری لە ڕووی جەستەییەوە واتای چییە؟
قۆناغێکی گواستنەوەیە کە بە گەشەی غوددە بێ‌ناوەکان و دەرکەوتنی نیشانەکانی پێگەیشتنی سێکسی دیاری دەکرێت؛ وەک گەشەکردنی موو لە هەندێک ناوچەی جەستە و گۆڕانکاری لە دەنگ و ئەندامە زاوزێییەکان.
هەرزەکاری لە چەند ساڵییەوە دەست پێدەکات؟
بلوغ لە کوڕاندا زۆرجار لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا دەست پێدەکات، بەڵام دەکرێت لە نێوان تەمەنی ١٠ و ١٦ ساڵیدا دەست پێبکات. لە کچاندا، مانگانە بە ناوەندی لە تەمەنی ١٣.٥ ساڵیدا دەست پێدەکات، بەڵام ئەمە لە کچێکەوە بۆ کچێکی دیکە جیاوازە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
لە حاڵەتەکانی خوارەوە پێشنیار دەکرێت ڕاوێژ بە پسپۆڕان بکرێت:
- دواكەوتنی بەرچاوی دەرکەوتنی نیشانەکانی بلوغ لە بەراورد بە تەمەنە باسکراوەکان.
- بوونی ئازاری جەستەیی توند و بەردەوام کە پەیوەندی بە سووڕی مانگانەی کچانەوە هەبێت.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی تێکچوونی دەروونیی توند، وەک خۆگۆشەگیریی زۆر یان نیگەرانیی زۆر بەهۆی گۆڕانکارییە جەستەییەکانەوە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- مووی ناوچوو: هۆکار و چارەسەر
- باشترین چارەسەری تا بۆ منداڵان و ڕێنمایییەکانی
- ڕێنماییی تەندروستی منداڵ لە دووگیانی تا نەخۆشی
- خواردنی تەندروست بۆ هەرزەکاران و بنەماکانی
- زیاتر دەربارەی گەشە و پەرەسەندن
Photo: Candace McDaniel, CC0 1.0, via stocksnap.io
approved by: Medica Health team