بواسیر هەڵئاوسانی ڕەگەکانی ناوچەی کۆم و بەشی خوارەوەی ڕاستڕوودەیە؛ دەتوانێت لە خارشتن و خوێنبەربوونەوە تا ئازار ببێتە هۆی ناخۆشی.
بواسیر چییە؟
ئەم دۆخە بە فراوانبوونی ڕەگەکانی بەشی خوارەوەی ڕاستڕوودە دروست دەبێت و وەک ڕەگە ئاوساوەکانی قاچ وایە. دوو جۆری سەرەکی هەیە:
- ناوەکی: لە ناو ڕاستڕوودەدایە و زۆرجار بێ‌ئازارە، بەڵام دەکرێت ببێتە هۆی خوێنبەربوون.
- دەرەکی: لە ژێر پێستی دەوری دەمی کۆم دروست دەبێت و دەکرێت ئازار و خارشتن دروست بکات.
هەروەها دۆخێک هەیە کە پێی دەوترێت «بواسیرە پەڵەخوێن‌گرتووەکان»؛ لەم دۆخەدا پەڵەی خوێن لە ناو بواسیری دەرەکی دروست دەبێت و دەبێتە هۆی هەڵئاوسان، گڕێیەکی ڕەق و ئازاری توند.
هۆکارەکانی بواسیر و فاکتەرەکانی مەترسی
ئەم کێشەیە بەهۆی زیادبوونی فشار لە ناوچەی کۆم و ڕاستڕوودە ڕوودەدات. لە هۆکارەکانی بواسیرەوە ئەمانە لە دیارترینەکانن:
- قەبزیی درێژخایەن یان سکچوونی دووبارە.
- زۆر هەوڵدان (فشار خستن) لە کاتی پاشەڕۆکردن.
- بۆ ماوەیەکی درێژ دانیشتن، بە تایبەتی لە سەر ئاوەڕۆ.
- تەمەن‌گەورەبوون، بەهۆی لاوازبوونی شانەکانی پشتگیریی ڕەگەکان.
- قەڵەوی و بەردەوام هەڵگرتنی کێشی قورس.
- فاکتەری بۆماوەیی.
بواسیر لە کاتی دووگیانیدا
ئەم دۆخە لە نزیکەی ١٥%ی ژنانی دووگیاندا دەبینرێت، بە تایبەتی لە سێ‌ماوەی کۆتایی دووگیانیدا. هۆکارەکانی ئەم کێشەیە لە کاتی دووگیانیدا بریتین لە فشارەکەی منداڵدان لەسەر ڕەگەکانی خوێنی ناوچەی حەوز، هەروەها گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان و زیادبوونی ئەگەری قەبزی. زۆرجار ئەم نیشانانە ماوەیەکی کەم دوای لەدایکبوون لەناو دەچن.
نیشانەکانی بواسیر
نیشانەکان بە پێی جۆری دۆخەکە جیاوازن و ئەمانە دەگرنەوە:
- خوێنبەربوونی کۆم (زۆرجار خوێنی سووری ڕوون) کە لە ئاوەڕۆ یان لەسەر کاغەزی ئاودەست دەردەکەوێت.
- خارشتن، هەراسانی و هەڵئاوسان لە ناوچەی کۆم.
- هەستکردن بە ناخۆشی یان ئازار لە کاتی پاشەڕۆکردن.
- دەرکەوتنی زیادەگۆشتی بچووک یان دابەزینی ئەم ڕەگانە لە دەمی کۆم.
- لە هەندێک حاڵەتدا، دەرچوونی پاشەڕۆ.
ڕێگاکانی چارەسەری بواسیر
چارەسەری بواسیر لە چارەسەری سادەی ماڵەوەوە تا دەستێوەردانی نەشتەرگەری دەگات:
چاودێریی ماڵەوە و چارەسەری دەرمانی
- گۆڕینی خواردن: خواردنی خۆراکی پڕ لە ڕیشاڵ (وەک میوە، سەوزە و دانەوێڵەی تەواو) و خواردنەوەی ٦ تا ١٢ پەرداخ شلە لە ڕۆژێکدا بۆ نەرمکردنی پاشەڕۆ.
