تاقیکردنەوەی مانەوە بەئاگا (MWT) لە ڕۆژدا توانای کەسێک بە شێوەیەکی بابەتی بۆ بەئاگا مانەوە لە ژینگەیەکی بێدەنگدا دەپێوێت.
تاقیکردنەوەی مانەوە بەئاگا (MWT) چییە؟
ئەم ڕێکارە ئاگاداری لە کاتی بێداری‌دا هەڵدەسەنگێنێت، بە پێچەوانەی توێژینەوەکانی خەوی شەوانە کە شێوازی خەو چاودێری دەکەن. پزیشکان بە گشتی تاقیکردنەوەکە لە نێوان ١.٥ و ٣ کاتژمێر دوای خەبەربوونەوەی کەسەکە لە خەوی سەرەکی ئەنجام دەدەن.
ئەم تاقیکردنەوەیە بۆ دەستنیشانکردنی ناڕێکییەکانی خەو بەکارناهێنرێت، بەڵام یارمەتی پسپۆڕان دەدات توندی نیشانەکانی دۆخەکانی وەک وەستانی هەناسەدان لە خەوی ئۆبستراکتیڤ و نارکۆلێپسی هەڵبسەنگێنن. هەروەها کاریگەری چارەسەر یان ئەوە هەڵدەسەنگێنێت کە کەسێک بۆ لێخوڕینی ئۆتۆمبێل یان کارکردن لە پیشە مەترسیدارەکاندا سەلامەتە یان نا. چونکە ڕاپۆرتی کەسی لە ماندووبووندا دەتوانێت نادروست بێت، ئەم تاقیکردنەوەیە پێوانەیەکی بابەتی دابین دەکات.
بەڵگەکان دەربارەی سەلامەتی لێخوڕین جیاوازن؛ هەندێک توێژەر پێیان وایە تاقیکردنەوەکە دەتوانێت مەترسی لێخوڕین هەڵبسەنگێنێت، بەڵام هەندێکی تر دەڵێن ناتوانێت توانای لێخوڕین بە وردی پێشبینی بکات.
چۆنیەتی ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی بەئاگایی MWT
پرۆسەکە زۆرجار لە نەخۆشخانە یان ناوەندی خەو ئەنجام دەدرێت و لە چوار «تاقیکردنەوەی بەئاگامانەوە»ی جیاواز پێک دێت.
- ئامادەکاری: پزیشک سێ یان زیاتر ئەلیکترۆدی EEG بە پێستی سەرەوە دەبەستێت بۆ چاودێریکردنی شەپۆلەکانی مێشک و دیاریکردنی ئەوەی نەخۆش بەئاگایە یان خەوتووە.
- تاقیکردنەوەکە: نەخۆش لە ژوورێکی تاریک و بێدەنگدا دادەنیشێت یان پاڵ دەکەوێت و هەوڵ دەدات بەئاگا بمێنێتەوە. دەبێت ڕاستەوخۆ بڕوانێت و لە چالاکییەکانی وەک گۆرانی گوتن یان جووڵەی بێ‌ئارامانە خۆی بپارێزێت.
- ماوە: هەر تاقیکردنەوەیەک ٤٠ خولەک دەخایەنێت، مەگەر کەسەکە زیاتر لە ٩٠ چرکە بخەوێت یان بۆ لانیکەم ٣٠ چرکە بگاتە قۆناغێکی قووڵی خەو.
- ماوەی نێوانیان: تاقیکردنەوەکان هەر دوو کاتژمێرێک دەست پێ دەکەن. لە نێوان تاقیکردنەوەکاندا، نەخۆشان دەبێت بۆ ٣٠ خولەک پێش دانیشتنەوەی داهاتوو لە چالاکییە توندەکان، تیشکی ڕووناکی خۆر و بەکارهێنانی ئامێرە دیجیتاڵییەکان یان تووتن خۆ بپارێزن.
نمرەدان و ئەنجامەکان
پزیشکێکی پسپۆڕی خەو کە مۆڵەتی پەسەندکراوی هەیە، داتاکان شیکاری دەکات و سەرنجی دەخاتە سەر «کاتی دەستپێکردنی خەو»، واتە ئەو ماوەیەی پێویستە تا کەسەکە بخەوێت.
