Erişkin başlangıçlı astım, 20 yaşından büyük kişilerde teşhis edilen, aralıklı nefes alma güçlüklerine ve hava yolu inflamasyonuna neden olan bir akciğer durumudur.
Erişkin Başlangıçlı Astım Nedir?
Bu durum, bir kişinin 20 yaşından sonra astım geliştirmesiyle ortaya çıkar. Kas kasılmaları nedeniyle hava yollarının daralmasını, koyu mukus üretimini ve hava yolu astarında şişmeyi içerir.
Bazı kişiler, evdeki veya iş yerindeki tahriş edicilerin neden olduğu mesleki astım geliştirebilir. Göğüs duvarının sertleşmesi ve kas değişiklikleri nedeniyle akciğer fonksiyonu orta yaştan sonra doğal olarak azaldığından, doktorlar yaşlı yetişkinlerde teşhisi bazen gözden kaçırabilir.
Yaygın Erişkinlerde Astım Nedenleri ve Tetikleyiciler
Bu durumun gelişme riskini artıran veya semptomlarını tetikleyen çeşitli faktörler vardır:
- Sağlık Durumları: GÖRH (reflü ile seyreden kronik mide yanması) olan kişiler veya yakın zamanda soğuk algınlığı ya da gripten iyileşenler.
- Hormonal Değişimler: Menopoz veya hamilelik yaşayan kadınlar ve menopoz sonrası 10 yıl veya daha fazla östrojen kullananlar.
- Çevresel Tetikleyiciler: Toz, küf, parfüm, tütün dumanı veya kuş tüyü yataklara maruz kalma.
- Alerjiler: Özellikle kedilere karşı alerjisi olanlar.
Her yaş için genel risk faktörleri arasında aile öyküsü, kentsel alanlarda yaşamak veya evde sigara içenlerin bulunması yer alır.
Astım Semptomları Tanıma
Durumun yaygın belirtileri şunlardır:
- Hırıltı (nefes alırken çıkan ıslık benzeri ses)
- Göğüste sıkışma hissi
- Nefes alma güçlüğü veya nefes darlığı hissi
- Genellikle geceleri kötüleşen sık öksürük
Erişkin Başlangıçlı Astım Nasıl Teşhis Edilir?
Bir sağlık hizmeti sağlayıcısı genellikle hastanın tıbbi geçmişini inceleyerek ve solunumunu dinleyerek başlar. Tanı araçları şunlardır:
- Spirometri: Bir kişinin ne kadar hızlı ve ne kadar hava nefes verebildiğini ölçen bir akciğer fonksiyon testidir. Hastalar bu testten önce veya sonra kısa etkili bir bronkodilatör kullanabilir.
- Metakolin Meydan Okuma Testi: Spirometri sonuç vermezse, bu test hava yollarının spazm yapıp yapmadığını görmek için bir aerosol sisi kullanır. Akciğer fonksiyonunda en az %20’lik bir düşüş pozitif sonuç olarak kabul edilir.
Astım Nasıl Sınıflandırılır?
Doktorlar, durumun şiddetini akciğer fonksiyon testlerine ve semptomların sıklığına göre kategorize eder:
- Hafif Aralıklı: Semptomlar haftada iki kereden az görülür; gece semptomları ayda iki kereden az gerçekleşir. Akciğer fonksiyonu öngörülen değerlerin %80 veya üzerindedir.
- Hafif Süreklilik Gösteren: Semptomlar haftada üç ila altı kez, gece atakları ise ayda üç ila dört kez görülür. Akciğer fonksiyonu öngörülen değerlerin %80 veya üzerinde kalır.
- Orta Derecede Süreklilik Gösteren: Günlük semptomlar ve ayda beş veya daha fazla gece atağı görülür. Akciğer fonksiyonu normal değerlerin %60 ile %80 arasındadır.
- Ağır Süreklilik Gösteren: Sürekli semptomlar ve sık gece atakları görülür. Akciğer fonksiyonu öngörülen değerlerin %60’ından azdır.
Astım İlaçları ile Durumun Yönetimi
Tam bir tedavi olmasa da, tedavinin amacı kişinin aktif bir yaşam sürmesini sağlamak ve acil servis ziyaretlerini önlemektir. Tedavi genellikle şunları içerir:
- Antiinflamatuarlar: İnhale steroidler mukusu ve şişliği azaltır. Bunlar genellikle alevlenmeleri önlemek için günlük olarak kullanılır. Akut ataklar için oral steroidler kullanılabilir.
- Bronkodilatörler: Hava akışını hızla iyileştirmek için hava yollarının etrafındaki kasları gevşetirler. Buna uzun etkili ve kısa etkili beta-agonistleri içerir.
- Diğer Seçenekler: 6 yaş ve üzeri kişiler için tiotropyum bromür gibi antikolinerjikler mevcuttur.
Bu astım ilaçları oral haplar, sıvılar, astım inhalerleri (kuru toz veya ölçülü doz inhalerler gibi) ve nebülizörler aracılığıyla uygulanabilir.
İzleme ve Astım Eylem Planı
Hastalar, durumun ne zaman kötüleştiğini belirlemek için bir peak flow metre kullanarak akciğer fonksiyonlarını takip edebilirler. Doktor, hastanın geçmişine dayanarak bir astım eylem planı oluşturur. Bu kişiselleştirilmiş kılavuz; ilaçların nasıl kullanılacağını, kötüleşen semptomların nasıl yönetileceğini ve ne zaman acil yardım aranacağını açıklar.
SSS
Erişkin başlangıçlı astım nedir?
20 yaşından büyük bireylerde konulan astım teşhisidir.
Erişkin başlangıçlı astımı ne tetikler?
Tetikleyiciler arasında tütün dumanı, küf ve parfüm gibi çevresel tahriş edicilerin yanı sıra alerjiler, belirli virüsler ve hormonal değişiklikler yer alır.
Erişkin başlangıçlı astım nasıl teşhis edilir?
Doktorlar tıbbi geçmiş, fiziksel muayene, spirometri (akciğer fonksiyon testleri) ve bazen metakolin meydan okuma testi kullanırlar.
Astım nasıl tedavi edilir?
Tedavi, şişliği azaltmak için antiinflamatuar ilaçlar ve hava yollarını açmak için bronkodilatörler aracılığıyla kontrole odaklanır.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Şunları yaşıyorsanız bir sağlık hizmeti sağlayıcısına başvurun:
- Nefes alma güçlüğü veya şiddetli nefes darlığı.
- Sık gece öksürüğü veya hırıltı.
- Günlük aktivitelerinizi kısıtlayan veya işe ya da okula gitmenizi engelleyen semptomlar.
- Sık sık acil tıbbi ziyaret ihtiyacı.
Feragatname: Bu bilgiler eğitim amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Teşhis ve tedavi için bir sağlık uzmanına danışın.
İlgili makaleler
- Tüp Bebek ve Bebeklerde Astım Riski İlişkisi
- Astım Hastalarının Yememesi Gerekenler ve Beslenme
- Hamilelikte Polen Maruziyeti ve Çocuklarda Astım Riski
- Hızlı Bebek Büyümesi ve Astım Arasındaki İlişki
- Astım hakkında daha fazlası
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team