ڕاپۆرتە جیهانییەکان دەڵێن ئەڵکۆل زیاتر لە تووبرکولۆز و HIV و ئایدز دەکوژێت و هۆکاری نزیکەی ٤٪ی کۆی مردنەکان لە سەرتاسەری جیهاندا دەبێت.
مەترسییەکانی خواردنەوەی ئەڵکۆل بۆ تەندروستی و کۆمەڵگا
خواردنەوەی زۆری ئەڵکۆل هۆکارێکی سەرەکیی مردنە، بە تایبەتی لەنێو پیاوانی تەمەنی ١٥ تا ٥٩ ساڵ. زیانەکانی تەنها سنووردار بە جەستە نین، بەڵکو کاریگەریی کۆمەڵایەتیی مەترسیداریشی هەیە، وەک:
- زیادبوونی ڕووداوەکانی ڕێگاوبان.
- بڵاوبوونەوەی توندوتیژی.
- پشتگوێخستنی منداڵان.
- ئامادەنەبوون لە کار.
ئەڵکۆل، کە زیاتر لە تووبرکولۆز و HIV و ئایدز دەکوژێت، چۆن کاریگەری لەسەر جەستە دەکات؟
خواردنەوەی ئەم ماددەیە پەیوەندی بە مردنی نزیکەی ٢.٥ ملیۆن کەس لە ساڵێکدا هەیە. داتاکان ڕوون دەکەنەوە کە ئەم ماددەیە هۆکارێکە بۆ دەرکەوتنی ٦٠ جۆر نەخۆشیی جیاواز. هەروەها بە یەکێک لە بەهێزترین ماددەکان دادەنرێت کە دەکرێت ببێتە هۆی وابەستەبوون، هەرچەندە لە ڕابردوودا لە هەندێک مەبەستی پزیشکیدا بەکارهاتووە بۆ بێهۆشکردنی نەخۆشان و لەهۆشبردنیان لە کاتی نەشتەرگەریدا.
دابەشبوونی ڕێژەی مردن و سیاسەتەکانی بەرەنگاربوونەوە
بەرزترین ڕێژەی مردنی پەیوەست بە ئەم ڕەفتارە لە هەندێک ناوچەدا تۆمار کراوە. سەرەڕای ئەم ژمارە بەرزانە، سیاسەتەکانی بەرەنگاربوونەوەی خواردنەوەی ئەڵکۆل لاوازن و لە زۆر ناوچەدا گرنگیی پێویستیان پێ نادرێت.
پرسیارە باوەکان
ساڵانە چەند کەس بەهۆی ئەڵکۆلەوە دەمرن؟
ئەڵکۆل هەموو ساڵێک دەبێتە هۆی مردنی نزیکەی ٢.٥ ملیۆن کەس.
کام گرووپی تەمەنی زیاتر لە مەترسیی مردن بەهۆی خواردنەوەدایە؟
خواردنەوەی ئەڵکۆل هۆکارێکی سەرەکیی مردنە لەنێو پیاوانی تەمەنی ١٥ تا ٥٩ ساڵ.
ئەڵکۆل چەند جۆر نەخۆشی دەبێتە هۆکاری؟
ئەڵکۆل هۆکارێکە بۆ ٦٠ جۆر نەخۆشی.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
پێشنیار دەکرێت لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانەدا دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکەیت:
- نەتوانیت خواردنەوە بوەستێنیت، سەرەڕای ئەوەی دەتەوێت.
- نیشانەی کشانەوەی جەستەیی یان دەروونیت هەبێت.
- خواردنەوە کاریگەری لەسەر ئەنجامدانی ئەرکەکانی کار یان پەیوەندییە خێزانییەکانت دابنێت.
- هەست بە ماندووبوونی درێژخایەن بکەیت یان نیشانەی نەخۆشی لە جگەر یان سیستەمی هەرسکردندا دەرکەوێت.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ئایدز چییە؟ سەرئێشەی توند و کاریگەرییەکانی
- تووشبوون بە HIV و ڕێگاکانی پێشگیری
- نیشانەکانی ئایدز لە ژناندا و پشکنین
- پێشگیری و چارەسەری ڤایرۆسی کەمئەندامی بەرگریی مرۆڤ
- زیاتر دەربارەی HIV و ئایدز
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team