سکسومنیا یک اختلال خواب نادر است که در آن فرد در حالی که خواب است، فعالیت‌های جنسی انجام می‌دهد و اغلب هیچ خاطره‌ای از این اتفاقات ندارد.
درک معنی سکسومنیا
سکسومنیا نوعی پاراسومنیا است؛ یعنی رفتارهای غیرعادی یا احساساتی که هنگام خواب رفتن، بیدار شدن یا در طول خواب رخ می‌دهند. این وضعیت شبیه به راه رفتن در خواب است، زیرا فرد به طور آگاهانه بیدار نیست. افراد مبتلا ممکن است حرکات جنسی انجام دهند، خودارضایی کنند، صداهای جنسی تولید کنند یا با شخص دیگری رابطه جنسی برقرار کنند.
اگرچه ممکن است چشم‌های فرد باز باشد و بیدار به نظر برسد، اما در واقع در حالت خواب است و معمولاً پس از بیدار شدن، هیچ خاطره‌ای از اقدامات خود ندارد. سکسومنیا در مردان تا سه برابر بیشتر از زنان شایع است، هرچند خودارضایی رایج‌ترین رفتاری است که در زنان مبتلا به این اختلال دیده می‌شود.
علائم سکسومنیا
ویژگی اصلی این وضعیت، رفتارهای جنسی است که فرد خوابیده نمی‌تواند آن‌ها را کنترل کند و به خاطر نمی‌آورد. علائم سکسومنیا شامل موارد زیر است:
- لمس اندام‌های جنسی یا خودارضایی
- پرخاشگری یا تعرض جنسی
- دشواری در بیدار کردن فرد
- پاسخگویی حداقلی به محیط یا گفتگو
- خراشیدگی یا آسیب‌های ناحیه تناسلی
علت سکسومنیا و محرک‌های رایج
این اختلال اغلب به عنوان یک «بیداری گیج‌کننده» رخ می‌دهد که بیداری جزئی از خواب غیر REM (NREM) است. اگرچه علت‌های دقیق آن کاملاً شناخته نشده است، اما چندین عامل و شرایط زمینه‌ای اغلب با آن مرتبط هستند:
بیماری‌های مرتبط
- آپنه انسدادی خواب
- نارکولپسی یا بی‌خوابی مزمن
- تشنج‌های مرتبط با خواب یا صرع
- سندرم پای بی‌قرار
- اختلال رفتار خواب REM
محرک‌های خارجی و عوامل خطر
- مصرف الکل یا مواد مخدر
- سطوح بالای استرس، اضطراب یا افسردگی
- کم‌خوابی
- جت‌لگ یا سایر اختلالات در ریتم شبانه‌روزی
- تماس فیزیکی با فرد دیگر هنگام خواب
تشخیص و درمان سکسومنیا
به دلیل شرمی که با این رفتارها همراه است، بسیاری از افراد آن‌ها را گزارش نمی‌کنند. تشخیص معمولاً با بررسی تاریخچه پزشکی آغاز می‌شود. پزشکان ممکن است پلی‌سومنوگرافی ویدئویی (مطالعه خواب) را برای ثبت حرکات عضلانی و فیلم‌برداری از فرد خوابیده پیشنهاد دهند. این کار به شناسایی اختلال یا سایر محرک‌ها مانند آپنه خواب یا تشنج‌ها از طریق EEG کمک می‌کند.
مداخلات پزشکی
درمان سکسومنیا بسته به علت خاص آن متفاوت است:
- داروها: بنزودیازپین‌هایی مانند کلونازپام در یک بررسی در ۹۰٪ موارد موفقیت‌آمیز بوده‌اند. داروهای ضدتشنج ممکن است برای موارد مرتبط با تشنج استفاده شوند و برخی داروهای ضد افسردگی (SSRIs، SNRIs یا ترای‌سیکلیک‌ها) نیز ممکن است تجویز گردند.
- درمان با دستگاه: برای کسانی که دچار آپنه انسدادی خواب هستند، دستگاه CPAP یا دستگاه پیش‌رانه فک پایین ممکن است علائم را برطرف کند.
- حمایت‌های روان‌شناختی: درمان شناختی رفتاری (CBT)، هیپنوز یا زوج‌درمانی می‌تواند به مدیریت اثرات عاطفی کمک کند، اگرچه این‌ها معمولاً درمان‌های مکمل هستند و نه اصلی.
اصلاحات سبک زندگی و ایمنی
بهبود بهداشت خواب می‌تواند محرک‌ها را کاهش دهد. متخصصان توصیه می‌کنند شبانه ۷ تا ۹ ساعت خواب داشته باشید، برنامه خواب منظمی داشته باشید و از استفاده از وسایل الکترونیکی و الکل قبل از خواب خودداری کنید.
برای تضمین ایمنی، افراد ممکن است نیاز داشته باشند:
- درهای اتاق خواب را قفل کنند
- در اتاقی جدا از شریک خود بخوابند
- از خوابیدن در نزدیکی افراد زیر سن قانونی یا غریبه‌ها خودداری کنند
- از زنگ‌های هشدار حرکت استفاده کنند
سوالات متداول
از کجا بفهمم که سکسومنیا دارم؟
از آنجایی که در طول این اپیزودها خواب هستید، ممکن است تنها در صورتی متوجه شوید که شریک یا هم‌اتاقی شما شاهد این رفتار باشد. اگر مشکوک هستید، باید با پزشک مشورت کنید یا تحت مطالعه خواب قرار گیرید.
آیا خواب‌های خیس شکلی از سکسومنیا هستند؟
خیر. انتشار شبانه یا خواب‌های خیس، بخشی طبیعی از رشد مردان نوجوان و بالغ است. با این حال، افراد مبتلا به این اختلال ممکن است در صورتی که کسی شاهد رفتار آن‌ها نباشد، وضعیت خود را با خواب‌های خیس اشتباه بگیرند.
آیا در هنگام سکسومنیا چشم‌ها باز هستند؟
بستگی به علت دارد. بسیاری از موارد بیداری‌های گیج‌کننده NREM هستند که در آن‌ها چشم‌ها اغلب باز هستند، اما احتمال بسته بودن چشم‌ها نیز وجود دارد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم
اگر شما یا شریکتان متوجه فعالیت‌های جنسی در هنگام خواب شدید، به خصوص در صورت وجود موارد زیر، با یک ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی مشورت کنید:
- شواهدی از آسیب یا خراشیدگی تناسلی.
- پرخاشگری غیرعادی در طول شب.
- الگویی از راه رفتن یا حرف زدن در خواب در کنار رفتارهای جنسی.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و توصیه پزشکی محسوب نمی‌شود. همیشه در مورد هرگونه وضعیت پزشکی با یک ارائه‌دهنده بهداشت و درمان واجد شرایط مشورت کنید.
مقالات مرتبط
- استفاده از کانابیس برای خواب و تأثیرات آن بر کیفیت استراحت
- معنی شب زنده‌داری و راهکارهای مدیریت بی‌خوابی
- علائم و درمان توقف نفس هنگام خواب در کودکان
- بررسی رابطه ملاتونین و کرونا: اثرات و عوارض
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team