با ماهیت اختلال راه رفتن در خواب، مهم‌ترین عوامل ایجادکننده و روش‌های مدیریت آن برای تضمین سلامت فرد مبتلا و ایجاد محیط خوابی امن آشنا شوید.
راه رفتن در خواب چیست؟
این اختلال که در اصطلاح علمی «سیر نومی» نامیده می‌شود، وضعیتی است که غالباً در مراحل خواب عمیق رخ می‌دهد و در آن فرد شروع به حرکت یا انجام رفتارهای غیرمعمول می‌کند. احتمال بروز این حالت در زمان کم‌خوابی و محرومیت از خواب افزایش می‌یابد.
بیدار کردن فرد در این مرحله دشوار است و او پس از بیدار شدن، اتفاقات رخ داده را به خاطر نمی‌آورد. معمولاً فعالیت‌های دیگری مانند پریدن، صحبت کردن یا خندیدن نیز با این حالت همراه است. برخلاف برخی باورها، گاهی بیدار کردن فردی که دچار این وضعیت شده است برای جلوگیری از خطرات جانی ضروری است.
شیوع خوابگردی و گروه‌های در معرض خطر
میزان شیوع خوابگردی در بین جمعیت بین ۱ تا ۱۵ درصد است. این وضعیت در دوران کودکی به طور واضح‌تر دیده می‌شود و اوج آن بین سنین سه تا هفت سالگی است.
عواملی که احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند عبارتند از:
- عوامل ژنتیکی: این اختلال تمایل دارد در خانواده‌ها تکرار شود؛ بنابراین اگر کودکی مبتلا باشد، خواهر یا برادر او بیشتر در معرض این وضعیت است.
- مشکلات خواب: خوابگردی کودکان در کسانی که دچار شب‌ادراری یا سایر اختلالات خواب هستند، شایع‌تر است.
- وضعیت روانی و رفتاری: تکرار این حالت در افرادی که دچار اضطراب و استرس هستند یا مصرف زیاد الکل دارند، بیشتر است.
علائم خوابگردی
در بیشتر موارد، فرد تنها راه می‌رود و سپس به آرامی به تخت بازمی‌گردد. اما در تعداد کمی از مبتلایان، علائم خوابگردی شدیدتر ظاهر می‌شود، مانند:
- فریاد زدن یا رفتار تهاجمی.
- انجام کارهای نامناسب (مانند ادرار کردن در کمد لباس).
- تلاش برای حمله به کسی که سعی در بیدار کردن آن‌ها دارد.
- دشواری شدید در بیدار شدن و عدم به یاد آوردن وقایع در زمان بیداری.
روش‌های مدیریت راه رفتن در خواب
درمان پزشکی خاصی برای این حالت وجود ندارد، اما می‌توان تکرار آن را از طریق روش‌های زیر کاهش داد:
- تنظیم خواب: پایبندی به ساعات خواب کافی و پرهیز از شب‌زنده‌داری.
- مدیریت استرس: دوری از تنش‌ها، زیرا ذهن ناخودآگاه ممکن است این استرس را از طریق رفتارهای تهاجمی یا راه رفتن در خواب تخلیه کند.
- پرهیز از الکل: به دلیل تأثیر منفی آن بر عملکرد مغز.
برای سازگاری با این اختلال، توصیه می‌شود اتاق خواب ایمن شده و درب‌های خانه محکم بسته شوند. در صورتی که فرد مبتلا کودک است، والدین باید مراقب احساسات او باشند و به او القا نکنند که رفتارش ترسناک یا غیرطبیعی است.
سؤالات متداول
راه رفتن در خواب چیست؟
اختلالی است که در مرحله خواب عمیق رخ می‌دهد و باعث می‌شود فرد بدون هوشیاری راه برود یا کارهای عجیبی انجام دهد.
علت راه رفتن در خواب چیست (به‌ویژه در کودکان)؟
این وضعیت غالباً با عوامل ژنتیکی، وجود مشکلات در خواب یا ابتلا به شب‌ادراری مرتبط است.
راه رفتن در خواب چه درمانی دارد؟
درمان قطعی و مشخصی وجود ندارد، اما برای کاهش وقوع آن، تنظیم ساعات خواب، دوری از استرس و پرهیز از مصرف الکل توصیه می‌شود.
علائم خوابگردی کدامند؟
شامل راه رفتن بدون هوشیاری، دشواری در بیدار شدن و فراموشی وقایع است و در موارد معدودی ممکن است به فریاد زدن یا خشونت منجر شود.
پرسش‌های متداول
راه رفتن در خواب یا سیر نومی چیست؟
وضعیتی است که غالباً در مراحل خواب عمیق رخ می‌دهد و در آن فرد شروع به حرکت یا انجام رفتارهای غیرمعمول می‌کند. در این حالت بیدار کردن فرد دشوار است و او پس از بیداری، اتفاقات را به خاطر نمی‌آورد.
چه عواملی باعث افزایش احتمال خوابگردی می‌شوند؟
عواملی مانند ژنتیک (سابقه خانوادگی)، کم‌خوابی، استرس، اضطراب، مصرف زیاد الکل و همچنین اختلالات خواب مانند شب‌ادراری در کودکان از جمله این عوامل هستند.
علائم شدید خوابگردی کدامند؟
در موارد معدود، علائم شدیدتر مانند فریاد زدن، رفتار تهاجمی، انجام کارهای نامناسب (مانند ادرار کردن در کمد لباس) و تلاش برای حمله به کسی که سعی در بیدار کردن آن‌ها دارد دیده می‌شود.
برای کاهش تکرار راه رفتن در خواب چه باید کرد؟
تنظیم ساعات خواب و پرهیز از شب‌زنده‌داری، مدیریت استرس و دوری از تنش‌ها و همچنین پرهیز از مصرف الکل توصیه می‌شود.
چگونه می‌توان محیط خواب را برای فرد مبتلا ایمن کرد؟
توصیه می‌شود اتاق خواب ایمن شده و درب‌های خانه محکم بسته شوند. همچنین در مورد کودکان، والدین باید مراقب باشند تا به آن‌ها القا نکنند که رفتارشان ترسناک یا غیرطبیعی است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر فرد در اثر این حملات باعث آسیب به خود یا دیگران شود، باید فوراً با پزشک مشورت کرد.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشورت پزشکی تخصصی نیست.
مقالات مرتبط
- شناخت خیال‌پردازی ناسازگارانه: علائم، تشخیص و درمان
- راهنمای استفاده از سی پپ و کرونا و نکات ایمنی
- راهکارهای موثر برای بیشتر خوابیدن و بهبود کیفیت استراحت
- راهکارهای سرحال بودن بعد از بی‌خوابی
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team