شناخت علت آپنه خواب به معنای بررسی مجموعه‌ای از عوامل است که منجر به توقف موقت تنفس در هنگام خواب شده و کیفیت استراحت و سلامت قلب را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
انواع و علت آپنه خواب
عوامل ایجادکننده این وضعیت بسته به نوع اختلال متفاوت است:
- آپنه انسدادی خواب: شایع‌ترین نوع است و در اثر شل شدن عضلات گلو، زبان و لوزه‌ها رخ می‌دهد که باعث تنگی یا بسته شدن مجرای تنفسی می‌شود. این توقف تنفس ممکن است ۵ تا ۳۰ بار در ساعت تکرار شود و منجر به بیداری‌های بسیار کوتاهی شود که بیمار متوجه آن‌ها نمی‌شود، اما مانع از رسیدن به خواب عمیق می‌گردد. چاقی، استعمال دخانیات، بزرگی لوزه‌ها یا انحراف بینی از دیگر عوامل این وضعیت هستند.
- آپنه مرکزی خواب: در این نوع، مشکل از انسداد مجرا نیست، بلکه مغز در ارسال سیگنال‌های عصبی به سیستم تنفسی ناتوان است. این حالت اغلب در افراد مبتلا به نارسایی قلبی، نارسایی کلیوی یا کسانی که به دلیل سکته مغزی دچار ضعف در سیستم عصبی مرکزی شده‌اند، دیده می‌شود.
عوامل خطر و عوارض
عوامل متعددی احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند، از جمله افزایش سن، دوران بارداری، بیماری دیابت، مشکلات تیروئید و همچنین آلرژی و التهاب سینوس‌ها.
در مورد عوارض، این اختلال می‌تواند منجر به تغییر شکل عروق خونی و کاهش جریان خون به عضله قلب شود و با فشار خون بالا مرتبط است. در موارد شدید، عدم درمان ممکن است منجر به مرگ شود.
گزینه‌های درمان قطع تنفس در خواب
روش‌های مقابله با این وضعیت بسته به شدت و علت آن متفاوت است:
اصلاح رفتار و سبک زندگی
می‌توان وضعیت را از طریق کاهش مصرف الکل، ترک سیگار، خوابیدن به پهلو و پیروی از یک رژیم غذایی سالم برای قلب جهت کنترل وزن بهبود بخشید.
درمان با فشار مثبت مداوم (CPAP)
این روش بر پایه دستگاهی است که از طریق یک ماسک روی بینی یا دهان، هوا را پمپ کرده تا مجاری تنفسی باز بمانند. ماسک‌های متنوعی مانند پدهای بینی یا ماسک‌های کامل صورت برای هر بیمار در دسترس است. این دستگاه در بهبود عملکرد عروق و جریان خون قلب مؤثر بوده و در کودکان به بهبود رفتار و تمرکز کمک می‌کند.
مداخلات دارویی و جراحی
- داروها: برخی داروها مانند استازولامید، زولپیدم و تریازولام برای درمان نوع مرکزی استفاده می‌شوند که باید تحت نظارت پزشکی باشند.
- جراحی: هدف از جراحی، گشاد کردن مجرای تنفس از طریق برداشتن لوزه‌های متورم یا کاهش بافت‌های ایجادکننده انسداد است. همچنین مشاهده شده است که برداشتن تیروئید متورم می‌تواند خرخر و علائم آپنه را در برخی بیماران کاهش دهد. برای موارد خاص، درمان آپنه انسدادی خواب از طریق جراحی توصیه می‌شود.
تشخیص چگونه انجام می‌شود؟
پزشک گلو و بینی را معاینه کرده و دور کمر، گردن و فشار خون را اندازه‌گیری می‌کند. ممکن است نیاز به انجام «پلی‌سومنوگرافی» یا همان تست خواب در یک مرکز تخصصی یا از طریق دستگاه‌های خانگی برای نظارت بر فعالیت قلب، ریه‌ها و سطح اکسیژن خون باشد.
سوالات متداول
علت آپنه خواب چیست؟
دلایل آن متنوع است؛ از انسداد فیزیکی در گلو به دلیل چاقی یا تورم بافت‌ها گرفته تا اختلال در سیگنال‌های مغزی به سیستم تنفسی.
آیا قطع تنفس در خواب باعث افزایش فشار خون می‌شود؟
بله، ارتباط نزدیکی بین این اختلال و فشار خون بالا و تأثیر بر عملکرد عروق خونی وجود دارد.
علت آپنه خواب در کودکان چیست و درمان آن چگونه است؟
عواملی مانند لوزه‌های بزرگ یا تنگی مجاری تنفسی دلیل آن است. برای درمان می‌توان از دستگاه CPAP برای بهبود کیفیت خواب و رفتار آن‌ها استفاده کرد یا به جراحی برداشتن لوزه و آدنوئید روی آورد.
چگونه متوجه آپنه خواب شوم؟
علائم معمولاً به صورت خرخر بلند، بیدار شدن با احساس تنگی نفس و خستگی، و خواب‌آلودگی شدید در طول روز ظاهر می‌شوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده علائم زیر فوراً از پزشک مشاوره بگیرید:
- خرخر بلند و مداوم.
- بیداری ناگهانی با احساس خفگی یا نفس‌نفس زدن.
- خواب‌آلودگی شدید که بر فعالیت‌های روزمره تأثیر می‌گذارد.
- توقف تنفس که توسط همراه یا شریک خواب مشاهده شده است.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و جایگزین توصیه پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- علت تاری دید در هنگام بیدار شدن از خواب
- راهکارهای عملی برای زود خوابیدن و تنظیم ساعت خواب
- علائم نارکولپسی و روش‌های درمان بیماری حمله خواب
- اکتی‌گرافی چیست و چگونه برای پایش خواب استفاده می‌شود؟
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team