Bronş astımı, hava yollarının uzun süreli inflamasyonuyla seyreden ve tekrarlayan hırıltı, öksürük ve nefes darlığına yol açan bir durumdur.
Bronş Astımı Nedenleri ve Risk Faktörleri
Bu durum; T lenfositleri, eozinofiller ve mast hücreleri gibi bağışıklık sistemi hücrelerini kapsar. Mast hücreleri, hava yollarının daralmasına ve bu hastalıkla ilişkili solunum sıkıntısına neden olabilen bir kimyasal olan histamini salgılar.
Akciğerlerdeki inflamasyon, hava yollarını çeşitli tetikleyicilere karşı aşırı duyarlı hale getirir. Astım neden olur sorusunun cevabı arasında yer alan yaygın etkenler ve astım risk faktörleri şunlardır:
- Çevresel faktörler: Hava kirliliği, toksinler ve aşırı sıcaklık değişimleri.
- Alerjenler: Evcil hayvan tüyü, toz akarları, küf, polenler ve belirli gıdalar.
- Sağlık sorunları: Zatürre, grip veya soğuk algınlığı gibi solunum yolu enfeksiyonlarının yanı sıra asit reflüsü.
- Yaşam tarzı ve duygusal tetikleyiciler: Sigara kullanımı, pasif içicilik, anksiyete, stres veya gülme ve ağlama gibi yoğun duygular.
- Diğer tetikleyiciler: Bazı kokular, MSG gibi gıda katkı maddeleri ve beta blokerler, NSAİİ’ler veya aspirin gibi ilaçlar.
Bronş Astımı Semptomlarını Tanıma
Bu durumdan etkilenen kişiler farklı bronş astımı türleri deneyimleyebilir. Bazıları yalnızca fiziksel aktivite sırasında semptomlar gösterir; buna egzersizle tetiklenen astım denir. Diğerleri ise göğüste sıkışma ve nefes darlığının sabah erken saatlerde veya gece ortaya çıktığı noktürnal astım yaşarlar.
Yaygın astım semptomları şunlardır:
- Göğüste sıkışma hissi.
- Nefes darlığı.
- Hırıltılı solunum.
- Özellikle geceleri meydana gelen sık öksürük.
Alerjiler genellikle bu durumla ilişkilidir. Hem alerjisi hem de astımı olan kişiler daha sık işten uzak kalabilir, gece daha sık uyanabilir ve daha güçlü ilaçlara ihtiyaç duyabilir.
Tanı ve Yönetim
Semptomlar tıbbi ziyaret sırasında her zaman mevcut olmayabileceğinden, hastalar atakların ne zaman gerçekleştiğini sağlık hizmeti sağlayıcılarına bildirmelidir. Doktorlar tanı için çeşitli testler kullanabilir:
- Spirometri: Solunum kapasitesini ve akciğer fonksiyonlarını kontrol etmek için bir cihazla yapılan test.
- Zirve Ekspiratuar Akış (PEF): Bir peak flow metre kullanılarak kişinin ne kadar güçlü nefes verebildiğinin ölçümü.
- Göğüs Röntgeni: Semptomların başka hastalıklar nedeniyle oluşmadığından emin olmak için kullanılır.
Bronş Astımı Tedavisi Seçenekleri
Kesin bir tedavi olmasa da, çeşitli ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri ile hastalık yönetilebilir.
- Uzun etkili anti-inflamatuar inhalerler: Akciğer inflamasyonunu azaltmak için düşük doz steroidler kullanılır.
- Kurtarıcı inhalerler: Bir atak sırasında hava yollarını hızla açmak için kullanılan hızlı etkili bronkodilatörlerdir.
- Diğer seçenekler: Haplar ve destek grupları, hastaların hastalıkla başa çıkmasına yardımcı olabilir.
Gelişmiş Terapi: Bronş Termoplasti
Son bir yıl içinde sigara içmemiş, beta-agonist veya steroid inhalerlere yanıt vermeyen şiddetli astımı olan 18 ile 65 yaş arası yetişkinler için bronş termoplasti bir seçenek olabilir.
Tedavi Sırasında Ne Olur?
Bu işlem, yaklaşık üç hafta arayla gerçekleştirilen üç seansta hastane ortamında yapılır. Bir doktor, ağız ve boğaz yoluyla akciğerlere bir bronkoskop yerleştirir. Ardından daha küçük bir tüp, ataklar sırasında daralan düz kasları küçültmek için hafif ısı uygular. İşlemden önce hastalara bir steroid hap ve sedatif ilaç verilir.
Faydaları Nelerdir?
Amaç, astım ataklarının sıklığını ve acil hastane ziyaretleri ihtiyacını azaltmaktır. Hastalar, ilaçlarına daha az ihtiyaç duyduklarını fark edebilir ve beş yıla kadar iyileşmiş semptomlar deneyimleyebilirler.
Riskler ve Yan Etkiler
Yaygın reaksiyonlar arasında yaklaşık bir hafta süren uykululuk, hırıltı, öksürük veya nefes darlığı yer alır. Nadir durumlarda, işlem hastaneye yatış gerektiren şiddetli bir astım atağını tetikleyebilir.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumları yaşıyorsanız tıbbi yardım alın:
- Kurtarıcı inhaler ile düzelmeyen şiddetli nefes darlığı.
- Öksürük veya hırıltı nedeniyle sık gece uyanmaları.
- İş veya okul yaşamını etkileyen astım atakları.
- Egzersiz sırasında düzenli olarak ortaya çıkan göğüs sıkışması.
SSS
Bronş astımı nedir?
Hava yollarının, belirli beyaz kan hücreleri ve mast hücrelerini içeren inflamasyonuyla karakterize; alerjenler, duman veya stres gibi tetikleyicilere histamin salgılayarak tepki veren bir solunum yolu hastalığıdır.
Temel belirtileri nelerdir?
En yaygın belirtiler hırıltılı solunum, göğüste sıkışma, nefes darlığı ve geçmeyen öksürükle kendini gösterir.
Nasıl teşhis edilir?
Doktorlar genellikle spirometri ve zirve akış ölçümleri gibi akciğer fonksiyon testlerini kullanırlar ve diğer durumları dışlamak için göğüs röntgeninden yararlanabilirler.
Feragatname: Bu bilgiler eğitim amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavyin yerini tutmaz. Tıbbi bir durumla ilgili herhangi bir sorunuz olduğunda her zaman doktorunuza veya diğer kalifiye sağlık hizmeti sağlayıcınıza danışın.
İlgili makaleler
- Toz Parçacıklı Astım Hapı ve Tedavi Etkileri
- Antibiyotik ve Çocuklarda Astım Riski Arasındaki İlişki
- Anksiyete ve Astım ile Başa Çıkma Yolları
- Astım Hastaları İçin Seyahat Riskleri
- Astım hakkında daha fazlası
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team