خونریزی گوارشی نشانه‌ای از وجود اختلال در دستگاه گوارش است که می‌تواند به صورت خون در استفراغ یا مدفوع، و یا تغییر رنگ مدفوع به سیاه و قیرمانند ظاهر شود.
علائم خونریزی گوارشی چیست؟
نشانه ها بسته به محل و مقدار خونریزی متفاوت است و به دو دسته تقسیم می‌شود:
- خونریزی آشکار: شامل استفراغ خون قرمز یا قهوه‌ای تیره (شبیه تفاله قهوه)، مشاهده خون در مقعد یا دفع مدفوع سیاه و تیره است.
- خونریزی پنهان: ممکن است خون به صورت واضح دیده نشود، اما بیمار علائمی مانند سرگیجه، درد در معده یا قفسه سینه، غش و تنگی نفس را تجربه کند.
در موارد تومورهای استرومال (GIST)، ممکن است علائم اضافی مانند کاهش اشتها و وزن، حالت تهوع یا احساس توده در شکم ظاهر شود.
علت خونریزی گوارشی چیست؟
خونریزی بر اساس محل وقوع در مجرای گوارشی تقسیم می‌شود:
خونریزی گوارشی فوقانی:
- زخم‌های گوارشی که شایع‌ترین علت هستند و بر اثر عفونت باکتریایی یا مصرف آسپرین و داروهای ضدالتهابی ایجاد می‌شوند.
- پارگی مخاط مری (پارگی مالوری-وایس)، به‌ویژه در افرادی که مصرف زیاد الکل دارند.
- واریس مری و گاستروپاتی ناشی از فشار خون پورتال بالا که اغلب با بیماری‌های کبدی مرتبط است.
- التهاب مری ناشی از بیماری رفلاکس معده به مری (GERD).
- تومورهای بخش فوقانی دستگاه گوارش یا فتق دیافراگمی بزرگ.
خونریزی گوارشی تحتانی:
- هموروئید (رگ‌های متورم در راست‌روده یا مقعد) و شق‌های مقعدی.
- بیماری دیورتیکولوز و التهابات مربوط به آن.
- بیماری‌های التهابی روده مانند بیماری کرون و کولیت اولسراتیو.
- پولیپ‌های روده یا تومورهای سرطانی و غیرسرطانی در کولون و رکتوم.
- تومور استرومال معده-روده، نوعی تومور بافتی که اغلب در معده و روده کوچک بزرگسالان بین ۴۰ تا ۷۰ سال دیده می‌شود.
روش‌های تشخیص و درمان خونریزی گوارشی
تشخیص با بررسی تاریخچه پزشکی و معاینه بدنی آغاز می‌شود و ممکن است شامل آزمایش‌های زیر باشد:
- آزمایشات آزمایشگاهی: شمارش کامل خون (CBC)، تست‌های عملکرد کبد و کلیه، آزمایش‌های انعقاد خون و آزمایش مدفوع.
- اندوسکوپی: شامل اندوسکوپی فوقانی، کولونوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی انعطاف‌پذیر یا کپسول اندوسکوپی.
- تصویربرداری: سی‌تی اسکن (CT) شکم یا رادیوگرافیv آنژیوگرافی با ماده حاجب.
در مورد درمان، بسته به منشأ خونریزی، ممکن است خونریزی خودبه‌خود متوقف شود یا مداخلات زیر صورت گیرد:
۱. داروها: استفاده از مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPI) به صورت وریدی برای کاهش اسید معده، یا داروهای تخصصی مانند «ایماتینیب» برای کوچک کردن تومورهای استرومال.
۲. اقدامات پزشکی: درمان زخم‌ها در حین اندوسکوپی یا برداشتن پولیپ‌ها.
۳. مداخله جراحی: برداشتن تومورها یا جراحی اکتشافی روده کوچک در موارد شدید.
۴. پشتیبانی: انتقال خون یا مایعات وریدی برای جبران کمبودها.
پیشگیری و عوارض
می‌توان ریسک‌ها را با ترک سیگار، کاهش مصرف الکل و داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی و پایبندی به درمان رفلاکس مری کاهش داد. نادیده گرفتن درمان می‌تواند منجر به کم‌خونی، انسداد و سوراخ شدن روده، شوک و در موارد شدید منجر به مرگ شود.
سوالات متداول درباره زندگی با خونریزی گوارشی
آیا هر خونریزی در دستگاه گوارش قابل مشاهده است؟
خیر، خونریزی پنهانی وجود دارد که در آن خون به طور واضح دیده نمی‌شود، اما علائمی مانند سرگیجه، غش یا درد معده بروز می‌کند.
چگونه می‌توانم برای appointment پزشکی آماده شوم؟
باید فهرستی از علائم و زمان بروز آن‌ها، تمامی داروها و مکمل‌ها به همراه دوز مصرفی و سوابق پزشکی مربوط به هرگونه اختلال گوارشی قبلی را آماده کنید.
آیا می‌توان خونریزی را در حین معاینه درمان کرد؟
بله، در برخی موارد پزشک می‌تواند خونریزی زخم را در حین اندوسکوپی فوقانی درمان کند یا پولیپ‌ها را در حین کولونوسکوپی بردارد.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده علائم شوک، باید سریعاً کمک پزشکی اضطراری طلب کنید:
- تپش قلب سریع و تنفس تند همراه با کاهش فشار خون.
- سردی و رنگ‌پریدگی پوست یا خاکستری/آبی شدن رنگ لب‌ها و ناخن‌ها.
- تغییرات در وضعیت ذهنی مانند اضطراب، تحریک‌پذیری یا از دست دادن هوشیاری.
- استفراغ خون یا مشاهده خون در مدفوع یا تبدیل رنگ آن به سیاه قیرمانند.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت پزشکی تخصصی نمی‌شود.
مقالات مرتبط
- پیشگیری از مشکلات گوارشی در حج و نکات بهداشتی
- بررسی علت گاز معده و روش‌های درمان آن
- سندرم پرادر-ویلی و خطرات حالت غذا خوردم با ولع
- علت‌ها و درمان تهوع و استفراغ چیست؟
- بیشتر درباره سلامت گوارش
Photo: Nutrition, Food Safety & Health, CC0 1.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team