ئەسمای منداڵان چاک دەبێتەوە؟ ئەسم نەخۆشییەکی درێژخایەنە کە ڕێڕەوی هەناسەدان هەستیار دەکات؛ چارەسەر یارمەتی کۆنترۆڵکردنی نیشانەکان دەدات.
ئەسمای منداڵان چۆنە و نیشانەکانی چۆن کاریگەری دەکەن؟
ئەم دۆخە کاتێک ڕوودەدات کە سییەکان و ڕێڕەوەکانی هەناسەدان بەرامبەر بە هەندێک هۆکاری هەڵچێنەر زۆر هەستیار دەبن؛ ئەمەش دەبێتە هۆی ئاوسان و دەرچوونی بڕێکی زۆر لە بەلغەم. نیشانەکان لە منداڵێکەوە بۆ منداڵێکی تر جیاوازن، بەڵام ئەمانە لە نیشانە باوەکانن:
- کۆکەی دووبارەبووەوە کە لە کاتی خەوتندا، وەرزشکردندا یان بەرکەوتن بە هەوای سارد توندتر دەبێت.
- دەنگی زیزە کە لە کاتی دەرکردنی هەوا لە سییەکان دەبیسترێت.
- هەناسەتەنگی یان هەستکردن بە قورسی لە ناوچەی سنگ.
- تێکچوونی خەو و ماندووبوونی گشتی بەهۆی سەختی هەناسەدان.
ئەسمای منداڵان چاک دەبێتەوە؟
ئەم دۆخە چارەسەری کۆتایی نییە و نیشانەکان لەوانەیە تا گەیشتن بە تەمەنی گەورەیی لەگەڵ منداڵدا بمێننەوە. بەڵام پابەندبوون بە چارەسەری دروست یارمەتی کۆنترۆڵکردنی نیشانەکان و ڕێگریکردن لە زیانگەیشتن بە سییەکان لە کاتی گەشەکردنی منداڵ دەدات.
هۆکارەکان و فاکتەرەکانی مەترسی
هۆکارە وردەکان هێشتا بە تەواوی ڕوون نین، بەڵام هەندێک فاکتەر ئەگەری تووشبوون بە ئەسم لە منداڵاندا زیاد دەکەن، لەوانە:
- فاکتەری بۆماوەیی: مێژووی ئەم نەخۆشییە لە خێزاندا یان تووشبوونی دایک یان باوک بە هەستیاری.
- ژینگە: بەرکەوتن بە دووکەڵی تەباکو (تەنانەت پێش لەدایکبوون)، پیسبوونی هەوا و ژیان لە ناوچە پیسبووەکان.
- تەندروستی گشتی: قەڵەوی و هەندێک دۆخی ڕێڕەوی هەناسەدان، وەک سووربوونەوەی سینوس یان گەڕانەوەی ترشەی گەدە.
- تووشبوون: تووشبوون بە هەندێک هەوکردنی ڕێڕەوەکانی هەناسەدان لە تەمەنی منداڵییەوە.
چۆنیەتی پشکنین و چارەسەر
پزیشک لە پشکنینەکەیدا پشت بە مێژووی پزیشکی و هەڵسەنگاندنی نیشانەکان دەبەستێت و لەوانەیە پشکنینی کارکردنی سییەکان (پێوانەکردنی هەناسە) یان پشکنینی ئۆکسیدی نایتریکی هەناسەی دەرکراو بەکاربهێنێت. بۆ منداڵانی خوار تەمەنی پێنج ساڵ، زۆرجار پشکنینەکە پشت بە تێبینییەکانی دایک و باوک دەبەستێت.
هەڵبژاردەکانی چارەسەر جۆراوجۆرن و ئەمانە دەگرنەوە:
١. دەرمانەکانی کۆنترۆڵی درێژخایەن: وەک کۆرتیکۆستێرۆیدی هەناسەدراو کە هەوکردن کەم دەکاتەوە و ڕۆژانە بەکاردەهێنرێت.
٢. دەرمانی فریاکەوتنی خێراکاریگەر: لە کاتی هێرشدا بۆ ئارامکردنەوەی دەستبەجێی نیشانەکان بەکاردەهێنرێت.
