باشی و خراپی ڕێگاکانی پێوانەکردنی چەوریی جەستە بناسە؛ لە نیشاندەری کێشی جەستەوە تا پشکنینی بەرگریی کارەبایی و کێشکردن لە ژێر ئاو.
شیکردنەوەی باشی و خراپی ڕێگاکانی ژمێریاری قەڵەویی باو
ڕێگاکانی زانستی بۆ خەمڵاندنی کۆبوونەوەی چەوری جۆراوجۆرن؛ چونکە تەرازووی سادە تەنها کێشی گشتیی ئێسک، ماسولکە و ئەندامەکان پێوانە دەکات و بڕی چەوری بە وردی دیاری ناکات.
نیشاندەری کێشی جەستە (BMI)
ئەم بەهایە بە دابەشکردنی کێش بە کیلۆگرام بەسەر دووجای بەرزی بە مەترەوە دەردەهێنرێت.
- سوودەکان: گران نییە و بە ئاسانی ژمێردەکرێت، پەیوەندییەکی تا ڕادەیەک باشی بە بڕی چەورییەوە هەیە، هەروەها نیشاندەرێکی باشە بۆ پێشبینیکردنی مەترسییە تەندروستییەکان وەک سکته‌ی مێشک، هێرشی دڵ و بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن.
- خراپییەکان: جیاوازی لە نێوان کێشی چەوری و ماسولکە یان ئێسکدا ناکات، لەوانەیە ئەمە بۆ وەرزشوانان ئەنجامی گومڕاکەر بدات. هەروەها شوێنی چەوری لە جەستەدا دیاری ناکات و وردیی ئەنجامەکانی لە نێوان پیاوان و ژنان یان نەتەوە جیاوازەکاندا دەگۆڕێت.
پێوانەکردنی دەوری کەمەر
ئەم پێوانەیە بە پێوانەکردنی ناوچەی سک لە نێوان نزمترین پەراسوو و بەرزترین ئێسکی حەوز دەکرێت.
- سوودەکان: بە ئاسانی ئەنجام دەدرێت و گران نییە، پەیوەندی بە چەوریی چالاک لە ڕووی مێتابۆلیزمەوە لە دەوروبەری ئەندامەکان هەیە. ئەگەر پێوانەکە لە ٤٠ ئینچ بۆ پیاوان و ٣٥ ئینچ بۆ ژنان زیاتر بێت، مەترسیی تووشبوون بە شەکرە و نەخۆشییەکانی جگەرە چەورەکە زیاد دەبێت.
- خراپییەکان: لەم ڕێگایەدا ستانداردی یەکگرتوو بۆ شوێنی پێوانەکردن نییە، ستانداردی ورد بۆ منداڵان نییە، هەروەها وردییەکەی بۆ ئەوانەی نیشاندەری کێشی جەستەیان ٣٥ یان زیاترە کەمترە.
ڕێژەی دەوری کەمەر بە دەوری حەوز
بە دابەشکردنی دەوری کەمەر بەسەر دەوری حەوز لە فراوانترین خاڵی کەلەپووردا ژمێردەکرێت.
- سوودەکان: یارمەتی دیاریکردنی مەترسیی شەکرە و نەخۆشییەکانی دڵ دەدات، بە تایبەتی کاتێک ڕێژەکە بۆ پیاوان دەگاتە ٠.٩٠ و بۆ ژنان ٠.٨٥.
- خراپییەکان: ڕێژەی هەڵەی بەرزە، چونکە پێویستی بە دوو پێوانەکردن هەیە؛ لێکدانەوەی ئەنجامەکانی ئاڵۆزە، هەروەها وردییەکەی بۆ ئەوانەی قەڵەویی زۆریان هەیە (نیشاندەری کێشی جەستە ٣٥ یان زیاتر) کەمترە.
ڕێگاکانی دیکەی ژمێریاری قەڵەویی و شێوازە پێشکەوتووەکان
ڕێگای تەکنیکیی وردتر بۆ خەمڵاندنی پێکهاتەی جەستە هەن:
- ئەستووریی چینەکانی پێست: بەکارهێنانی پێوانەیەکی تایبەت بۆ پێوانەکردنی ئەستووریی پێست و چەوری لە ناوچەکانی وەک ڕان و ناوەڕاستی جەستە.
- بەرگریی زیستیی کارەبایی: ناردنی کارەبایەکی سەلامەت بۆ پێوانەکردنی بەرگری؛ چەوری ڕێگری لە تێپەڕبوونی کارەبا دەکات زیاتر لە کۆتڵەی بێ‌چەوری.
- کێشکردن لە ژێر ئاو: خەمڵاندنی چڕی و قەبارەی جەستە بە کێشکردن لە هەوادا و پاشان لە ناو حەوزێکی ئاو.
- وێنەگرتنی پزیشکی: بەکارهێنانی تیشکی CT یان X-ray بۆ دیاریکردنی ڕێژەی ئێسک، ماسولکە و چەوری بە وردی.
پرسیارە باوەکان
ڕێژیمی خاڵەکان چییە؟
سیستەمێکی خواردنە کە بەها ژمارەییەکان (خاڵ) بۆ خواردن و چالاکیی جەستەیی دیاری دەکات؛ کەسەکەش پابەندی ژمارەیەکی دیاریکراوی خاڵ لە ڕۆژێکدا دەبێت، بە پێی ڕەگەز، تەمەن، کێش، بەرزی و ئاستی چالاکیی خۆی.
ئایا کێشکردن بە تەرازوو بۆ دیاریکردنی قەڵەویی بەسە؟
نەخێر، چونکە تەرازوو کێشی گشتی پێوانە دەکات کە ماسولکە، ئێسک و شلەکانیش دەگرێتەوە و بڕی چەوریی کۆبووەتەوە لە جەستەدا بە وردی دیاری ناکات.
کەی دەوری کەمەر نیشانەی مەترسییەکی تەندروستییە؟
کاتێک دەوری کەمەر لە ٤٠ ئینچ بۆ پیاوان یان ٣٥ ئینچ بۆ ژنان زیاتر بێت؛ لەو کاتەدا مەترسیی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ و شەکرە زیاد دەبێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەین؟
پێشنیار دەکرێت لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانەی خوارەوەدا ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکەن:
- بەرزبوونەوەی بەرچاوی بەهای نیشاندەری کێشی جەستە کە هاوکات بێت لەگەڵ زیادبوونی دەوری کەمەر.
- خواستی پەیڕەوکردنی ڕێژیمی خواردنی سنووردارکەر (وەک ڕێژیمی خاڵەکان یان ڕێژیمی برۆکلی) لەلایەن ئەوانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە، وەک شەکرە یان نەخۆشیی دڵ.
- تێبینیی زیادبوونی خێرای کێش کە لەگەڵ چالاکیی جەستەیی یان ڕێژیمی خواردن ناگونجێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چۆن لە زستاندا ڕێگری لە قەڵەوی بکەین؟
- کردنی نەشتەرگەری لیپۆساکشن و کەمکردنەوەی کێش
- ڕژیمی ئەتکینز: ئایا بەڕاستی کاریگەرە؟
- نەخۆشییەکانی بەهۆی قەڵەوییەوە و کاریگەرییان
- زیاتر دەربارەی کەمکردنەوەی کێش و قەڵەوی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team