- چارەسەری ناوخۆیی: بەکارهێنانی دانیشتن لە ئاوی گەرم، کۆمپرێسی سارد، یان کرێم و مەرهەمەکانی تێدا لیدۆکایین یان ئۆکسیدی زینک یان ستێرۆید هەبێت.
- ڕووەکە دەرمانییەکان: بەکارهێنانی دەرهاوێشتەکانی وەک هەمامێلی ویرجینیا، ئەلۆڤێرا و بابوونە دەکرێت یارمەتی ئارامکردنەوەی ئاوسان و خارشتن بدات.
ڕێکارە پزیشکی و نەشتەرگەرییەکان
- بەستنی بە پەڕۆی لاستیکی: بەکارهێنانی پەڕۆیەکی لاستیکی بۆ بڕینی خوێن لە بواسیرە ناوەکییەکان.
- سکلێرۆتێراپی: دەرزی‌کردنی ماددەی کیمیایی بۆ بچووککردنەوەی بواسیر.
- ستاپڵەر: بۆ بواسیرە گەورەکان یان ئەوانەی دابەزیون بەکاردێت.
- لیزەر: تەکنیکێکە بۆ وشککردنەوەی ڕەگەکان، و بەراورد بە نەشتەرگەریی ئاسایی ئازاری کەمترە و چاکبوونەوەی خێراتری هەیە.
- لابردنی نەشتەرگەری: لابردنی شانەکان بە نەشتەرگەری لە حاڵەتە پێشکەوتووەکاندا.
خۆپاراستن لە تووشبوون
دەتوانرێت ئەگەری دروستبوونی ئەم کێشەیە کەم بکرێتەوە بە:
- خۆپاراستن لە قەبزی بە خواردنی خۆراکی پڕ لە ڕیشاڵ.
- خواردنەوەی ئاوی پێویست.
- پاراستنی پاکوخاوێنی ناوچەی کۆم.
- خۆپاراستن لە دانیشتنی درێژخایەن و بەردەوامبوون لە چالاکیی جەستەیی.
کەی پێویستە پزیشک ببینرێت؟
ئەگەر لە کاتی پاشەڕۆکردندا خوێنبەربوون ڕووبدات، یان دۆخەکە دوای هەفتەیەک چارەسەری ماڵەوە باشتر نەبێت، پێویستە ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکرێت. هەروەها ئەگەر ئەمانە ڕوویان دا، دەبێت دەستبەجێ چاودێریی پزیشکی وەربگیرێت:
- خوێنبەربوونی زۆری کۆم.
- هەستکردن بە سەرگێژی، سووڕانەوەی سەر یان لەهۆشچوون.
پرسیارە باوەکان
بواسیر چییە؟
ڕەگە هەڵئاوساوەکانی بەشی خوارەوەی ڕاستڕوودە و دەمی کۆمە؛ دەکرێت ناوەکی یان دەرەکی بێت.
چارەسەری بواسیر چییە؟
چارەسەر بە گۆڕینی شێوازی خواردن و بەکارهێنانی دەرمانی نەرمکەرەوەی پاشەڕۆ و مەرهەم دەست پێدەکات؛ لە حاڵەتە توندەکاندا بەستن، لیزەر یان نەشتەرگەری بەکاردێت.
ئایا بواسیر مەترسیدارە؟
ئاڵۆزییەکانی کەم ڕوودەدەن، بەڵام دەکرێت کەم‌خوێنی بەهۆی لەدەستدانی بەردەوامی خوێن، دروستبوونی پەڵەی خوێن (بواسیرە پەڵەخوێن‌گرتووەکان)، یان وەستانی خوێن لە بواسیری ناوەکی (بواسیری خنکاو) لەخۆبگرن.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- پەراستیتەکانی ڕیخۆڵە: نیشانە و چارەسەر
- ڕاستیی باوەڕە باوەکان دەربارەی قەبزی
- چارەسەری نەخۆشی کۆلۆنی هەستیار
- چارەسەری قەبز لە ماڵەوە بە ڕێگای جیاواز
- زیاتر دەربارەی ڕیخۆڵە و کۆڵۆن
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team