عوامل متعددی از جمله عادت‌های روزمره نادرست، اختلالات سلامتی یا اثرات دارویی می‌توانند علت خواب زیاد نوجوانان باشند که در نهایت بر فعالیت بدنی و ذهنی آن‌ها تأثیر می‌گذارد.
علت خواب زیاد نوجوانان چیست؟
عوامل مختلفی وجود دارند که منجر به افزایش ساعات خواب یا احساس خواب‌آلودگی شدید در طول روز می‌شوند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
- رفتارهای ناسالم: شب‌زنده‌داری تا بعد از نیمه‌شب باعث ایجاد سرگیجه و خستگی در روز بعد می‌شود و نوجوان را به خواب‌های طولانی‌تر سوق می‌دهد. همچنین، دستگاه‌های الکترونیکی با تحریک ترشح دوپامین، نوراپینفرین، کورتیزول و آدرنالین در مغز، فرآیند به خواب رفتن در شب را دشوار می‌کنند.
- اختلالات سلامتی و جسمی:
- مشکلات تنفسی: مانند آپنه مرکزی یا آپنه خواب؛ در این شرایط تنفس در شب به‌طور ناگهانی متوقف می‌شود، کیفیت خواب کاهش یافته و خواب‌آلودگی روزانه افزایش می‌یابد.
- سندرم پای بی‌قرار: احساسی آزاردهنده در پاها که فرد را مجبور می‌کند تقریباً هر ۲۰ تا ۳۰ ثانیه آن‌ها را تکان دهد و این امر مانع از دریافت خواب کافی می‌شود.
- نارکولپسی (خواب‌زدگی): یک بیماری عصبی که در آن مغز توانایی تنظیم چرخه خواب و بیداری را از دست می‌دهد و ممکن است نوجوان به‌طور ناگهانی هنگام غذا خوردن یا صحبت کردن به خواب رود.
- عوامل روانی: افسردگی باعث اختلال در ساعات خواب می‌شود؛ به‌طوری که مبتلایان به آن دچار کم‌خوابی شبانه شده و به خواب در طول روز روی می‌آورند.
- تأثیر داروها: برخی داروها باعث ایجاد خمولیت می‌شوند، مانند آتنولول برای فشار خون، آمیتریپتیلین برای ضد افسردگی و دیفن‌هیدرامین برای درمان حساسیت.
درمان خواب زیاد نوجوانان
برنامه درمانی بر اساس تشخیص دقیق علت بیماری تعیین می‌شود و شامل موارد زیر است:
مداخلات پزشکی و مکمل‌ها:
- استفاده از دستگاه فشار مثبت مداوم در راه дыха (CPAP) برای باز نگه داشتن مجاری تنفسی در موارد آپنه خواب.
- مصرف مکمل‌های اسید فولیک یا آهن برای درمان سندرم پای بی‌قرار در برخی موارد.
- استفاده از داروهای خاص تحت نظارت پزشکی مانند متیل‌فنیدات (محرک)، روپینیرول (برای پارکینسون) یا دیازپام (آرام‌بخش).
اصلاح سبک زندگی:
- تثبیت زمان‌های خواب و بیداری روزانه و پرهیز از مصرف کافئین در هنگام عصر.
- ورزش روزانه به مدت ۳۰ دقیقه و قرار گرفتن در معرض نور خورشید برای تنظیم ساعت بیولوژیک بدن.
- اختصاص دادن تخت‌خواب تنها برای خواب و دور کردن عواملe distracting و دستگاه‌های الکترونیکی.
- تنظیم وعده‌های غذایی و صرف آخرین وعده ۲ تا ۳ ساعت قبل از خواب.
- به‌کارگیری روتین‌های آرام‌بخش قبل از خواب مانند حمام آب گرم یا مدیتیشن.
خطرات کم‌خوابی و عوارض علت خواب زیاد
نتایج بسته به وضعیت خواب متفاوت است؛ در حالی که علت خواب زیاد می‌تواند منجر به اضطراب، کاهش انرژی، مشکلات حافظه، چاقی و دیابت شود، کم‌خوابی منجر به موارد زیر می‌گردد:
- افزایش احتمال آسیب‌های ورزشی؛ به‌طوری که خواب ۸ ساعته این احتمال را ۶۸٪ کاهش می‌دهد.
- افزایش مقاومت به انسولین؛ مشخص شده است که افزایش تنها یک ساعت خواب برای کسانی که ۶ ساعت می‌خوابند، این مقاومت را ۹٪ کاهش می‌دهد.
- اثرات منفی بر رشد، توانایی تصمیم‌گیری و افزایش خطر سکته‌های مغزی و بیماری‌های قلبی.
سوالات متداول
علت خواب زیاد در نوجوانان چیست؟
این موضوع می‌تواند ناشی از عادت‌های غلط مانند شب‌زنده‌داری و استفاده از نمایشگرها، یا بیماری‌هایی مانند نارکولپسی و آپنه خواب، و یا عوارض جانبی برخی داروهای فشار خون، حساسیت و افسردگی باشد.
علت خواب زیاد در نوجوانان دختر چیست؟
علاوه بر عوامل ذکر شده، تغییرات هورمونی در دوران بلوغ، کم‌خونی (آهن) و استرس‌های روانی می‌توانند نقش مهمی در افزایش نیاز به خواب در دختران نوجوان داشته باشند.
نوجوان به چند ساعت خواب نیاز دارد؟
برخی توصیه‌ها حاکی از آن است که نوجوانان برای حفظ سلامت بهینه و پیشگیری از مقاومت به انسولین، به ۹ ساعت خواب شبانه پیوسته نیاز دارند.
چگونه می‌توان کیفیت خواب نوجوان را بهبود بخشید؟
با فراهم کردن اتاقی ساکت و تاریک، تعیین زمان ثابت برای خواب و دور نگه داشتن دستگاه‌های الکترونیکی از اتاق خواب.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده علائم زیر باید فوراً با متخصص مشورت کرد:
- خرپف شدید یا قطع تنفس در هنگام خواب.
- دشواری شدید در بیدار شدن یا به خواب رفتن.
- خواب‌آلودگی بیش از حد و محسوس در ساعات روز.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین توصیه پزشکی متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- تأثیر آپنه بر خون و فشار خون و روش‌های درمان آن
- تاثیر مصرف پروتئین قبل خواب بر عضلات و وزن
- داروهای GLP-1 چیست و چه نقشی در آپنه خواب دارند؟
- علت تاری دید در هنگام بیدار شدن از خواب
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team