Bu rehber, korona virüsü nedir, belirtileri nelerdir ve nasıl korunulur gibi temel konuları açıklarken farklı varyantlar hakkındaki en yaygın soruları yanıtlamaktadır.
Korona Virüsü Nedir?
Bu terim tek bir virüsü değil, insanları ve hayvanları etkileyen geniş bir koronavirüs ailesini ifade eder. Mikroskop altında taç benzeri bir görünüme sahip oldukları için bu ismi almışlardır. Bu virüslerin neden olduğu hastalıkların şiddeti, basit soğuk algınlığından “Sars” gibi ağır solunum yolu enfeksiyonlarına kadar değişiklik gösterebilir.
2019 yılının sonunda ortaya çıkan ve dünya genelinde etkili olan koronavirüs salgını, yeni koronavirüs (COVID-19) olarak bilinen suş nedeniyle gerçekleşmiştir. Ayrıca 2012 yılında keşfedilen Orta Doğu Solunum Sendromu’na (MERS-CoV) neden olan virüs gibi daha eski suşlar da mevcuttur.
Koronavirüsün Yayılması ve Bulaşma Yolları
Yeni suşun yayılımı tüm ülkelerde oldukça geniş ve hızlı olmuştur. Eski suşlar ise Suudi Arabistan, Katar, BAE, Ürdün, Tunus, Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere gibi ülkelerin yanı sıra Mısır’da kaydedilen vakalarla görülmüştür.
Hastalık insanlar arasında şu yollarla bulaşır:
- Yakın temas sırasında havaya yayılan küçük damlacıklar aracılığıyla.
- Enfekte kişiyle doğrudan temas yoluyla; özellikle öksürme veya hapşırma durumunda bulaş kolaylaşır.
- Belirti göstermeyen kişiler (asemptomatik) veya belirtileri henüz ortaya çıkmamış kişiler (pre-semptomatik) virüsü başkalarına bulaştırabilir.
Orijinal kaynakla ilgili olarak, virüsün yarasalardan veya bazı deniz hayvanlarından geçmiş olabileceğine dair ihtimaller vardır; eski suşlar ise develerle ilişkilendirilmiştir, ancak henüz kesin ve kanıtlanmış bir kaynak belirlenmemiştir.
Koronavirüs Hastalığı Belirtileri
Belirtiler genellikle virüse maruz kaldıktan sonra 2 ile 14 gün arasında ortaya çıkar ve şunları içerir:
- Ateş ve titreme.
- Kuru öksürük veya hapşırma.
- Nefes darlığı ve solunum güçlüğü.
- Boğaz ağrısı ve burun akıntısı.
- Baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları.
- Aşırı yorgunluk ve halsizlik.
- Koku veya tat kaybı.
- İshal veya kusma gibi sindirim sistemi bozuklukları.
Korunma ve Mevcut Tedaviler
Yeni koronavirüs için genellikle 3 ila 12 hafta arayla kol kasına uygulanan iki doz şeklinde aşılar mevcuttur. Bu aşılardan “Pfizer” %95’e kadar (16 yaş üstü için) ve “Moderna” %94,1 (18 yaş üstü için) etkinlik oranına sahiptir.
Ek Korunma Önlemleri:
- Elleri 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkamak veya alkol bazlı el dezenfektanları kullanmak.
- Öksüren kişilerden en az bir metre mesafe bırakarak fiziksel mesafe korumak.
- Özellikle sağlık çalışanları, hastalar ve kapalı alanlardaki topluluklar için maske takmak.
- Kapalı alanları iyi şekilde havalandırmak.
Etkisiz Yöntemler:
Susam yağı, ağız gargarası, sarımsak ve soğan tüketimi veya burnu tuzlu suyla yıkamak enfeksiyondan korumaz. Ayrıca grip aşısı ve antibiyotikler bu virüsü önlemez veya tedavi etmez.
Koronavirüs Soru Cevap: Sıkça Sorulanlar
Çin’den gelen paketleri teslim almak riskli mi?
Bu durum riskli kabul edilmez çünkü virüs farklı yüzeylerde uzun süre hayatta kalmaz.
Evcil hayvanlar hastalığı bulaştırabilir mi?
Şu an için virüsü bulaştırdıklarına dair bir kanıt yoktur, ancak salmonella gibi diğer bakterilerden kaçınmak için hayvanlarla temas sonrası eller yıkanmalıdır.
Havalimanlarındaki ateş ölçerler ne kadar etkilidir?
Bu cihazlar yalnızca ateşi olan kişileri tespit etmede etkilidir; ancak ateş henüz ortaya çıkmamışsa (genellikle enfeksiyondan 2-10 gün sonra görülür) enfeksiyonu tespit edemezler.
Vücuda alkol veya klor püskürtmek virüsü öldürür mü?
Hayır, bu maddeler vücuda girmiş olan virüsleri öldürmez; aksine göz ve ağızda tahrişe veya kıyafetlerin zarar görmesine neden olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Koronavirüs nedir?
Koronavirüs, insanları ve hayvanları etkileyen, mikroskop altında taç benzeri bir görünüme sahip olan geniş bir virüs ailesidir. Bu virüslerin neden olduğu hastalıklar, basit soğuk algınlığından ağır solunum yolu enfeksiyonlarına kadar farklılık gösterebilir.
Koronavirüs nasıl bulaşır?
Hastalık, yakın temas sırasında havaya yayılan küçük damlacıklar veya enfekte kişiyle doğrudan temas yoluyla bulaşır. Ayrıca belirti göstermeyen veya belirtileri henüz ortaya çıkmamış kişiler de virüsü başkalarına bulaştırabilir.
Koronavirüsün belirtileri nelerdir?
Belirtiler maruziyetten sonra 2 ile 14 gün arasında ortaya çıkar; ateş, kuru öksürük, nefes darlığı, boğaz ağrısı, kas ağrıları, aşırı yorgunluk, koku veya tat kaybı ile sindirim sistemi bozuklukları görülebilir.
Virüsten korunmak için neler yapılabilir?
Elleri su ve sabunla yıkamak veya alkol bazlı dezenfektanlar kullanmak, fiziksel mesafe korumak, maske takmak ve kapalı alanları havalandırmak etkili korunma yöntemleridir. Ayrıca mevcut aşılar da koruma sağlamaktadır.
Sarımsak veya soğan tüketimi koronavirüsten korur mu?
Hayır, sarımsak ve soğan tüketimi, ağız gargarası veya burnu tuzlu suyla yıkamak gibi yöntemler enfeksiyondan korumaz.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde derhal acil yardım istenmelidir:
- Yetişkinler için: Şiddetli nefes darlığı, dudakların veya tırnakların maviye/griye dönmesi, zihinsel bulanıklık veya göğüste sürekli ağrı.
- Çocuklar için: Baş dönmesi, dehidrasyon belirtileri (gözyaşı azlığı veya idrar çıkışında azalma gibi), 24 saatten uzun süren sürekli kusma ve ishal veya düşmeyen ateş.
Sorumluluk Reddi: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve uzman tıbbi danışmanlığın yerini tutmaz.
İlgili makaleler
- Soğuk Algınlığından Korunma Yolları ve Önlemler
- Çocuklara her yıl grip aşısı gerekir mi?
- Koronavirüs Hakkında Bilgi ve Sıkça Sorulan Sorular
- Yeni Koronavirüs Riskini Artıran Faktörler Nelerdir?
- Soğuk Algınlığı, Grip ve COVID-19 hakkında daha fazlası
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team