Periyodik bacak hareketleri bozukluğu, uyku sırasında ekstremitelerin ritmik ve tekrarlayıcı şekilde seğirmesi veya sıçraması ile karakterize bir uyku durumudur.
Periyodik Bacak Hareketleri Bozukluğu Nedir?
Bu durum, genellikle her 20 ila 40 saniyede bir meydana gelen ve çoğunlukla bacakları etkileyen istemsiz hareketleri içerir. Bu hareketler, hafif seğirmelerden şiddetli tekmelere ve çırpınmalara kadar değişebilir. Yaygın paternler arasında kalçaların veya dizlerin bükülmesi ya da ayak bileğinin başparmağın geriye doğru hareket edeceği şekilde esnetilmesi yer alır.
Uykuya dalarken görülen hipnik sıçramalar gibi bazı hareketler normal olsa da, bu bozukluk daha derin uyku evrelerinde ortaya çıkar. Bu epizodlar genellikle birkaç dakikadan birkaç saate kadar süren kümeler halinde gerçekleşir.
Ne Kadar Yaygındır?
Bu durumun görülme sıklığı yaşa göre değişiklik gösterir:
- Çocuklar: %5 ile %8’ini etkiler.
- Yetişkinler: %4 ile %11’ini etkiler.
- Yaşlılar: 65 yaş üstü kişilerde bu oran %25 ile %30’a çıkabilir.
Nedenler ve Risk Faktörleri
Tıbbi uzmanlar kesin nedeni henüz belirleyememiştir. Bazıları bunun beynin merkezi sinir sistemi yollarıyla veya kas aktivitesini düzenleyen bir nörotransmitter olan dopaminle ilgili sorunlardan kaynaklandığına inanmaktadır.
Bozukluğun iki tipi vardır:
- Primer: Bilinen altında yatan bir nedeni yoktur.
- Sekonder: Diyabet, üremi (böbrek fonksiyon bozukluğu) veya omurilik yaralanmaları gibi başka bir tıbbi sorun tarafından tetiklenir.
Diğer risk faktörleri şunlardır:
- Düşük demir seviyeleri veya anemi.
- Parkinson hastalığı gibi nörolojik durumlar.
- Obstrüktif uyku apnesi ve narkolepsi dahil diğer uyku sorunları.
- Antipsikotikler veya antidepresanlar gibi belirli ilaçlar.
- Aile öyküsü.
- Obezite ve hareketsiz yaşam tarzı.
Belirtiler ve Komplikasyonlar
Birçok kişi, partneri hareketleri belirtene kadar bu bozukluğa sahip olduğunun farkına varmaz. En belirgin belirtiler genellikle parçalanmış uykunun sonuçlarıdır:
- Aşırı gündüz uykululuğu.
- İnsomni (uykusuzluk) ve rahatsız uyku.
- Konsantrasyon güçlüğü; okulda veya işte düşük performans.
- Anksiyete ve ruh hali bozuklukları.
Çocuklarda, onarıcı uykunun eksikliği gelişimsel gecikmelere ve hiperaktiviteye yol açabilir. Çocuklarda uykuda bacak hareketleri görüldüğünde bu durum dikkatle takip edilmelidir. Yetişkinlerde ise demans riskinde dört kat artış olduğu öne sürülmektedir. Sık gece uyanmaları ayrıca kardiyovasküler strese neden olarak kalp hastalığı veya hipertansiyon riskini potansiyel olarak artırabilir.
Tanı ve Tedavi
Tanı Nasıl Konur?
Bir doktor, fiziksel muayene ve tıbbi geçmişinizin incelenmesiyle başlayabilir. Demir eksikliği veya tiroid sorunlarını kontrol etmek için kan testleri kullanılabilir.
Tanıyı kesinleştirmenin tek yolu polisomnografi (uyku testi) yapmaktır. Bir yetişkinde saatte 15’ten fazla, bir çocukta ise saatte 5’ten fazla ekstremite hareketinin olması ve buna fonksiyonel bozulma veya gündüz uykululuğunun eşlik etmesi durumunda genellikle tanı konur.
Tedavi Seçenekleri
Kesin bir tedavisi olmasa da, semptomları yönetmek için çeşitli stratejiler uygulanabilir:
- Demir Takviyeleri: Eksiklik tespit edilirse reçete edilir.
- İlaçlar: Doktorlar, kasılmaları azaltmak için dopamin agonistleri (ropinirol veya pramipeksol gibi), antikonvülzanlar (gabapentin veya pregabalin gibi) veya benzodiazepinler (klonazepam gibi) kullanabilir.
- Terapiler: Egzersiz ve bilişsel davranışçı terapi (CBT) yardımcı olabilir.
- Uyku Hijyeni: Tutarlı bir program sürdürmek ve yatak odasını karanlık, sessiz ve serin tutmak.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Siz veya partneriniz uykuda tekrarlayan periyodik bacak hareketleri fark ederseniz, özellikle şunları yaşıyorsanız bir sağlık kuruluşuna danışın:
- Tam bir gece uykusuna rağmen kronik gündüz yorgunluğu.
- Sık gece uyanmaları.
- Odaklanma güçlüğü veya ani ruh hali değişiklikleri.
SSS
Periyodik bacak hareketleri ve huzursuz bacak sendromu arasındaki fark nedir?
Huzursuz bacaklar sendromu, rahatsız edici hisleri durdurmak için uyanıkken bacakları hareket ettirme yönünde kontrol edilemez bir dürtü içerir. Uykuda bacak hareketi bozukluğu ise yalnızca uyku sırasında meydana gelir. Farklı olmalarına rağmen genellikle örtüşürler; huzursuz bacaklar sendromu olan kişilerin %30’undan fazlasında aynı zamanda bu uyku hareket bozukluğu da görülür.
PLMD tamamen geçer mi?
Durumun primer formları kalıcı olabilir, ancak semptomlar remisyona girebilir ve tekrar nüksedebilir. Sekonder formlar, altında yatan tıbbi neden tedavi edildiğinde durabilir.
Durumu ne kötüleştirir?
Semptomlar sigara, alkol, kafein ve obezite ile kötüleşebilir. Bazı antidepresanlar dahil belirli ilaçlar da hareketleri artırabilir.
Yasal Uyarı: Bu bilgiler eğitim amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almaz.
İlgili makaleler
- Çocukların Aynı Odayı Paylaşmasının Faydaları ve İpuçları
- Yeni Yatak ile Uyku Kalitesini Artırmanın Yolları
- Uykuda Konuşma Nedenleri ve Çözüm Yolları
- Alerji Uykuyu Etkiler mi? Belirtiler ve Çözümler
- Uyku ve Uyku Bozuklukları hakkında daha fazlası
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team