بیۆپسی جگەر پڕۆسەیەکی پزیشکییە کە نموونەیەکی بچووک لە شانەکانی جگەر بۆ پشکنینی میکرۆسکۆپی و دیاریکردنی نەخۆشی یان ئاستی زیانی ئەندامەکە وەردەگرێت.
هۆکارەکانی بیۆپسی جگەر
پزیشکان کاتێک ئەم پڕۆسەیە ئەنجام دەدەن کە پشکنینە وێنەییەکان یان تاقیکردنەوەکانی خوێن بەس نەبن بۆ دیاریکردنی هۆکاری کێشەکە. هۆکارەکانی بیۆپسی جگەر ئەمانەن:
- نائاساییبوونی ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی کارکردنی جگەر، یان گەورەبوونی جگەر بەبێ هۆکارێکی ڕوون.
- هەبوونی گرێ یان گۆڕانکارییەکانی جگەر کە لە ڕێگەی سۆنەر یان وێنەگرتنی تۆمۆگرافییەوە دەردەکەون.
- دەستنیشانکردنی هەندێک نەخۆشی، وەک:
- هەوکردنی درێژخایەنی جگەر (B یان C) و هەوکردنی خۆایمنیی جگەر.
- جگەری چەور (ئەوەی بەهۆی ئەلکۆڵەوە دروست بووە یان ئەوەی پەیوەندی بە ئەلکۆڵەوە نییە).
- نەخۆشیی ویلسۆن و نەخۆشیی کۆبوونەوەی ئاسنی خوێن.
- سیڕۆزی جگەر و هەوکردنی سەرەتایی یان سکێلێتیی ڕێڕەوی زەرداو.
- دیاریکردنی قۆناغی نەخۆشییەکە (سووک، مامناوەند یان توند) بۆ هەڵسەنگاندنی توندییەکەی، دانانی پلانی چارەسەری و چاودێریکردنی کاریگەرییەکەی.
- چاودێریکردنی دۆخی جگەر دوای نەشتەرگەریی گواستنەوەی ئەندام.
جۆرەکان و شێوازەکانی وەرگرتنی نموونە
شێوازی ئەنجامدانی پڕۆسەکە بە پێی دۆخی تەندروستیی نەخۆش دەگۆڕێت. لە جۆرە گرنگەکانی:
بیۆپسی جگەر لە ڕێگەی پوستەوە
ئەمە باوترین جۆرە. نەخۆش بە پشت دەکەوێت و دەستی ڕاستی بەرز دەکاتەوە و لەسەر سەری دادەنێت. پێست بە شێوەی ناوخۆیی بێهەست دەکرێت، پاشان پزیشک بڕینێک لە لای ڕاستی سک دروست دەکات تا دەرزییەکە تێپەڕێنێت و شانەکە وەربگرێت. لە ماوەی پڕۆسەکەدا داوا لە نەخۆش دەکرێت بۆ چەند چرکەیەک هەناسەی خۆی ڕابگرێت.
بیۆپسی جگەر لە ڕێگەی وریدی ملەوە
ئەم جۆرە بە تێخستنی بۆرییەکی کاتەتەر لە وریدی وداجیی ملەوە ئەنجام دەدرێت، دوای ئەوەی ناوچەکە بە شێوەی ناوخۆیی بێهەست کرا. بۆرییەکە دەگاتە وریدی جگەر و لەوێوە نموونەکان وەردەگیرێن. پێویستە نەخۆش بۆ ماوەی لانیکەم ٤ کاتژمێر پاڵ بکەوێت و لەژێر چاودێریدا بێت.
بیۆپسی نەشتەرگەری جگەر
ئەم پڕۆسەیە بە بێهۆشکردنی گشتی ئەنجام دەدرێت و بە نەشتەرگەریی کراوە یان بە بەکارهێنانی ئیندۆسکۆپ لە ڕێگەی بڕینە بچووکەکانی سکەوە دەکرێت. ئامێرەکان بە کامێرای ڤیدیۆیی ڕێنمایی دەکرێن بۆ وەرگرتنی شانەکان.
ئامادەبوون و چاکبوونەوە دوای پڕۆسەکە
پێش کاتی پڕۆسەکە، لیستی دەرمان و پاشکۆ خۆراکییەکانت بە پزیشک بدە. لەوانەیە داوات لێ بکرێت خواردنی دەرمانی ڕقیقکەرەوەی خوێن (وەک وارفارین) یان دەرمانی ئازار (وەک ئەسپرین و ئیبۆپرۆفین) بوەستێنیت بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی خوێنبەربوون. هەروەها لەوانەیە داوات لێ بکرێت بۆ ماوەی ٦ تا ٨ کاتژمێر لە خواردن و خواردنەوە خۆت بپارێزیت.
