اعتیاد به اینترنت زمانی رخ می‌دهد که استفاده بیش از حد از شبکه باعث اختلال در فعالیت‌های روزمره و انزوای فرد شود؛ این وضعیت بسته به نوع فعالیت انجام شده، شامل انواع اعتیاد به اینترنت متفاوتی است.
اعتیاد اینترنتی چیست؟
این اختلال به عنوان یک نیاز روان‌شناختی اجباری برای استفاده از شبکه در نتیجه عدم ارضای نیازها تعریف می‌شود. این یک الگوی اعتیادگونه است که ویژگی‌ها و اثرات فیزیولوژیکی و روانی آن با اعتیاد مواد مخدر و الکل مشابه است. برخی مطالعات نشان داده‌اند که در مغز افراد مبتلا، تغییراتی به‌ویژه در فیبرهای ماده سفید مسئول توجه، تصمیم‌گیری و پاسخ‌های عاطفی رخ می‌دهد که مشابه تغییرات ناشی از مصرف کوکائین است.
بررسی دقیق انواع اعتیاد به اینترنت
فعالیت‌های مختلفی می‌توانند منجر به وابستگی بیمارگونه به شبکه شوند که برجسته‌ترین آن‌ها عبارتند از:
- اعتیاد به بازی‌های ویدئویی: انجام بازی‌های الکترونیکی به گونه‌ای که فرد کنترل خود را از دست داده و زندگی عادی او مختل شود. این نوع اعتیاد به اینترنت و بازی‌های آنلاین در کودکان و نوجوانان شایع‌تر است زیرا حس کاذبی از برتری به آن‌ها می‌دهد.
- اعتیاد به روابط الکترونیکی: جستجوی مداوم برای یافتن شریک یا دوست از طریق سایت‌های چت و شبکه‌های اجتماعی که منجر به نادیده گرفتن روابط واقعی و استفاده از هویت‌های جعلی می‌شود.
- اعتیاد اطلاعاتی: دنبال کردن بیمارگونه و دائمی اخبار، به‌روزرسانی‌های علمی یا گشت‌وگذار بیش از حد در سایت‌های خرید آنلاین، حتی بدون تمایل به خرید.
- اعتیاد به رفتارهای وسواسی آنلاین: این نوع با اختلال وسواس جبری مرتبط است و شامل فعالیت‌هایی مانند قمار الکترونیکی، معامله سهام یا بررسی مکرر ایمیل و سایت‌های هواشناسی به گونه‌ای که مسئولیت‌های فرد مختل شود.
- اعتیاد به سکس آنلاین: این مورد نیز از نشانه‌های وسواس جبری است و شامل وسواس نسبت به تصاویر و ویدئوهای پورنوگرافی یا اتاق‌های گفتگوهای جنسی است که باعث ایجاد مشکلات اجتماعی و عاطفی در واقعیت می‌شود.
علائم و خطرات اعتیاد به اینترنت
فرد مبتلا علائم هشداردهنده‌ای را نشان می‌دهد که عبارتند از:
- گذراندن ساعت‌های طولانی‌تر از زمان تعیین‌شده در برابر نمایشگرها.
- احساس استرس، اضطراب یا افسردگی هنگام عدم دسترسی به شبکه.
- نادیده گرفتن وظایف خانوادگی، شغلی و تحصیلی.
- ظهور علائمe ترک جسمی و روانی هنگام کاهش استفاده.
- اثرات سلامتی مانند چاقی به دلیل نشستن طولانی‌مدت و آسیب‌های چشم و گوش.
روش‌های درمان اعتیاد به اینترنت برای نوجوانان
هیچ درمان واحد و مشخصی وجود ندارد و هدف، منع کامل نیست بلکه سازماندهی استفاده از شبکه است. گزینه‌های موجود عبارتند از:
مداخلات پزشکی و دارویی
- داروها: ممکن است از داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب برای کاهش مدت زمان استفاده استفاده شود، به‌ویژه اگر اعتیاد با سایر اختلالات روانی همراه باشد.
- درمان با شوک‌های الکتریکی: در برخی موارد، از ابزاری استفاده می‌شود که هنگام بازدید از سایت‌های خاص، شوک‌های الکتریکی خفیفی از طریق صفحه‌کلید ارسال می‌کند.
درمان روان‌شناختی و رفتاری
- جلسات روان‌شناسی: شامل درمان شناختی-رفتاری (CBT)، اصلاح رفتار و هنردرمانی، تفریح یا اسب‌سواری است.
- فعالیت بدنی: ورزش‌های ورزشی به جبران کاهش سطح دوپامین در مغز هنگام کاهش استفاده از شبکه کمک می‌کنند.
توصیه‌های خانگی برای کمک
- تعیین زمان‌های استراحت (مثلاً ۱۵ دقیقه استراحت پس از هر ۴۵ دقیقه استفاده).
- گذاشتن دستگاه‌های الکترونیکی در خانه هنگام خروج.
- انجام فعالیت‌هایی که نیاز به تمرکز ذهنی یا تلاش بدنی دارند تا حواس فرد پرت شود.
سوالات متداول
علت اعتیاد به گوشی و اینترنت در کودکان و نوجوانان چیست؟
یک دلیل واحد وجود ندارد، بلکه عوامل ژنتیکی، محیطی و اختلالات روانی مانند اضطراب و افسردگی دخیل هستند. همچنین عدم تعادل هورمون‌های سروتونین و دوپامین، به همراه ویژگی‌های دوران بلوغ مانند جستجوی هیجان، فرار از واقعیت یا کمبود حمایت عاطفی در این امر نقش دارند.
آیا اعتیاد به اینترنت یک بیماری روانی رسمی است؟
نظرات در این مورد متفاوت است؛ برخی آن را اختلالی در کنترل تکانه می‌دانند و برخی دیگر آن را در دسته اختلال وسواس جبری قرار می‌دهند. این وضعیت هنوز به طور نهایی در تمام مراجع به عنوان یک اختلال روانی رسمی طبقه‌بندی نشده است.
اعتیاد اطلاعاتی چگونه بر زندگی روزمره تأثیر می‌گذارد؟
این وضعیت منجر به از دست دادن توانایی کنترل زمان جستجو و احساس تحریک‌پذیری هنگام توقف می‌شود که تأثیر منفی بر مسئولیت‌ها و روابط اجتماعی می‌گذارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت ظهور علائم زیر، توصیه می‌شود از کمک‌های پزشکی متخصص بهره بگیرید:
- افت محسوس در عملکرد تحصیلی یا شغلی.
- انزوای کامل از محیط اجتماعی و خانواده.
- ظهور علائم افسردگی شدید یا اضطراب شدید هنگام دوری از اینترنت.
- انجام رفتارهای وسواسی که باعث خسارات مالی زیاد می‌شود.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- اثرات کوتاه مدت تریاک و عوارض بلندمدت آن بر سلامتی
- علائم محرومیت حشیش و راه های مقابله با اعتیاد
- تاثیرات سیگار و مواد مخدر بر سلامت دانش‌آموزان
- راهنمای جامع استفاده ایمن از داروهای نسخه‌ای
- بیشتر درباره اعتیاد
approved by: Medica Health team