ئەم بابەتە ڕوون دەکاتەوە هەستیاری بە کپک چۆن ئەسمی توند لە منداڵاندا خراپتر دەکات و کۆنترۆڵکردنی ئەم نەخۆشییەی هەناسە قورس‌تر دەبێت.
ئەسمی توندی پەیوەست بە ئەلێرژی کپک چییە؟
ئەسمی توندی پەیوەست بە ئەڵێرژی کپک، وەک شێوەیەکی نوێی ئەسم پۆلێن دەکرێت. ئەم دۆخە زۆرجار لە منداڵانی تووشبوو بە ئەسمدا دەردەکەوێت کە وەڵامیان بە چارەسەرە تێکەڵەکانی ئەسم نەداوەتەوە؛ بە تایبەتی ئەوانەی هەنگاوی چوارەم یان زیاتر لە قۆناغەکانی چارەسەری باویان بێ‌سوود بووە.
شیکارییە کلینیکییەکان نیشانیان داوە کە ئەوانەی ئەم جۆرە ئەسمەیان هەیە، تایبەتمەندیی دیاریکراویان هەیە، لەوانە:
- بەرزبوونەوەی ئاستی ئیمۆنوگڵۆبیولینی E (IgE) لە سێرەمی خوێندا.
- خراپتربوونی ئەنجامی پشکنینی کارکردنی سییەکان بە بەراورد لەگەڵ ئەوانەی ئەم دۆخەیان نییە.
- پەیوەندیی دۆخەکە بە زیادبوونی بەردەوامی ژمارەی ئێوزینۆفیلەکان و گۆڕانی پێکهاتەی ڕێگای هەناسە.
- زیاتر ئەگەری ئەوە هەیە تووشبووان لە گرووپی تەمەنی گەورەتر بن.
هۆکارەکانی ئەلێرژیی کپک لە منداڵاندا
چەندین جۆری کپک هەن کە ئەم وەڵامە بەرگرییە دەورووژێنن. دەرکەوتووە ڕێژەیەکی زۆری منداڵانی تووشبوو بە زیاتر لە جۆرێک لە کپک هەستیارییان هەیە (زیاتر لە ٦٥%). لە دیارترین جۆرە هۆکارەکان:
- جۆرەکانی ئەسپەرژیلۆس بە ڕێژەی ٨١.٢%.
- جۆرەکانی ئەڵتێرناریا بە ڕێژەی ٦٨.٨%.
دەستنیشانکردن و چارەسەری ئەم هەستیارییە
دەستنیشانکردنی دۆخەکە پشت بە پشکنینی ئاستی ئیمۆنوگڵۆبیولینی E لە خوێن و تاقیکردنەوەی هەستیاری بە کپک دەبەستێت. سەبارەت بە چارەسەری ئەڵێرژی کپک، ئەم دۆخە زۆرجار لە نەخۆشانی ئەسمدا دەردەکەوێت کە چارەسەرە تێکەڵە باوەکانیان سەرکەوتوو نەبووە؛ ئەمەش ئاماژەیە بۆ پێویستی ئەم گرووپە بە پرۆتۆکۆلی چارەسەری جیاواز، بۆ کۆنترۆڵکردنی نیشانەکان و ڕێگریکردن لە خراپتربوونی کارکردنی سییەکان.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر نیشانەکانی خوارەوە لە منداڵەکەدا دەرکەوت، دەبێت بێ‌درەنگ ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت:
- سەرنەکەوتنی دەرمانە باوەکانی ئەسم، سەرەڕای پابەندبوون بە دۆزەکان.
- خراپبوونی بەرچاوی توانای هەناسەدان یان ئەنجامی پشکنینی کارکردنی سییەکان.
- دەرکەوتنی نیشانەی توندی هەناسەدان کە بە بەکارهێنانی بخاخ چاک نابن.
پرسیارە باوەکان
هەستیاری بە کپک چییە؟
وەڵامێکی بەرگریی زۆرە لە بەرامبەر جۆرەکانی کپک، وەک ئەسپەرژیلۆس و ئەڵتێرناریا. کاتێک لەگەڵ ئەسمی تونددا دەردەکەوێت، دەبێتە هۆی خراپبوونی کارکردنی سییەکان و بەرزبوونەوەی ئاستی ئیمۆنوگڵۆبیولینی E لە خوێندا.
ئایا هەستیاری بە کپک گوازراوەیە؟
نەخێر، هەستیاری نەخۆشییەکی گوازراوە نییە؛ بەڵکو وەڵامی سیستەمی بەرگریی کەسەکەیە بەرامبەر هۆکارە ژینگەییە دیاریکراوەکانی هەستیاری.
نیشانەکانی هەستیاری بە کپک لە سیستەمی هەناسەدا چین؟
بریتییە لە قورس‌بوونی کۆنترۆڵکردنی هێرشەکانی ئەسم، خراپبوونی کارایی سییەکان و زیادبوونی ئاستی ئێوزینۆفیل لە جەستەدا؛ ئەمەش دۆخەکە بە بەراورد لەگەڵ ئەسمی دروستبوو بەهۆی هۆکارە ژینگەییەکانی تر، توندتر دەکات.
بەرپرسیارێتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پسپۆڕی پزیشکی نییە. تکایە بۆ دەستنیشانکردنی دۆخەکە و دیاریکردنی چارەسەری گونجاو، ڕاوێژ بە پزیشک بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- بەخاخی ئەسمە بۆ کۆرۆنا و کاریگەرییەکەی
- چارەسەری ئەسمە و کۆنترۆڵی نیشانەکان
- پیسبوونی هەوا و دووگیانی؛ مەترسییەکان
- هێرشی ئەسمە: چۆن مامەڵەی لەگەڵ بکەین؟
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team