ئەم بابەتە هۆکارە تەندروستی و خۆراکییەکانی بە برسێتی لە خەو هەستان و ڕێگای مامەڵەکردن لەگەڵ ئارەزووی توندی خواردن لە کاتی هەستان ڕوون دەکاتەوە.
بۆچی بە برسێتی لە خەو هەستان ڕوودەدات؟
هۆکاری برسێتیی زۆر کە کەسێک ناچار دەکات لە جێگاکەی هەستێت جۆراوجۆرە، و دەکرێت ئەم هۆکارانە ئاسایی بن یان پەیوەندییان بە دۆخی تەندروستیی دیاریکراوەوە هەبێت:
- عادەتە خۆراکییەکان: کەسەکە لەوانەیە بەهۆی نەخواردنی بڕی پێویستی خواردن لە ڕۆژی پێشوودا، یان پشتبەستنی زۆر بە شەکر، هەستی برسێتی بکات. شەکر ئاستی ئینسولین بەرز دەکاتەوە و دەبێتە هۆی تێکچوونی شەکری خوێن، بەبێ ئەوەی بەهای خۆراکیی پێویست دابین بکات.
- چالاکیی جەستەیی: وەرزشکردن، بە تایبەتی لە کاتی درەنگدا یان گۆڕینی لەناکاوی شێوازی ڕاهێنان، سووتاندنی چەوری زیاد دەکات و ماسولکەکان بۆ چەندین کاتژمێر چالاک دەهێڵێتەوە؛ ئەمەش دەبێتە هۆی برسێتی.
- تێکچوونی خەو: کەمی خەو یان وەرنەگرتنی پشووی پێویست (کەمتر لە ٦ بۆ ٨ کاتژمێر)، هۆرمۆنی گرێلین بەرز دەکاتەوە کە بەرپرسی ئارەزووی خواردنە و دەبێتە هۆی تێکچوونی شەکری خوێن.
- دەرمانەکان: هەندێک دەرمان ئارەزووی خواردن زیاد دەکەن؛ وەک ستێرۆیدەکان، دژەهێستامینەکان، هەندێک دەرمانی چارەسەری سەرئێشەی نیوەسەر، شێزۆفرینی، تشەنج و دژەخەمۆکی، هەروەها ئینسولین.
- دۆخە نەخۆشییەکان: قەڵەوی، شەکرە و زۆرکاربوونی غوددەی تیڕۆئید کاریگەرییان لەسەر پرۆسەکانی میتابۆلیزم و ئارەزووی خواردن هەیە. لە کاتی شەکرەدا، خانەکان وەڵامی ئینسولین نادەنەوە؛ ئەمەش ڕێگری لەوە دەکات وزە وەربگرن و هەستی برسێتی دروست دەکات.
هۆکارەکانی برسێتیی زۆر لە ژنان
هەندێک هۆکاری تایبەت بە ژنان دەکرێت ببنە هۆی بە برسێتی لە خەو هەستان، لەوانە:
- گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان: تێکچوونی هۆرمۆنەکان پێش سووڕی مانگانە دەبێتە هۆی زیادبوونی ئارەزوو بۆ خواردنی خواردنی خوێدار یان شیرین.
- دووگیانی و شیردان: برسێتی یەکێکە لە نیشانە سەرەتاییەکانی دووگیانی، بەهۆی گۆڕانی هۆرمۆنەکانەوە؛ بەڵام دووبوونەوەی زۆری ئەم برسێتییە لەوانەیە ئاماژە بێت بە شەکرەی دووگیانی. هەروەها دایکێک کە شیری منداڵەکەی دەدات پێویستی بە خواردنی بڕێکی زیاترە بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی خۆی و منداڵەکەی.
پەیوەندی برسێتی بە دڵتێکچوون لە کاتی بەیانیان لە خەو هەستان
لەوانەیە لە کاتی هەستان لە خەو هەستی برسێتی لەگەڵ دڵتێکچووندا بێت؛ ئەمەش بەهۆی نزمبوونەوەی ئاستی شەکری خوێنە، بە تایبەتی کاتێک نانی بەیانی نەخورابێت یان پێش هەستان بۆ ماوەیەکی درێژ ڕۆژوو گیراوە. لەوانەیە لەگەڵیدا سەرگێژە یان لەرزینیش هەبێت.
پرسیارە باوەکان
هۆکاری دڵتێکچوون لە کاتی بەیانیان لە خەو هەستان چییە؟
هۆکارەکان جۆراوجۆرن؛ لەوانە نیگەرانی، وشکبوونەوەی جەستە، ماندووبوون و کێشەکانی خەو، یان گەڕانەوەی ترشیی گەدە بۆ مری. هەروەها دەکرێت بەهۆی سەرئێشەی نیوەسەر، قەبزی، ئازاری ماسولکە، نیشانەکانی وازهێنان لە هەندێک دەرمان و کافایین، و هەروەها دووگیانییەوە بێت.
چۆن دەتوانرێت لە شەو بێداربوونەوە ڕێگری لێ بکرێت؟
پێشنیار دەکرێت لە کافایین و خواردنی چەور دوور بکەونەوە، پێش خەوتن ڕاستەوخۆ ئاوی زۆر نەخۆنەوە، جلوبەرگی ئاسوودە لەبەر بکەن، ژینگەیەکی ئارام دابین بکەن و ڕاهێنانی ئارامبوونەوە وەک یۆگا بکەن.
کەی سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر دڵتێکچوون بەردەوام و توند بێت (دوای دەرخستنی دووگیانی)، یان ڕشانەوە لەگەڵ خوێن ڕووبدات، یان گەرمی، لەدەستدانی هۆش، یان ئازاری توندی گەدە هەبێت، دەبێت ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت. هەروەها نەخۆشانی شەکرە کە دڵتێکچوونی بەردەوامیان هەیە دەبێت ڕاوێژ بە پزیشک بکەن.
بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کاریگەری کەم‌خەوی لەسەر کێش و تەندروستی
- ڕژیمی کێتۆ و کاریگەریی لەسەر خەو
- کەمخوێنی و خەو: کاریگەری لە خەوتندا
- کاریگەرییە لاوەکییەکانی ئامێری CPAP و چارەسەریان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team