- ئەوانەی خەوی تەندروستیان هەیە: ناوەندی کاتی خەوتن نزیکەی ٣٠.٤ خولەکە (بە زیاد یان کەمی ١١.٢ خولەک)، هەرچەندە زۆر کەس بۆ تەواوی ٤٠ خولەکە بەئاگا دەمێننەوە.
- خەواڵوویی زۆر: خەوتن لە ماوەی کەمتر لە هەشت خولەکدا زۆرجار یەکێکە لە پێوەرەکانی خەواڵوویی زۆری بێهۆکار یان نارکۆلێپسی.
- پیشە مەترسیدارەکان: بۆ شۆفێرانی پیشەیی، خەوتن لە ماوەی کەمتر لە ٣٠ خولەکدا لەوانەیە بە خەواڵووییەکی مەترسیدار دابنرێت.
ئامادەکاری بۆ تاقیکردنەوەکە
بۆ دڵنیابوون لە وردی ئەنجامەکان، پزیشکان لەوانەیە داوا لە نەخۆشان بکەن بۆ دوو هەفتەی پێش تاقیکردنەوەکە تۆماری خەو بنووسن یان ئامێرێکی شوێنکەوتنی جووڵە بەکاربهێنن.
زانیارییەکانی کە دەبێت لەگەڵ پزیشکەکەتدا هاوبەشیان پێ بکەیت:
- ماوە و کوالێتی خەوی ئێستات.
- نیشانەکانی بێخەوی یان ماندووبوونی ڕۆژانە.
- وردەکارییەکانی خواردنەوەی کافئین و هەموو دەرمان یان پاشکۆ خۆراکییەکان.
- داتاکانی ئامێری CPAP ئەگەر بەکاردەهێنرێت.
بە گشتی ڕاسپاردە بە نەخۆشان دەکرێت دەرمانەکانیان نەگۆڕن و پێش تاقیکردنەوەکە بەکارهێنانی کافئین، کحول و دەرمانە خەوبەرەکان سنووردار بکەن یان بوەستنێنن. لە ڕۆژی پشکنینەکەدا، جل‌وبەرگی ئاسوودە لەبەر بکەن و بە پێی خشتەی پزیشکەکەتان خۆراک بخۆن؛ زۆرجار لانیکەم یەک کاتژمێر پێش دەستپێکردن.
پرسیارە باوەکان
تاقیکردنەوەی خەوی MWT چییە؟
تاقیکردنەوەیەکی ڕۆژانەیە کە دەپێوێت کەسێک لە ژینگەیەکی کۆنترۆڵکراو و کەم‌ڕووناکدا تا چەند دەتوانێت بەر بە خەوتن بگرێت، بۆ هەڵسەنگاندنی ئاگاداری و خەواڵوویی ڕۆژانە.
تاقیکردنەوەی مانەوە بەئاگا بۆ چی بەکاردێت؟
بۆ پێوانەکردنی توندی ناڕێکییەکانی خەو، پشکنینی کاریگەری چارەسەرەکان و هەڵسەنگاندنی سەلامەتی ئەو کەسانە بەکاردێت کە لە پیشە مەترسیدارەکاندا کار دەکەن.
تاقیکردنەوەکە چۆن لە توێژینەوەی ئاسایی خەو جیاوازە؟
توێژینەوەی ئاسایی خەو لە کاتی خەوتنی شەوانەی کەسەکە چاودێری دەکات، بەڵام ئەم تاقیکردنەوەیە لە ڕۆژدا، کاتێک کەسەکە هەوڵ دەدات بەئاگا بمێنێتەوە، چاودێری دەکات.
کەی پزیشک ببینیت
ئەگەر خەواڵوویی ڕۆژانەی زۆرت هەیە، وەک ئەوەی بەردەوام لە ڕۆژدا خەوتوو دەکەویت یان سەرەڕای خەوی پێویست زۆر ماندوو دەبیت، ڕاوێژ بە پسپۆڕێکی خەو بکە.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە لەبارەی هەر دۆخێکی پزیشکییەوە پرسیارت هەبوو، ڕاوێژ بە پزیشک یان دابینکەری تەندروستیی شیاوی تر بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری ئەنفلۆنزا و خەوتن لەسەر زەوی
- خەوتنی وەرزشکاران و ئەدای وەرزشی
- سەختی هەستان لە جێگا: هۆکار و نیشانەکان
- نەخۆشییەکانی کەمخەوی و کاریگەرییان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team