لکه زرد روی پلک به شکل برجستگی‌های چربی زرد یا سفید روی پلک‌ها ظاهر می‌شود و می‌تواند نشانه‌ای از افزایش سطح کلسترول خون باشد.
لکه زرد روی پلک چیست؟
این وضعیت در واقع تجمعات چربی یا تورم‌هایی است که اغلب در گوشه‌های داخلی پلک‌های بالا یا پایین ظاهر می‌شوند. این پلاک‌ها اساساً از کلسترول تشکیل شده‌اند و معمولاً بدون درد، تخت و با مرزهای مشخص هستند. اندازه آن‌ها می‌تواند از یک میلی‌متر تا چندین سانتی‌متر متغیر باشد، با بافتی نرم یا سفت، و اغلب به صورت زانتلاسما دور هر دو چشم و به طور متقارن دیده می‌شوند.
علت زانتلاسما و عوامل خطر
این وضعیت در اثر تجمع چربی‌ها در زیر پوست به دلیل افزایش لیپیدهای خون ایجاد می‌شود، هرچند گاهی در افرادی با سطح کلسترول طبیعی نیز ظاهر می‌گردد. عواملی که احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند عبارتند از:
- وضعیت‌های سلامتی: ابتلا به دیابت، فشار خون بالا، چاقی، کم‌کاری تیروئید یا التهاب پانکراس.
- بیماری‌های کبدی: مانند سیروز صفراوی اولیه که باعث افزایش سطح کلسترول می‌شود.
- وراثت و نژاد: سابقه خانوادگی یا داشتن اصالت آسیایی، مدیترانه‌ای و خاورمیانه‌ای.
- سبک زندگی و سن: استعمال دخانیات، محدوده سنی ۳۰ تا ۵۰ سال و شیوع بیشتر در زنان.
- اختلالات چربی: بالا بودن کلسترول بد (LDL) یا تری‌گلیسیرید، یا پایین بودن کلسترول خوب (HDL).
تشخیص زانتلاسما و روش‌های مدیریت آن
تشخیص زانتلاسما از طریق معاینه بالینی پلک‌ها انجام می‌شود و معمولاً پزشک برای بررسی ارتباط آن با علت زمینه‌ای، آزمایش خون جهت اندازه‌گیری سطح چربی‌ها را درخواست می‌کند.
درمان زانتلاسما و گزینه‌های موجود
هدف اول از درمان، تنظیم سطح چربی‌های خون برای جلوگیری از ظهور پلاک‌های جدید است که از طریق روش‌های زیر انجام می‌شود:
- پیروی از رژیم غذایی کم‌چرب و ورزش حداقل ۳۰ دقیقه در هفته.
- ترک سیگار و الکل و حفظ وزن سالم.
- استفاده از داروهای کاهش‌دهنده چربی مانند سیمواستاتین.
برای حذف پلاک‌های موجود به دلایل زیبایی، می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد:
- لیزر و سرمای شدید: درمان با لیزر یا جراحی برود (Cryotherapy) با استفاده از نیتروژن مایع.
- روش‌های شیمیایی و الکتریکی: لایه‌برداری شیمیایی با تری‌کلورو استیک اسید، الکترولیز پیشرفته با امواج رادیویی یا کوتره.
- جراحی: برداشت جراحی سنتی، که احتمال باقی ماندن جای زخم، تغییر رنگ پوست یا بازگشت پلاک‌ها در آن وجود دارد.
عوارض زانتلاسما
اگرچه این لکه‌ها برای خودِ چشم بی‌ضرر هستند، اما می‌توانند پیش‌بینی‌کننده‌ای برای مشکلات قلبی-عروقی باشند. برخی مطالعات نشان می‌دهند افرادی که دچار این وضعیت هستند، فارغ از سطح کلسترول پلاسما، در معرض خطر بیشتری برای سکته قلبی، سکته مغزی و بیماری‌های ایسکمی قلبی قرار دارند.
سوالات متداول
تفاوت لکه زرد پلک با زانتوم چیست؟
لکه زرد روی پلک نوعی زانتوم است، اما ویژگی آن تخت بودن و ظهور اختصاصی در اطراف پلک‌هاست. در حالی که زانتوم‌های کلی به صورت توده‌های زیرپوستی در هر جای بدن، به‌ویژه روی تاندون‌ها و استخوان‌ها ظاهر می‌شوند و تشخیص آن‌ها ممکن است نیاز به نمونه‌برداری (بیوپسی) داشته باشد.
آیا لکه زرد روی پلک خودبه‌خود از بین می‌رود؟
این پلاک‌ها تمایلی به ناپدید شدن خودبه‌خودی ندارند و معمولاً تا زمانی که مداخله پزشکی برای حذف آن‌ها صورت نگیرد، روی پوست باقی می‌مانند.
چه زمانی باید برای لکه زرد روی پلک به پزشک مراجعه کرد؟
توصیه می‌شود به محض مشاهده این برجستگی‌ها به پزشک مراجعه کنید، زیرا ممکن است نشانه اولیه افزایش کلسترول یا افزایش خطر سکته‌های قلبی و مشکلات سیستم گردش خون باشد.
چه زمانی باید نگران شد؟
اگر لکه‌های زرد را به طور ناگهانی مشاهده کردید، به‌ویژه اگر دارای عوامل خطری مانند دیابت یا فشار خون بالا هستید، فوراً برای ارزیابی سلامت قلب و عروق به پزشک مراجعه کنید.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- علت و درمان تاول پا و شناخت انواع تاول‌های پوستی
- تاول خونی چیست و چگونه درمان می‌شود؟
- مراقبت‌های ضروری برای پوست بعد از لیزر
- انواع خال‌ها و بررسی خطر خال‌های پوستی
- بیشتر درباره بیماری‌های پوستی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team