سردرد هیپنیک یک وضعیت نادر است که فرد را از خواب بیدار می‌کند و اغلب در زمان مشخصی از هر شب رخ می‌دهد. این نوع سردرد که به سردرد ساعت زنگ‌دار نیز معروف است، معمولاً بزرگسالان بالای ۵۰ سال را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
شناخت سردرد هیپنیک
این اختلال نادر که با نام سردرد ساعت زنگ‌دار نیز شناخته می‌شود، کمتر از ۱٪ از جمعیت را درگیر می‌کند. این حملات منحصراً در حین خواب رخ می‌دهند، که همین ویژگی به تشخیص آن‌ها از میگرن یا سردردهای خوشه‌ای (که در هر ساعت از شبانه‌روز رخ می‌دهند) کمک می‌کند.
درد معمولاً دو تا سه ساعت پس از به خواب رفتن شروع می‌شود و می‌تواند از ۱۵ دقیقه تا چهار ساعت ادامه یابد. این اپیزودها اغلب چندین بار در هفته و غالباً در ساعت یکسانی از هر شب تکرار می‌شوند.
علائم سردرد هیپنیک رایج
نشانه اصلی، دردی مبهم یا ضربان‌دار است که چندین بار در ماه شما را از خواب بیدار می‌کند. اگرچه درد می‌تواند یک‌طرفه باشد، اما بیشتر اوقات هر دو طرف سر را درگیر می‌کند. سایر علائم همراه ممکن است عبارتند از:
- حالت تهوع
- آب‌ریزش بینی یا چشم‌ها
- حساسیت به صدا یا نور
علت سردرد هیپنیک احتمالی
از آنجایی که این یک اختلال سردرد اولیه است، هیچ بیماری زمینه‌ای شناخته‌شده‌ای برای ایجاد آن وجود ندارد. با این حال، محققان تئوری‌های مختلفی درباره علت سردرد هیپنیک دارند:
- فعالیت مغزی: حملات اغلب در طول مرحله REM خواب رخ می‌دهند، که نشان می‌دهد نواحی پردازش درد در مغز ممکن است فعال شده باشند.
- سطوح ملاتونین: برخی معتقدند اختلال در ریتم شبانه‌روزی منجر به کاهش سطح ملاتونین (هورمونی که خواب را تنظیم می‌کند) می‌شود.
- عروق خونی: رفتار غیرطبیعی در رگ‌های خونی نیز ممکن است با این وضعیت مرتبط باشد.
احتمال تجربه این وضعیت در زنان ۱.۵ تا ۲ برابر بیشتر از مردان است. اکثر افراد پس از ۵۰ سالگی دچار این سردردها می‌شوند و میانگین سن شروع آن ۶۲ سال است.
تشخیص و درمان سردرد هیپنیک
تشخیص بر اساس ارزیابی بالینی و رد سایر شرایط صورت می‌گیرد. پزشکان ممکن است از MRI یا CT اسکن برای بررسی ضایعات یا تومورهای مغزی، یا از مطالعه خواب (Sleep Study) برای شناسایی آپنه خواب استفاده کنند.
برای درمان سردرد هیپنیک، پزشک ممکن است موارد زیر را پیشنهاد دهد:
- کافئین: مصرف ۴۰ تا ۶۰ میلی‌گرم کافئین (از طریق قرص، چای یا قهوه) قبل از خواب، مؤثرترین روش در نظر گرفته می‌شود.
- داروها: لیتیوم کربنات، داروی ضدالتهابی ایندومتاسین یا مکمل‌های ملاتونین ممکن است تجویز شوند. در برخی موارد از وراتپامیل یا توپیراامات استفاده می‌شود.
سوالات متداول
سردرد هیپنیک چیست و چه احساسی دارد؟
این سردرد معمولاً به صورت دردی مبهم یا ضربان‌دار است که شدت آن به حدی است که شما را بیدار می‌کند. درد می‌تواند در یک طرف یا هر دو طرف سر باشد.
تفاوت سردردهای خوشه‌ای و سردردهای هیپنیک چیست؟
سردردهای خوشه‌ای عموماً شدیدتر هستند، اغلب در یک طرف سر رخ می‌دهند و با گرفتگی بینی یا اشک ریختن همراه‌اند. در مقابل، سردرد بعد از بیدار شدن در حالت هیپنیک فقط در حین خواب رخ می‌دهد و معمولاً خفیف‌تر است.
چه چیزی به بهبود سردردهای هیپنیک کمک می‌کند؟
مصرف کافئین قبل از زمان خواب اغلب مؤثرترین راهکار است. گزینه‌های دیگر شامل داروهای خاص مانند لیتیوم یا ایندومتاسین است که باید توسط پزشک تجویز شوند.
علت سردرد شبانه در این بیماری چیست؟
اگرچه علت دقیق ناشناخته است، اما ممکن است تغییر در سطح ملاتونین یا فعالیت مغزی در طول خواب REM باعث تحریک آن شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر سردردهای جدیدی را تجربه می‌کنید که شما را از خواب بیدار می‌کند یا اگر این سردردها الگوی شبانه ثابتی دارند، با یک ارائه‌دهنده خدمات بهداشتی مشورت کنید. در صورت مشاهده موارد زیر فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- گیجی یا تغییرات در بینایی
- ضعف عضلانی
- سردردهایی که به مسکن‌های بدون نسخه پاسخ نمی‌دهند
- درد شدید که به طور منظم خواب شما را مختل می‌کند
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و توصیه پزشکی محسوب نمی‌شود. برای هرگونه سوال در مورد یک وضعیت پزشکی، همیشه با پزشک یا سایر ارائه‌دهندگان واجد صلاحیت بهداشت و درمان مشورت کنید.
مقالات مرتبط
- چند ساعت خواب کافی است؟ بررسی نیازهای خواب بر اساس سن
- دلایل شایع بدن درد بعد از خواب و راهکارهای درمان
- برانگیختگی ناشی از تلاش تنفسی چیست و چه درمانی دارد؟
- مقایسه کیفیت خواب در اجاره خانه در لس آنجلس و هتل‌ها
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team