٣. پلانی کارکردن: دانانی پلانێکی هاوبەش لەنێوان دایک و باوک و پزیشک بۆ چاودێریکردنی نیشانەکان و مامەڵەکردن لەگەڵ هێرشەکان.
ڕێگاکانی پێشگیری و دوورکەوتنەوە لە دووبارەبوونەوەی هێرشەکان
بە دوورکەوتنەوە لە هۆکارە هەڵچێنەرەکان و پابەندبوون بەمانەی خوارەوە، دەتوانرێت ڕوودانی هێرشەکان کەم بکرێتەوە:
- پاکوخاوێنی ماڵ: بەردەوام گۆڕینی ڕووبەری جێخەو و خۆدوورگرتن لە بەکارهێنانی بۆنخۆشکەری هەوا و مۆم.
- دوورکەوتنەوە لە هۆکارە هەڵچێنەرەکان: دوورکەوتنەوە لە پەشم و پەڕی ئاژەڵان، کەمایەی خۆڵ، تۆوی گوڵ و هەوای زۆر سارد.
- شێوازی ژیان: هاندانی چالاکی جەستەییی بەردەوام (ئەگەر دۆخەکە جێگیر بێت) و پاراستنی کێشی تەندروست.
- پابەندبوون بە دەرمان: کاتێک دۆخەکە باشتر بوو، دەرمانی پێشگیری مەوەستێنە؛ پابەندبوون بە دۆزەکان ئەگەری هێرشە توندەکان کەم دەکاتەوە.
- پێشگیری تەندروستی: وەرگرتنی ڤاکسینی ئەنفلۆنزا بۆ کەمکردنەوەی مەترسی تووشبوون بە نەخۆشییە هەناسەییەکان کە دۆخەکە خراپتر دەکەن.
کەی داوای چاودێری فریاکەوتن بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە لە منداڵەکەدا دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ بچنە فریاکەوتن:
- بەکارهێنانی ماسولکەکانی سک بۆ هەناسەدان یان فراوانبوونی کونەکانی لووت لە کاتی هەناسەهەڵمژین.
- چوونەژوورەوەی لاکانی سنگ لە کاتی هەوڵدان بۆ هەناسەدان.
- وەستان لە قسەکردن یان جوڵەکردن لە نیوەی ڕێگادا بۆ هەڵمژینی هەوا.
- ئارەقی زۆر، هەستکردن بە ئازاری سنگ یان لێدانی خێرای دڵ.
پرسیارە باوەکان
ئەسمای منداڵان بە تەواوی چاک دەبێتەوە؟
چارەسەرێکی کۆتایی نییە کە نەخۆشییەکە لەناو ببات، بەڵام دەتوانرێت بە تەواوی کۆنترۆڵ بکرێت، بە شێوەیەک کە منداڵەکە بەبێ سنوورداری ژیانی ئاسایی بکات.
ئایا ئەسمی منداڵان لەگەڵ گەیشتن بە تەمەنی گەورەیی چاک دەبێتەوە؟
لەوانەیە نیشانەکان تا تەمەنی گەورەیی بەردەوام بن و وەڵامدانەوە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازە؛ ئامانجی سەرەکی ڕێگریکردنە لە زیانگەیشتن بە سییەکان.
لە پزیشکی منداڵەکەت چی چاوەڕێ بکەیت؟
چاوەڕوان دەکرێت پزیشک کارکردنی سییەکان بپشکنێت، هۆکارە هەڵچێنەرەکانی هێرشەکان دیاری بکات و پلانی چارەسەرێک دابنێت کە دەرمانی پێشگیری و دەرمانی خێراکاریگەر لەخۆ بگرێت.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگای ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خەوتنی منداڵ لە تەختی باوان و مەترسی ئەسمە
- پەمپی ئەسمە و چارەسەرە نوێکان
- ئینهاڵەری ئەسمە و گەشەی منداڵ: کاریگەری لەسەر باڵا
- هۆکارەکانی ئەسم و کاریگەری ژینگەی کار
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team