ئەسمی ئەلێرژی لە منداڵان سییەکان و ڕێگاکانی هەوا هەستیار دەکات؛ بەڕێوەبردنی ورد نیشانەکان کۆنترۆڵ دەکات و لە زیانی سییەکان ڕێگری دەکات.
ئەسمی ئەلێرژی لە منداڵان چییە و نیشانەکانی چین؟
ئەم بارودۆخە کاتێک ڕوودەدات کە بەهۆی کاردانەوەی سیستەمی بەرگریی جەستە بەرامبەر هەندێک هۆکاری هەستێنەر، ئاوسانی ڕێگاکانی هەوا و بەرهەمهێنانی موخاط زیاد دەبن. نیشانەکان لە منداڵێکەوە بۆ منداڵێکی تر جیاوازن، و گرنگترینیان ئەمانەن:
- کۆکەی دووبارەبووەوە کە لە کاتی خەوتن، وەرزشکردن یان بەرکەوتن بە هەوای سارد خراپتر دەبێت.
- بیستنی دەنگی فیشەفیش یان سوتان لە کاتی دەرکردنی هەناسە.
- هەستکردن بە تەنگەنەفەسی یان قورسایی لە سنگ.
- تێکچوونی خەو و ماندووبوونی گشتی بەهۆی پشووی ناکافی.
دەستنیشانکردنی ئەسمی منداڵان
دەستنیشانکردنی ئەم نەخۆشییە ڕەنگە دژوار بێت، چونکە نیشانەکانی لەگەڵ بارودۆخەکانی تری وەک هەوکردنی کەڤاڵی لووت یان گەڕانەوەی ترشیی گەدە هاوشێوەن. پزیشک مێژووی پزیشکی و تاقیکردنەوەکانی کارکردی سییەکان (پێوانەکردنی هەناسە) بەکاردەهێنێت بۆ زانینی خێرایی و بڕی هەناسەی دەرکراو.
ئەگەر دڵنیایی نەبێت، ڕەنگە ئاستی ئۆکسیدی نایترۆجین لە هەناسەی دەرکراودا بپێوردرێت. بۆ منداڵانی خوار تەمەنی پێنج ساڵ، پرۆسەکە زیاتر پشت بە تێبینیی دایک‌وباوک لە نیشانەکان دەبەستێت. لە حاڵەتی ئەسمی ئەلێرژی لە منداڵاندا، ڕەنگە پزیشک تاقیکردنەوەی پێست پێشنیار بکات؛ بە دەرزییەکی بچووک ماددەکانی وەک پەڕی ئاژەڵان یان کەنیزی تۆز لە پێست دەدرێن بۆ چاودێریکردنی کاردانەوە.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری ئەسمی منداڵان
ئامانجی چارەسەر کەمکردنەوەی هێرشەکان و دڵنیابوونە لەوەی کە چالاکیی جەستەیی منداڵ سنووردار نەکرێت. چارەسەرەکان دابەش دەبن بۆ:
دەرمانەکانی کۆنترۆڵی درێژخایەن
هەموو ڕۆژێک بەکاردەهێنرێن بۆ کەمکردنەوەی هەوکردن، و ئەمانە دەگرنەوە:
- کۆرتیکۆستیرۆیدی هەناسەدراو: وەک فلوتیکازۆن و بیودێسۆناید.
- ڕێکخەرەکانی لیوکۆتراین: دەرمانی خواردنی وەک مۆنتێلوکاست.
- بخێنەرە تێکەڵەکان: کۆرتیکۆستیرۆید و هاندەرەکانی بێتای درێژخایەن تێکەڵ دەکەن.
- ثیۆفیلین: حەبی دەرمان کە یارمەتی دەدات ڕێگاکانی هەوا کراوە بمێننەوە.
- دەرمانەکانی دەستکاریی بەرگریی جەستە: وەک ئۆمالیزوماب بۆ منداڵانی تەمەنی ٦ ساڵ و زیاتر کە تووشی ئەسمی مامناوەند تا توند بوون.
دەرمانەکانی ڕزگارکردنی خێرا
لە کاتی پێویستدا بەکاردەهێنرێن بۆ فراوانکردنی خێرای بۆرییەکانی هەوا لە کاتی هێرش، وەک ئەلبیوترۆل و لیڤالبیوترۆل. هەروەها ڕەنگە کۆرتیکۆستیرۆیدی خواردنی یان وریدی بۆ ماوەیەکی زۆر کورت بۆ چارەسەری حاڵەتە توندەکان بەکاربهێنرێت.
