بەقولاتی پڕ لە ئەنتی ئۆکسیدان و خواردنەکانی دیکە، خانەکان لە زیان دەپارێزن و کارایی سیستەمی بەرگری جەستە باشتر دەکەن.
ئەنتی ئۆکسیدان چییە و چۆن کار دەکات؟
لە جەستەدا کاردانەوەی کیمیایی ڕوودەدەن کە پێیان دەوترێت ئۆکسیدبوون؛ ئەم کاردانەوەیانە بۆ دەرهێنانی وزە لە خواردن پێویستن، بەڵام لە ئەنجامی بەرکەوتن بە دووکەڵ یان تیشکیش ڕوودەدەن. ئەم پرۆسەیە «ڕادیکاڵی ئازاد» دروست دەکات کە لەوانەیە زیان بە خانەکان بگەیەنێت. لێرەدا ئەنتی ئۆکسیدانەکان ڕۆڵ دەگێڕن؛ ئەوان ئەم پرۆسەیە ڕادەگرن و بەرگری جەستە بەهێز دەکەن.
ئەم پێکهاتانە بە شێوەی سروشتی لە خواردندا هەن، یان بۆ درێژکردنەوەی ماوەی هەڵگرتنیان زیاد دەکرێنە بەرهەمە پرۆسێسکراوەکان. زاناکان یەکەی «ئۆراک» (ORAC) بەکاردەهێنن بۆ پێوانەکردنی توانای هەڵمژینی ئۆکسجینی ڕادیکاڵی ئازاد؛ ئەمەش وای دەکات بتوانرێت ڕێژەی ئەم پێکهاتانە لە خواردنە جیاوازەکاندا بەراورد بکرێت. ئەنجامەکان پیشان دەدەن کە مویز، هەڵوژەی وشککراو و تووت لە خواردنەکاندا بەرزترین ڕێژەیان هەیە.
سەرچاوە خۆراکییە جیاوازەکان
خواردنی جۆراوجۆر ئەم پاراستنە سروشتییە بە جەستە دەبەخشن، لەوانە:
- میوەکان: توتی شین، تووتفرەنگی، توتی ڕاسپبێری و توتی بلوبێری لە پێشەوەی لیستەکەدان. هەروەها ترێ، بە تایبەتی جۆرە ڕەنگ‌تاریکەکانی، بەرچاوە؛ چونکە ڤیتامینی C و پێکهاتەی ئەنتۆسیانینی تێدایە. میوەی تری پڕ لە ئەنتی ئۆکسیدان هەن، وەک میوە ترشەکان، سێو بە پێستەکەیەوە، مۆز، مانگۆ و میوە هەڵوژەییەکان وەک هەڵوژە و زەردەهەڵوژە.
- سەوزەکان: سەوزەی پڕ لە ئەنتی ئۆکسیدان کەلەم، ئەرتیشۆک و بیبەری شیرین دەگرێتەوە؛ هەروەها بروکلی، تەماتە، سەوزەی شیرینی پەتاتە، لەبوو، مارچۆبە و کەلەمی سووری تێدایە.
- گوێز و تۆوەکان: گوێز (عەینی جەمەل)، بادام، فەندەق و پستە هاوسەنگییەک لە نێوان چەورییە بەسوودەکان و پرۆتینەکاندا دابین دەکەن؛ لەگەڵ تۆوی کەتان و تۆوی گۆڵەبەڕۆژەش.
- خواردنەوەکان: لە قاوە، جۆرەکانی چا و شەربەتی هەناردا هەن؛ بەڵام شەربەتی ترێ بەرزترین ڕێژەی تێدایە.
بەقولاتی پڕ لە ئەنتی ئۆکسیدان و کاریگەرییان لەسەر تەندروستی
بەقولاتی پڕ لە ئەنتی ئۆکسیدان، وەک نیسک، سۆیا و فاسۆلیا، لە هەڵبژاردە خۆراکییە بەسوودەکانن.
توێژینەوەیەک کە لەسەر زیاتر لە ٣٢ هەزار ژنی سویدی ئەنجام درا (تەمەنیان لە نێوان ٤٩ و ٨٣ ساڵدا بوو)، ئاماژەی بەوە کرد کە پابەندبوون بە خۆراکێکی پڕ لەم پێکهاتانە لە سەرچاوە سروشتییەکانیان، بە تایبەتی سەوزە و میوە، ئەگەری تووشبوون بە جەڵتەی دڵ لە ژناندا بە ڕێژەی ٢٠% کەم دەکاتەوە. توێژینەوەکە دۆزییەوە کە ژنانی گروپی زۆرترین بەکارهێنەر ڕۆژانە نزیکەی ٧ پشک سەوزە و میوە دەخۆن، بەراورد بە تەنها دوو پشک لە گروپی کەمترین بەکارهێنەردا.
پرسیارە باوەکان
باشترین میوەکان بۆ دژایەتیکردنی ئۆکسیدبوون کامانەن؟
جۆرە جیاوازەکانی تووت و ترێی ڕەنگ‌تاریک لە سەرچاوە سەرەکییەکانن، لەگەڵ سێو بە پێستەکەیەوە و میوە ترشەکان.
ئایا تەواوکەرە خۆراکییەکان لە خواردنی سروشتی باشترن؟
سەرچاوە خۆراکییەکان ئەوەیان جیا دەکاتەوە کە هەزاران پێکهاتەی سروشتیی جۆراوجۆریان تێدایە، لە کاتێکدا تەواوکەرەکان تەنها یەک جۆر لە ئەنتی ئۆکسیدان دابین دەکەن.
کام خواردنەوە بەهۆی ئەنتی ئۆکسیدانەوە بەرگری جەستە بەهێز دەکات؟
شەربەتی ترێ بەرزترین ڕێژەی ئەنتی ئۆکسیدانی تێدایە؛ دوای ئەوە شەربەتی هەنار، قاوە و جۆرەکانی چا دێن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەین؟
ئەگەر نیشانە تەندروستییەکانی لەناکاو دەرکەوتن، یان بتەوێت گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە ڕێژیمی خۆراکییەکەتدا بکەیت، پێشنیار دەکرێت ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت؛ بە تایبەتی ئەگەر نەخۆشییەکی درێژخایەنت هەیە یان دەرمان بەکاردەهێنیت کە پێویستی بە چاودێری پزیشکی هەیە، بۆ دڵنیابوون لەوەی خواردنەکان لەگەڵ چارەسەرەکە ناکۆک نین.
بەرپرسیارێتی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- زیانەکانی فلفڵی توند و کاریگەرییەکانی
- سوودی شەربەتی ئەنەناس و زەنجەفیل بۆ تەندروستی
- زیانەکانی خەربوزە بۆ نەخۆشانی شەکرە
- گوێز بۆ نەخۆشانی شەکرە: سوود و ڕێنمایی
- زیاتر دەربارەی خۆراکی تەندروست
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team