بڕانی هەناسە لە کاتی خەو ئاڵۆزییەکی هەناسەدانە و ئۆکسجینی جەستە کەم دەکاتەوە؛ هەندێک توێژینەوە پەیوەندییەکی لەگەڵ گەشەی تومۆری شێرپەنجەدا دەبینن.
چۆن بڕانی هەناسە لە کاتی خەو کاریگەری لەسەر تومۆرەکان دەکات؟
هەندێک توێژینەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە کەمیی ئۆکسجینی بۆماوەیی کە بەهۆی ئەم ئاڵۆزییەوە دروست دەبێت، لەوانەیە بە گەشەکردنی خوێنبەرەکان لە ناو تومۆرەکاندا یارمەتی بدات. ئەم گۆڕانکارییە ڕەنگە خوێن و خۆراکی زیاتر بگەیەنێتە خانە شێرپەنجەییەکان و یارمەتی گەشەکردن و بڵاوبوونەوەیان لە جەستەدا بدات. تاقیکردنەوەکان لەسەر مشکی تووشبوو بە تومۆری گورچیلە نیشانیان دا کە لەو گرووپانەی بەرکەوتەی کەمیی ئۆکسجین بوون، ژمارەی خانە ئەندۆتیلییەکان و خوێنبەرەکان زیاد بوو، بە بەراورد بە گرووپەکانی تر.
جۆر و هۆکارەکانی ئەپنەی خەو
ئەم ئاڵۆزییە دوو جۆری سەرەکی هەیە:
- جۆری گیراو: ئەمە باوترین جۆرە و کاتێک ڕوودەدات کە ماسولکەکانی قوڕگ شل دەبن و ڕێڕەوی هەناسە تەنگ دەبێت یان دادەخرێت. هۆکارەکانی بریتین لە قەڵەوی، جگەرەکێشان، گەورەبوونی لۆزەکان یان لاربوونی تیغه‌ی لووت.
- جۆری ناوەندی: کاتێک ڕوودەدات مێشک ناتوانێت ئەو نیشانانە بنێرێت کە بۆ کارکردنی سیستەمی هەناسەدان پێویستن. زۆرجار پەیوەندی بە نەخۆشانی لاوازیی دڵ، شکستی گورچیلە یان کەسانێکەوە هەیە کە تووشی سکته‌ی مێشکی بوون.
هۆکارەکانی مەترسی و نیشانەکان
چەند هۆکارێک ئەگەری تووشبوون بە بڕانی هەناسە زیاد دەکەن، لەوانە:
- تەمەن‌پێگەیشتن و قەڵەوی.
- کێشەکانی غوددەی تیروئید یان نەخۆشیی شەکرە.
- جگەرەکێشان و خواردنەوەی کحول.
- دووگیانی یان تووشبوون بە هەوکردنی سینوسەکان.
نیشانە باوەکانی ئەپنەی خەو بریتین لە خڕەخڕ، بەردەوام لە خەو بەئاگاهاتنەوە بەهۆی دابەزینی ئاستی ئۆکسجین، و هەستکردن بە ماندووبوون یان خەواڵوویی زۆر لە ڕۆژدا. هەروەها نیشانەکانی ئەپنەی خەو دەتوانن ئەم بارودۆخانە لەخۆ بگرن.
ڕێگاکانی چارەسەری ئەپنە
هەڵبژاردەکانی چارەسەر بەپێی توندیی بارودۆخەکە و هۆکارەکەی جیاوازن:
- گۆڕینی شێوازی ژیان: وەک کەمکردنەوەی کێش، وازهێنان لە جگەرەکێشان و خەوتن لەسەر لا.
- ئامێری پەستانی ئەرێنیی بەردەوام (CPAP): هەوا دەپاژێت بۆ ئەوەی ڕێڕەوەکانی هەناسە کراوە بهێڵێتەوە؛ ئەمە کوالێتیی خەو باشتر دەکات و مەترسیی نەخۆشییەکانی دڵ کەم دەکاتەوە.
- دەستێوەردانی نەشتەرگەری: ڕەنگە نەشتەرگەری بکرێت بۆ فراوانکردنی ڕێڕەوی هەناسە، لابردنی لۆزەکان، یان دەرکردنی غوددەی تیروئیدی گەورەبوو کە ڕەنگە یارمەتی باشترکردنی نیشانەکان بدات.
- دەرمان: هەندێک دەرمان وەک «ئەستازۆلاماید» یان «زۆلپیدێم» بۆ چارەسەرکردنی جۆری ناوەندی بەکاردەهێنرێن، دوای ڕاوێژکردن بە پزیشک.
پرسیارە باوەکان
وەستانی هەناسە لە کاتی خەوتندا چییە؟
بارودۆخێکە کە تێیدا هەناسەدان لە کاتی خەودا بۆ زیاتر لە ١٠ چرکە بە تەواوی یان بەشێکی دەوەستێت، و ئەمە بڕی ئۆکسجینی گەیشتوو بە ئەندامەکانی جەستە کەم دەکاتەوە.
ئەپنەی خەو چۆن ڕوودەدات؟
یان بەهۆی گیرانی جەستەیی ڕێڕەوی هەناسەوە ڕوودەدات کە بە شل‌بوونی ماسولکەکانی قوڕگ پەیوەستە (جۆری گیراو)، یان بەهۆی تێکچوونی نیشانەکانی مێشک بۆ سیستەمی هەناسەدان (جۆری ناوەندی).
چارەسەری بڕانی هەناسە لە کاتی خەو چییە؟
چارەسەرەکان لە باشترکردنی شێوازی ژیان، بەکارهێنانی ئامێری پەستانی هەوا (CPAP)، دەرمانی تایبەت یان نەشتەرگەری بۆ فراوانکردنی ڕێڕەوەکانی هەناسە پێکدێن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەردەکەون، پێشنیار دەکرێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- خڕەخڕی بەرز و بەردەوام.
- لەناکاو لە خەو بەئاگاهاتنەوە لەگەڵ هەستکردن بە خنکان یان هەناسەهەڵکێشان.
- خەواڵوویی زۆر و بێ‌هۆکار لە کاتی ڕۆژدا.
- وەستانی هەناسە کە لە کاتی خەودا بە ئاشکرا دەبینرێت (هاوبەشی ژیان تێبینی دەکات).
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری خەوی زۆر و هەڵبژاردەکان
- نیشانەکانی بێخەوی و کاتی پەیوەندی بە پزیشک
- دەرمانی سروشتی بۆ خەوتن: هەڵبژاردە کاریگەرەکان
- ڕێنمایی و ڕێگاکانی خەوتنی درێژ
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team