چۆن پلانی چارەسەری ئەسم دابنێیت
پێشنیار دەکرێت لەگەڵ پزیشکدا کار بکەیت بۆ دانانی پلانی چارەسەری ئەسم بە شێوەی نووسراو؛ ئەم پلانە بەتایبەتی لە حاڵەتە توندەکاندا گرنگە. یارمەتی دەدات بۆ:
- دیاریکردنی کاتی گۆڕینی دۆزی دەرمانە پارێزەرەکان.
- ناسینەوەی نیشانەکانی دەستپێکی هێرش و زانینی چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵیدا.
- بەکارهێنانی سیستەمی ناوچەکان (سەوز، زەرد، سوور) بۆ پۆلێنکردنی ئاستی کۆنترۆڵی نیشانەکان، بە پشتبەستن بە پێوانەکانی زۆرترین ڕەوتی هەوا.
ئامۆژگاریی چاودێریی خۆ و پێشگیری
بەمانە دەتوانرێت ئەگەری ڕوودانی هێرش کەم بکرێتەوە:
- پاککردنەوەی هەوا: بەکارهێنانی کۆندیشنەری هەوا بۆ کەمکردنەوەی گەردی گوڵ، و گۆڕینی فلتەرەکانی گەرمکەرەوە ساڵانە.
- کۆنترۆڵکردنی ژینگەی ماڵ: لابردنی فەرش، بەکارهێنانی داکۆڵەی دژە تۆز بۆ بالیف و مەترەس، و پاککردنەوەی هەفتانە.
- دوورکەوتنەوە لە هۆکارە هەستێنەرەکان: دوورکەوتنەوە لە دووکەڵی تووتن، پەڕی ئاژەڵی ماڵی و هەوای زۆر سارد.
- شێوازی ژیان: پاراستنی کێشی تەندروست و چارەسەرکردنی سووتانی گەدە ئەگەر هەبێت.
پرسیارە باوەکان
لە پزیشکی منداڵەکەت چی چاوەڕێ بکەیت؟
پزیشک لێت دەپرسی نیشانەکان یەکەمجار کەی دەستیان پێکردووە، چ هۆکارێک بارودۆخەکە خراپتر یان باشتر دەکات، و ئایا لە خێزاندا مێژووی ئەلێرژی یان ئەسم هەیە.
کەی داوای چاودێریی پزیشکیی فریاکەوتن بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، دەستبەجێ داوای چاودێریی فریاکەوتن بکە:
- بەکارهێنانی ماسولکەکانی سک بۆ هەناسەدان یان فراوانبوونی کونەکانی لووت.
- چوونەژوورەوەی سک بۆ ژێر پەراسووەکانی سنگ لە کاتی هەڵمژینی هەوا.
- وەستان لە قسەکردن یان ڕۆیشتن لە ناوەڕاستدا بۆ هەناسەدان.
- ئارەقکردنی زۆر و لێدانی خێرای دڵ لەگەڵ ئازاری سنگ.
ئایا دەتوانرێت پزیشکیی جێگرەوە بەکاربهێنرێت؟
هەندێک تەکنیک وەک ڕاهێنانی هەناسەدان (پرانایاما) یان ڕامان بۆ کەمکردنەوەی فشار، و هەندێک تەواوکەر وەک ڕۆنی ماسی هەن. بەڵام پێویستی بە توێژینەوەی زیاتر هەیە، و پێش بەکارهێنانیان پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت بۆ ڕێگریکردن لە کارلێکی نێوان دەرمانەکان.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە لە منداڵەکەتدا بینی، پێویستە پزیشک ببینیت:
- کۆکەی بەردەوام یان کۆکەی پەیوەست بە چالاکیی جەستەیی.
- دەنگی فیشەفیش لەگەڵ دەرکردنی هەناسە.
- خێرایی هەناسەدان یان سکاڵاکردن لە ئازاری سنگ.
- تووشبوونی دووبارە بە هەوکردنی بۆرییەکانی هەناسە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ئەسیتامینۆفین لە دووگیانیدا و ڕەبۆ
- ڕێنمایی بۆ نەخۆشانی ئەسم لە حەج
- دەرمانی ئەسمە بۆ خورانی درێژخایەن
- هۆکارەکانی هەڵچوونی ئەسم و چارەسەرەکان
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team