دوای پڕۆسەکە، ئەمانە پێشنیار دەکرێن:
- بۆ ماوەی ٢ تا ٤ کاتژمێر (یان زیاتر لە کاتی بیۆپسیی وریدیی ملەوە) پشووبدە.
- بۆ ماوەی هەفتەیەک لە هەڵگرتنی بارێکی زیاتر لە ٤.٥ تا ٦.٨ کگ خۆت بپارێزە.
- لە ماوەی هەفتەیەکدا بە هێواشی بگەڕێوە بۆ چالاکییە ئاساییەکانت.
مەترسی و ئاڵۆزییە ئەگەرییەکان
بە گشتی، ئەم پڕۆسەیە سەلامەتە، بەڵام لەوانەیە هەندێک ئاڵۆزی ڕووبدەن:
- ئازار: باوترین ئاڵۆزییە لە شوێنی بیۆپسی یان شانەی ڕاست. زۆرجار سووکە و لە ماوەی چەند کاتژمێردا کەم دەبێتەوە.
- خوێنبەربوون: لەوانەیە خوێنبەربوونی ناوخۆیی ڕووبدات و لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا پێویستی بە گواستنەوەی خوێن یان دەستێوەردانی نەشتەرگەری هەبێت.
- تووشبوون بە هەوکردن: ئەگەری گەیشتنی بەکتریا بە خوێن یان بۆشایی سک هەیە.
- برینداربوونی ئەندامە نزیکەکان: وەک کونبوونی سییەکان کە لەوانەیە ببێتە هۆی داڕمانی، یان برینداربوونی کیسەی زەرداو.
- ئاڵۆزیی تایبەت بە بیۆپسیی وریدیی ملەوە: وەک ئاوسانی مل (کۆبوونەوەی خوێن)، یان کاریگەریی کاتی لەسەر دەنگ، یان دەمارەکانی ڕوو و پەڵکەکانی چاو.
کەی پێویستە بچیتە فریاکەوتن؟
ئەگەر لە ماوەی ٧٢ کاتژمێر دوای بیۆپسییەکەدا هەر یەکێک لەم نیشانانە دەرکەوت، دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکە:
- هەناسەتەنگی.
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی یان هەستکردن بە لەرز.
- سەرگێژەی توند.
- ئازاری توند لە شوێنی ئەنجامدانی بیۆپسییەکە.
پرسیارە باوەکان
بیۆپسی جگەر چییە؟
پڕۆسەیەکی پزیشکییە کە تێیدا پارچەیەکی زۆر بچووک لە شانەی جگەر دەردەهێنرێت و لە تاقیگەدا بە میکرۆسکۆپ پشکنین دەکرێت بۆ دۆزینەوەی نەخۆشییەکان یان هەڵسەنگاندنی زیانی جگەر.
ئایا بیۆپسی جگەر ئازاردەرە؟
زۆرجار نەخۆشان لە شوێنی دەرزییەکە یان لە بەشی سەرەوەی ڕاستی سکدا ئازاری سووکیان هەیە. پزیشک دەتوانێت دەرمانی کەمکردنەوەی ئازار، وەک ئەسیتامینۆفین، بۆیان بنووسێت.
بیۆپسی جگەر چۆن ئەنجام دەدرێت؟
بەپێی دۆخی تەندروستیی نەخۆش و پێشنیاری پزیشک، ئەم پڕۆسەیە بە دەرزییەکی باریک لە ڕێگەی پێستی سکەوە، لە ڕێگەی وریدی ملەوە، یان بە نەشتەرگەری و ئیندۆسکۆپی ئەنجام دەدرێت.
ئایا بیۆپسی جگەر مەترسیدارە؟
ئەگەر کەسێکی پسپۆڕ ئەنجامی بدات، پڕۆسەیەکی سەلامەتە، هەرچەندە مەترسییە دەگمەنەکانی وەک خوێنبەربوون، تووشبوون بە هەوکردن یان برینداربوونی سییەکان هەن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پسپۆڕی پزیشکی ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- جگەر و هەوکردنی جگەر: ڤایرۆسی Bی مزمن
- بەرزبوونەوەی ئەنزایمەکانی جگەر: نیشانە و هۆکارەکان
- نیشانەکانی چاکبوونەوە لە هەپاتیتی A
- هەپاتیتی مزمن: هۆکار، نیشانە و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی جگەر و هەوکردنی جگەر
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team