توهمی پێش خەوتن ئەزموونێکی ڕوونی هەستییە کە کاتێک کەسێک لە خەبەرییەوە بەرەو خەو دەچێت ڕوودەدات؛ ئەم دەمە کورتانە بە گشتی زیانبەخش نین.
تێگەیشتن لە توهمی پێش خەوتن
ئەم ئەزموونانە لە کاتی هیپنەگۆجیا ڕوودەدەن؛ ئەو ماوەیەی کە کەس دەچێتە خەو. بە پێچەوانەی خەون، ئەم تێگەیشتنە هەستییانە زۆرجار کورتن و چیرۆکێکی ڕێکخراویان نییە. زۆربەی خەڵک دەزانن ئەم ئەزموونانە ڕاستەقینە نین و زوو لەبیریان دەچێت.
نموونە باوەکانی توهمی پێش خەوتن ئەمانەن:
- بینراوەکان: ئەمە باوترین جۆرە و ٨٦%ی حاڵەتەکان دەگرێتەوە. کەسان دەتوانن ڕووخسار، ئاژەڵ، دیمەن، یان ڕەنگ و شێوەی جووڵاو ببینن کە وەک کالێیدۆسکۆپ دەردەکەون.
- دەنگەکان: لە نێوان ٨% و ٣٤%ی خەڵک دەنگی وەک مۆسیقا، دەنگی ئاژەڵ، زەنگی دەرگا یان دەنگی مرۆڤ دەبیستن.
- هەستە جەستەییەکان: لە ٢٥% تا ٤٤%ی حاڵەتەکاندا، کەسان هەستی سووکیی یان هەستی کەوتن دەکەن.
جیاوازییان لەگەڵ دۆخەکانی تر
بەراوردکردنی ئەم ئەزموونانە بە کێشەکانی تری خەو یان تەندروستیی دەروونی یارمەتیدەدات واتایان ڕوون بێتەوە.
خەونی ترسناک و بێجووڵەیی لە خەودا
خەونی ترسناک خەونی ترسناکن کە زۆرجار لە قۆناغی خەوی REM، دوای ئەوەی کەس تەواو خەوتووە، ڕوودەدەن. بە پێچەوانەوە، ئەم توهمانە لە کاتی خەوتندا ڕوودەدەن. هەرچەندە دەتوانن ترسناک بن، ترس بە شێوەی سەرەکی پێناسەیان ناکات. هەروەها، بێجووڵەیی لە خەودا ــ هەستی ئەوەی کەس بەئاگایە بەڵام ناتوانێت بجوڵێت ــ دەتوانێت لە هەمان کاتدا لەگەڵ ئەم توهمانە ڕووبدات.
نەخۆشییەکانی تەندروستیی دەروونی
توهمە پەیوەندیدارەکان بە شیزۆفرێنیا زۆرجار دەنگین و کاتێک ڕوودەدەن کە کەس بەئاگایە. کەسانی تووشی شیزۆفرێنیا زۆرجار باوەڕیان وایە ئەم دیمەن یان دەنگانە ڕاستەقینەن و لەوانەیە هەروەها تووشی تێکچوونی بیرکردنەوە یان باوەڕی هەڵە بن. هەرچەندە هەندێک کەسی تووشی خەمۆکیی توند، PTSD یان نەخۆشیی دووجەمسەریش لەوانەیە توهمیان هەبێت، بە گشتی ئەمانە لەگەڵ نیشانە دەروونییەکانی تردا ڕوودەدەن.
هۆکاری توهم پێش خەوتن و ڕێگری
هۆکاری وردی ئەم دەمەکانە بە تەواوی تێنەگەیشتوون. ئەمانە لەوانەیە بەهۆی ئەمانەوە دەست پێبکەن:
- ئاستی بەرزی سترێس
- کەمی خەو
- هەندێک دەرمان
هەرچەندە زۆرجار بێمەترسین، بەڵام لە کەسانی تووشی بێخەوی، خەواڵوویی زۆری ڕۆژانە، یان نارکۆلێپسی زیاتر ڕوودەدەن.
چارەسەری توهمی کاتی خەوتن و ڕێگری لێکردن
زۆربەی خەڵک پێویستیان بە دەستێوەردانی پزیشکی نییە. بەڵام باشترکردنی ڕەفتاری تەندروستیی خەو دەتوانێت ژمارەی ئەم دەمەکانە کەم بکاتەوە. ئەم هەنگاوانە سوودبەخشن:
- ڕاهێنانی مێدیتەیشن بۆ کەمکردنەوەی سترێس.
- کەمکردنەوەی بەکارهێنانی شاشە پێش خەوتن.
- هێشتنەوەی ژووری خەو سارد و تاریک.
ئەگەر نەخۆشییەکی بنەڕەتیی خەو هۆکارەکە بێت، چارەسەرکردنی ئەو دۆخە تایبەتە لەوانەیە ئەم دەمەکانە کەم بکاتەوە.
پرسیارە باوەکان
پێش خەوتن چی دەبینرێت؟
زۆرجار وەک وێنەی ڕوون دەردەکەون، وەک ڕووخسار یان ئاژەڵ، یان وەک شێوە و ڕەنگی گۆڕاو کە وەک سەیرکردن لە ناو کالێیدۆسکۆپێک دەچێت.
هۆکاری توهم پێش خەوتن چییە؟
هەرچەندە هۆکاری وردی نەزانراوە، زۆرجار پەیوەندییان بە کەمی خەو، سترێس یان دۆخەکانی وەک نارکۆلێپسی و بێخەوییەوە هەیە.
توهمی پێش خەوتن نیشانەی چییە؟
دەتوانێت بەشێکی ئاسایی لە پرۆسەی خەو بێت، بەڵام هەروەها نیشانەی باوی نارکۆلێپسییە؛ ئەم دۆخە لەوانەیە لەخۆبگرێت لەدەستدانی لەناکاوی تۆنی ماسولکەکان و خەواڵوویی زۆری ڕۆژانە.
توهمی پێش خەوتن چی جیاوازییەکی لەگەڵ خەونی ترسناک هەیە؟
ئەم توهمانە لە کاتی گواستنەوە بۆ خەو ڕوودەدەن، بەڵام خەونی ترسناک لە قۆناغی REM و دوای ئەوەی کەس خەوتووە ڕوودەدات.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەمانەی خوارەوەت بەسەر هات، ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێریی تەندروستی بکە:
- توهمەکان لە ڕۆژدا ڕوودەدەن، نەک لە کاتی خەوتندا.
- دەمەکان لەگەڵ نیشانەکانی تری نارکۆلێپسی، وەک خەوتن لە کاتی لێخوڕین یان لاوازیی لەناکاوی ماسولکەکان، هاوڕێن.
- ئەزموونەکان نیگەرانییەکی زۆر دروست دەکەن یان توانای خەوتنت تێکدەدەن.
ئاگادارکردنەوە: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە، دەستنیشانکردنی نەخۆشی یان چارەسەر نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هێرشەکانی سەرعە لە شەودا؛ نیشانە و هۆکارەکان
- مەترسییەکانی خەوی پچڕپچڕ و کاریگەرییەکانی
- خەوتنی منداڵی شیرخۆر لە تەختی دایک و مەترسیی مردن
- ئازاری بن پێ لە کاتی خەوتندا؛ هۆکار و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team