ئاشوەگاندا بۆ خەوتن دەتوانێت پشووت باشتر بکات، ماوەی پێویست بۆ خەوتن کەم بکاتەوە و لە باشترکردنی خەوتنی گشتی یارمەتیت بدات.
ئاشوەگاندا چییە؟
ئەم ڕووەکەی هەمیشەسەوز، کە بە ناوی گیلاسی زستان، جەنسەنگی هیندی یان ڤیتانیا سلەگاردیش ناسراوە، لە ئەورووپا، ئەفریقا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هیند دەڕوێت. بۆ هەزاران ساڵە لە پزیشکی ئەیوروێدایی بەکارهاتووە. ئەمڕۆ زۆر کەس وەک ئامرازێکی گشتگیر بەکاری دەهێنن بۆ کەمکردنەوەی سترێس و یارمەتیدانی خەوتنی باشتر.
ئاشوەگاندا چۆن یارمەتی خەوتن دەدات؟
توێژینەوەکان پێشنیار دەکەن کە ئەم گیايە ڕەنگە کوالێتی خەوتن باشتر بکات و کۆی ئەو کاتە زیاد بکات کە کەسێک بە خەوتن تێیدەیە. هەروەها ڕەنگە یارمەتی تاکەکان بدات خێراتر بخەون و کاتی کەمتر بەئاگا بەسەر ببەن لە کاتێکدا لە جێگادا دەخەون. ئەم کاریگەرییانە بۆ گەورەساڵان سودبەخش دەبن، جا خەونەکەیان هەبێت یان نا.
زاناکان پێیان وایە ڕووەکە بە چەند شێوەیەک کار دەکات:
- کیمیای مێشک: توێژینەوە لەسەر ئاژەڵان ئاماژە دەکات کە ڕووەکە کاریگەری لەسەر وەرگرەکانی GABA لە مێشکدا هەیە بۆ هاندانی خەوتن.
- کەمکردنەوەی سترێس: پێکهاتە چالاکەکان، کە بە ویتانۆلیدەکان ناسراون، ڕەنگە سترێس کەم بکەنەوە. لەبەر ئەوەی سترێس زۆرجار دەبێتە هۆی خەواڵوویی لە ڕۆژدا و کوالێتی خراپی خەوتن، ئارامکردنەوەی مێشک ڕەنگە یارمەتی کەسەکە بدات بە خەوتن بکەوێت.
دۆز و بەکارهێنانی ئاشوەگاندا بۆ خەوتن
هیچ ڕێسایەکی گشتی بۆ دۆز نییە و جۆرە جیاوازەکانی پێکهاتە هەن. پێویستە ڕێنماییەکانی سەر پێچانەوەی بەرهەمەکەت پەیڕەو بکەیت و ڕاوێژ بە پێشکەشکاری چاودێری تەندروستی بکەیت.
- دۆزە باوەکانی توێژینەوە: لە زۆرێک لە توێژینەوەکاندا ٣٠٠ میلیگرام یەک یان دوو جار لە ڕۆژدا دەدرێت.
- دۆزی بەرزتر: هەندێک توێژینەوە پێشنیار دەکەن کە ٥٠٠ یان ٦٠٠ میلیگرام لە ڕۆژێکدا ڕەنگە سوودەکان زیاد بکات.
- ماوە: بەکارهێنانی پاشکۆکە بۆ لانیکەم هەشت هەفتە ڕەنگە کاریگەرتر بێت، بەڵام سەلامەتیی بەکارهێنانی درێژخایەن هێشتا بە تەواوی دیاری نەکراوە.
- کات: توێژینەوەکان باشترین کاتی بەکارهێنان دیاری ناکەن، بەڵام هەندێک کەس دوای بەکارهێنانی خەواڵوو دەبن. ئەگەر ئەمە ڕوویدا، بەکارهێنانی لە نزیک کاتی خەوتن ڕەنگە یارمەتیدەر بێت.
کاریگەرییە لاوەکییەکانی ئاشوەگاندا بۆ خەو
زۆربەی خەڵک دەتوانن ئەم پاشکۆیە تا سێ مانگ بەبێ کێشەی گەورە بەکاربهێنن. بەڵام هەندێک کەس ڕەنگە ئەمانەیان هەبێت:
- دڵتێکچوون، ڕشانەوە یان سکچوون
- ئاژاوەی گەدە
- خەواڵوویی
- کێشەی تیڕۆئید یان جگەر (ئەمە دەگمەنە)
کێ پێویستە لەم پاشکۆیە خۆی بپارێزێت؟
هەندێک کەس نابێت ئەم گیايە بەکاربهێنن، لەوانە ئەو کەسانەی شیری دایک دەدەن یان دووگیانن. هەروەها ڕەنگە بۆ ئەو کەسانە سەلامەت نەبێت کە ئەمانەیان هەیە:
- شێرپەنجەی پرۆستات
- نەخۆشییە ئۆتۆئیمیوونەکان
- نەخۆشییەکانی تیڕۆئید
هەروەها ئەم پاشکۆیە بەکارمەهێنە ئەگەر دەرمانی چارەسەری تشەنە، کێشەی بەرگریی جەستە، شەکرە، کێشەی تیڕۆئید یان فشاری بەرزی خوێن بەکاردەهێنیت.
پرسیارە باوەکان
ئاشوەگاندا بۆ خەوتنی باش یارمەتیدەرە؟
بەڵێ، شیکردنەوەی توێژینەوەکان نیشان دەدات کە دەتوانێت یارمەتی گەورەساڵان بدات خێراتر بخەون و کوالێتی و ماوەی گشتیی خەوتنیان باشتر بکات.
دۆزی پێشنیارکراو بۆ خەوتن چەندە؟
هەرچەندە پێویستە ڕێنماییەکانی بەرهەم و ئامۆژگاریی پزیشک پەیڕەو بکەیت، بەڵام توێژەران زۆرجار ٣٠٠ تا ٦٠٠ میلیگرام لە ڕۆژێکدا بەکاردەهێنن.
کەی پێویستە بەکاری بهێنم؟
کاتی فەرمیی پێشنیارکراو نییە، بەڵام ئەگەر پاشکۆکە وا دەکات خەواڵوو بیت، پێشنیار دەکرێت لە نزیک کاتی خەوتن بەکاری بهێنیت.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر بەردەوام کێشەی خەوتنت هەیە، ڕاوێژ بە پێشکەشکاری چاودێری تەندروستی بکە نەک خۆچارەسەری. ئەگەر کاردانەوەیەکی دەگمەن بەڵام مەترسیدارت هەبوو، وەک نیشانەکانی کێشەی کارکردنی جگەر یان تیڕۆئید، داوای یارمەتی پزیشکی بکە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە ڕاوێژی پزیشکی نییە و پێشنیاری چارەسەرییەکی دیاریکراو ناکات. پێش دەستپێکردن بە دەرمانێکی نوێ یان گۆڕینی چارەسەریی ئێستات، هەمیشە ڕاوێژ بە پزیشکەکەت بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- وەستانی لەناکاوی هەناسەدان؛ هۆکار و چارەسەر
- جگەرەکێشانی زۆر و کێشەکانی خەو
- خواردنی سووکی تەندروست پێش خەوتن
- مانای بێ‌خانە و کاریگەرییەکانی لەسەر خەو
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team