ئەم بابەتە کاریگەریی تێستۆستیرۆن و ڤاکسینی ئەنفلوەنزا لە پیاواندا دەخاتەڕوو، بە تایبەتی ئەوانەی پاشکۆی چارەسەریی هۆرمۆن بەکاردەهێنن.
تێستۆستیرۆن و ڤاکسینی ئەنفلوەنزا: بەرزی هۆرمۆنەکە چۆن کاریگەری دەکات؟
ئەنجامی توێژینەوەیەک نیشانی دا کە پیاوانی خاوەن ئاستی بەرزی تێستۆستیرۆن لەوانەیە دوای وەرگرتنی ڤاکسینی ئەنفلوەنزا لە بەرهەمهێنانی ئەنتی‌بادییەکاندا کێشەیان هەبێت. ئەنجامەکان بە پێی ئاستی هۆرمۆن جیاوازییەکی ڕوونیان هەبوو:
- پیاوانی خاوەن ئاستی بەرزی هۆرمۆن: وەڵامیان بە ڤاکسینەکە بە ڕێژەی ٨١% کەم بووەوە.
- پیاوانی خاوەن ئاستی نزمی هۆرمۆن: ڕێژەی وەڵامنەدانەوەیان ١٣% بوو.
ئەم کاریگەرییە بەهۆی کارلێکی مێتابۆلیکی هۆرمۆنەکە لەگەڵ کۆمەڵە جینییە دیاریکراوەکانەوەیە، کە پرۆسەی بەرهەمهێنانی ئەنتی‌بادی لە گەورەساڵاندا تێک دەدات. توێژەران ئاماژەیان بەوەش کرد کە بەکارهێنانی پاشکۆی چارەسەریی ئەم هۆرمۆنە لەوانەیە کاریگەریی ڤاکسینەکە کەم بکاتەوە.
ڕۆڵی جین و ڕەگەز لە وەڵامی بەرگریی جەستەدا
تەنها بەرزبوونەوەی ئاستی هۆرمۆن لە خوێندا نابێتە هۆی لاوازیی وەڵامدانەوە؛ بەڵکو بوونی جینەکانی بەهێزکەری ئەم لاوازییەش پێویستە. توێژینەوەکە ٣٤ پیاو و ٥٣ ژنی لە دوو گروپی تەمەنی ٢٠-٣٠ ساڵ و ٦٠-٨٩ ساڵدا لەخۆگرتبوو.
توێژینەوەکە بوونی گرێیەکی جینیی دۆزییەوە کە توانای جەستە بۆ بێکاریگەرانەکردنی چالاکیی ڤایرۆس لە پیاواندا کەم دەکاتەوە. بەڵام وەڵامی ژنانی هەڵگری ئەم گرێیە بە ڤاکسینەکە ئاسایی بوو؛ لە پیاوانی هەڵگری ئەم گرێیە و خاوەن ئاستی بەرزی تێستۆستیرۆندا وەڵامدانەوە لاواز بوو.
ئەم ئەنجامانە ڕوون دەکەنەوە بۆچی ژنان بە بەراورد بە پیاوان زیاتر تووشی نەخۆشییە ئۆتۆئیمیۆنەکان، سەپسیس و بەرهەمهێنانی زۆری سایتۆکاین لە کاتی تووشبوون بە ئەنفلوەنزادا دەبن.
پرسیارە باوەکان
ئایا پاشکۆکانی تێستۆستیرۆن کاریگەرییان لەسەر ڤاکسین هەیە؟
بەڵێ، پاشکۆی چارەسەریی هۆرمۆنی تێستۆستیرۆن لەوانەیە کاریگەریی ڤاکسینی ئەنفلوەنزا کەم بکاتەوە.
ئایا هەموو کەسێک کە تێستۆستیرۆنی بەرزی هەیە وەڵامی ڤاکسین ناداتەوە؟
نەخێر، بۆ لاوازیی وەڵامدانەوە پێویستە جینە دیاریکراوەکانی بەهێزکەری وەڵامنەدانەوە لەگەڵ بەرزیی ئاستی هۆرمۆن لە خوێندا هەبن.
بۆچی وەڵامی ژنان لەم بارەیەدا لە وەڵامی پیاوان جیاوازە؟
توێژینەوەکان نیشان دەدەن کە وەڵامی ئەو ژنانەی گرێی جینیی پەیوەست بە لاوازیی وەڵامدانەوەی پیاوانیان هەیە، بە ڤاکسینەکە ئاسایی دەمێنێتەوە.
کەی پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت؟
لەو بارانەدا پێشنیار دەکرێت ڕاوێژ بە پێشکەشکاری چاودێریی تەندروستی بکەیت:
- ئەگەر پاشکۆی چارەسەریی تێستۆستیرۆن بەکاردەهێنیت و دەتەوێت بزانیت چ کاریگەرییەکی لەسەر ڤاکسینەکان هەیە.
- ئەگەر سەرەڕای وەرگرتنی ڤاکسین، نیشانەکانی تووشبوون بە توندی دەرکەون.
- ئەگەر مێژووی نەخۆشیی ئۆتۆئیمیۆن لە خێزانتدا هەیە.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پسپۆڕانەی پزیشکی نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڤاکسینی ئەنفلۆنزا لە دووگیانیدا: سوود و سەلامەتی
- چارەسەری گریپ بە شەش ڕێگای کاریگەر
- ئەنفلۆنزای بەراز و مەترسییەکانی
- پاراستنی کارمەندانی تەندروستی لە کۆرۆنا
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team