ئازاری مەمک لە ژناندا زۆر باوە، بە تایبەتی لە تەمەنی توانای زاوزێدا، و زۆرجار بە گۆڕانکارییە فیزیۆلۆژییەکان لە بافتی مەمکدا یان گۆڕانی هۆرمۆنییەوە پەیوەستە.
جۆرەکان و هۆکارەکانی ئازاری مەمک لە ژناندا
هۆکارەکانی هەستکردن بە ئازار لە مەمکدا جۆراوجۆرن و دەتوانرێت بە سێ گرووپی سەرەکی دابەش بکرێن:
١. ئازاری سووڕی
ئەم جۆرە ئازارە بە هۆرمۆنەکانەوە پەیوەستە؛ لێرەدا نفووزپەذیریی خوێنبەرە بچووکەکان دەگۆڕێت و ئەمەش دەبێتە هۆی کۆبوونەوەی شلە و زۆربوونی خانەکان. ئازارەکە بە گشتی چەند ڕۆژێک دوای هێلکەدان و پێش دەستپێکردنی سووڕی مانگانە دەردەکەوێت، لەگەڵ کۆتاییهاتنی سووڕەکەدا ون دەبێت و هەست بە پڕبوون و ئاوسان لەگەڵدایە.
٢. ئازاری مەمکی ناپەیوەست بە سووڕ
ئەم ئازارە لە وەڵامی نالەباری بافتی مەمک بە کاریگەرییە هۆرمۆنییەکانەوە دروست دەبێت، سەرەڕای ئاساییبوونی ئاستی هۆرمۆنەکان لە خوێندا. هۆکارەکانی بریتین لە:
- گۆڕانکارییەکانی بافت: وەک کیست (گرێی پڕ لە شلە)، یان ئادێنۆز و زۆربوونی خانەکان، کە هەستی ڕەقییەکی نەرم دروست دەکەن.
- کێشەکانی کەناڵ و نووکەکانی مەمک: فراوانبوونی کەناڵەکانی دەرکردن، کە ڕەنگە ببێتە هۆی دەرچوونی شلەی ڕەنگدار (زەرد، سپی، قاوەیی یان سەوز)، یان بوونی گەردیلەیەکی پاپیلۆما کە شلەی خوێناوی دروست دەکات.
- هەوکردن و برینداربوون: وەک خڕاجی مەمک، ئاوسانی شیری لە کاتی شیرداندا، یان شینبوون و کوتان.
- دەرمان و چارەسەرەکان: هەندێک چارەسەری هۆرمۆنیی دوای وەستانی مانگانە یان ئامێری ناو منداڵدان کە هۆرمۆنییە، ڕەنگە ببنە هۆی ئازار. هەروەها زیاتر لە ٤٠٠ دەرمان هەن کە ئازاری مەمک دەکرێت لە کاریگەرییە لاوەکییەکانیان بێت.
٣. ئازاری دیواری سنگ
لەم حاڵەتەدا، سەرچاوەی ئازار خودی مەمک نییە، بەڵکو لە ناوچەی دەوروبەرییەتی، وەک:
- نیشانەکانی ئازاری ماسولکە و پەی.
- هەوکردنی غضروفی نێوان پەراسووەکان.
- گرژبوونی ماسولکەی گەورەی سنگ (بە تایبەتی لە وەرزشکاراندا).
- شکانی پەراسووەکان یان پرۆسەی هەوکردن لە دیواری سنگدا.
ئازاری مەمک چۆن هەست پێدەکرێت؟
ژنەکان بە شێوەی جیاواز ئەم هەستە وەسف دەکەن. لە وەسفە باوەکاندا ئەمانە هەن:
- هەستکردن بە سووتان وەک ئاگر.
- هەستکردن بە فشار، بار یان تەنگانە.
- هەستێکی گشتیی نارەحەتی، یان تەنها وەسفکردنی بە «ئازار».
ئەو هۆکارانەی کاریگەری لە تەندروستیی مەمک دەکەن
هەندێک ڕەفتاری ڕۆژانە ڕەنگە کاریگەریی نەرێنی لە تەندروستیی مەمک بکەن و ئەگەری هەستکردن بە ئازاری مەمک لە ژناندا زیاد بکەن، لەوانە:
- جلوبەرگ: لەبەرکردنی سوتیەنی زۆر تەنگ کە ڕێگری لە ڕەوتی خوێن دەکات و هەوکردنی پێست دروست دەکات.
- عادتە تەندروستییەکان: جگەرەکێشان، کە ڕەوتی خوێن بۆ پێست کەم دەکاتەوە، و خواردنی خواردنی پڕ لە شەکر و چەوری و کافایین.
- شێوازی ژیان: خەوتن بەسەر سکدا، کە فشار دەخاتە سەر مەمک، و پشتگوێخستنی پاکوخاوێنیی کەسی یان بەکارهێنانی لیفێکی زبر لە کاتی پاککردنەوەدا.
- ماددە کیمیاییەکان: دانانی کەرەستەکانی جوانکاری ڕاستەوخۆ لەسەر مەمک.
تشخیص و چارەسەر
دۆخەکە بە پشکنینی کلینیکی هەڵدەسەنگێندرێت. ڕەنگە پزیشک وێنەگرتنی مەمک بە تیشکی ئێکس (مامۆگرام) یان بە شەپۆلی دەنگی بەکاربهێنێت، و لە هەندێک حاڵەتدا نمونەیەک لە بافت وەردەگیرێت بۆ شیکردنەوە.
چارەسەرەکەش بە هۆکارەکەوە پەیوەستە و ڕەنگە ئەمانە بگرێتەوە:
- گۆڕینی قەبارەی سوتیەن بۆ جۆرێک کە پشتگیریی زیاتر بکات.
- بەکارهێنانی کرێمی دژەهەوکردنی نا-ستیرۆیدی بە شێوەی ناوخۆیی.
- گۆڕینی دۆزی چارەسەری هۆرمۆنی یان جۆری حەبی ڕێگری لە دووگیانبوون، بە چاودێریی پزیشک.
- بەکارهێنانی پاشکۆی خواردن وەک ڕۆنی گوڵی بەیانی یان ڤیتامین E (بە دۆزی تا ١٠٠٠ ملغ لە ڕۆژێکدا بۆ گەورەساڵان)، لەگەڵ پێویستیی ڕاوێژکردن بە پزیشک دەربارەی دۆزەکان.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەبینیت، پێویستە دەستبەجێ ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکەیت:
- دەرکەوتنی گرێی ڕەقی نائاسایی لە ناو مەمک یان ژێر باڵ.
- دەرچوونی شلە لە نووکی مەمک بەبێ دەستکاری، بە تایبەتی ئەگەر خوێنی تێکەڵ بووبێت.
- گۆڕانی شێوەی نووکی مەمک (وەک چوونەوەی بۆ ناوەوە) یان دەرکەوتنی ڕەشەڵەک و شوێنی سوور کە چاک نابێتەوە.
- گۆڕانی دەرکەوتنی پێستی دەرەوە وەک پووسانەوە، سووربوونەوە یان دەرکەوتنی چین.
- ئازاری بەردەوام و نائاسایی کە تەنها لە یەک مەمکدا کۆدەبێتەوە.
پرسیارە باوەکان
چ شتانێک ڕەنگە کاریگەری لە تەندروستیی مەمکی ژن بکەن؟
سوتیەنی تەنگ، جگەرەکێشان، خەوتن بەسەر سکدا و خواردنی ناتەندروست (چەوری و شەکر) کاریگەریی نەرێنی لە تەندروستیی مەمک دەکەن.
ئایا ئازاری مەمکی لای چەپ هەمیشە مانای بوونی شێرپەنجەیە؟
نەخێر، زۆربەی گۆڕانکاری و ئازارەکان شێرپەنجەیی نین و بە هۆرمۆنەکان، پێشکەوتنی تەمەن یان دۆخی بێ‌مەترسی وەک کیستەکانەوە پەیوەستن؛ بەڵام بۆ دڵنیابوون پشکنینی پزیشکی پێویستە.
چۆن دەتوانم یارمەتی کەمکردنەوەی ئازاری مەمکی سووڕی بدەم؟
دەتوانیت سوتیەنێکی پشتگیریکەر تاقی بکەیتەوە، یان دەربارەی گۆڕینی ڕێگاکانی هۆرمۆنی یان بەکارهێنانی هەندێک پاشکۆی خواردن ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کلسیفیکەیشنی مەمک: هۆکار و هەڵسەنگاندن
- هۆکاری ئازاری نووکی مەمک و چارەسەرەکانی
- نەشتەرگەری بچووککردنەوەی مەمک و چاوەڕوانییەکان
- تاقیکردنەوەی پێشبینی دەستپێکی یائسایی چۆن کار دەکات؟
- زیاتر دەربارەی تەندروستی مەمک
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team