کابوس در کودکان رویاهای vivid و ترسناکی هستند که باعث بیدار شدن کودک از خواب می‌شوند و بیشترین شیوع آن‌ها در کودکان ۳ تا ۶ سال است.
تأثیر کابوس بر کودکان چگونه است؟
این اپیزودها معمولاً در مرحله REM (خواب با حرکات سریع چشم) رخ می‌دهند. از آنجایی که مراحل REM در طول شب طولانی‌تر می‌شوند، کودکان اغلب در نیمه شب یا اوایل صبح از این رویاها بیدار می‌شوند. اگرچه تجربه هر کودک متفاوت است، اما مضامین رایج شامل تهدیدهای مربوط به ایمنی (مانند ارواح، هیولاها یا حیوانات مهاجم) و همچنین تجربه‌های مربوط به مورد اذیت قرار گرفتن یا توبیخ شدن است.
کودکان هنگام بیدار شدن اغلب احساس اضطراب یا درماندگی می‌کنند که می‌تواند منجر به تپش قلب شود. با اینکه آن‌ها در حین خودِ رویا معمولاً واکنشی نشان نمی‌دهند، اما تکرار این اتفاقات می‌تواند باعث بی‌خوابی شود، زیرا کودک از به خواب رفتن می‌ترسد. در واقع، تأثیر کابوس بر کودکان می‌تواند تا حدی باشد که کیفیت زندگی روزمره آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
شناخت علت کابوس در کودکان
اگرچه علت دقیق هر رویای بد همیشه شناخته شده نیست، اما چندین عامل می‌توانند در آن نقش داشته باشند:
- سن و جنسیت: تحقیقات نشان می‌دهد که اوج وقوع این رویاها در کودکان ۳ تا ۶ سال و ۵ تا ۹ سال است. تا سن ۱۲ سال، هر دو جنس به طور مساوی affected می‌شوند، اما برخی داده‌ها نشان می‌دهد که دختران ممکن است از سن ۱۳ سالگی بیشتر دچار این تجربه شوند.
- تروما: برای برخی نوجوانان و کودکان، اپیزودهای مکرر ممکن است ناشی از سوءرفتار، تعرض جنسی یا سایر حوادث آسیب‌زا باشد.
- عوامل روان‌شناختی: استرس، اضطراب و ترس می‌توانند محرک این رویاها باشند، زیرا مغز تلاش می‌کند احساسات را پردازش کند. به طور کلی، علت کابوس در کودکان می‌تواند ترکیبی از این عوامل محیطی و درونی باشد.
تفاوت کابوس و خواب‌های وحشتناک (Night Terrors)
این دو تجربه اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند، اما تفاوت کابوس و خواب‌های وحشتناک در چندین مورد است:
- مرحله خواب: کابوس‌ها در مرحله REM رخ می‌دهند، در حالی که وحشت‌های شبانه در مرحله غیر REM (خواب عمیق) اتفاق می‌افتند.
- رفتار: کسانی که دچار وحشت شبانه می‌شوند ممکن است فریاد بزنند، دست و پا بزنند یا راه بروند. کودکانی که کابوس می‌بینند معمولاً تا زمان بیدار شدن نسبتاً آرام هستند و واکنشی نشان نمی‌دهند.
- حافظه: افراد معمولاً جزئیات کابوس‌ها را به یاد می‌آورند. در مقابل، کسانی که وحشت شبانه را تجربه می‌کنند، معمولاً پس از بیدار شدن هیچ خاطره‌ای از آن اتفاق ندارند.
- مدت زمان: یک اپیزود وحشت شبانه می‌تواند تا ۹۰ دقیقه طول بکشد، در حالی که کابوس‌ها با عمل بیدار شدن از یک رویای آزاردهنده تعریف می‌شوند. این تفاوت‌ها به ما کمک می‌کند تا تفاوت کابوس و خواب‌های عمیق یا وحشت‌زده را درک کنیم.
چگونه کابوس در کودکان را کاهش دهیم؟
برای رویاهای بد گاه‌به‌گاه، اطمینان‌بخشی اغلب بهترین رویکرد است. والدین می‌توانند در محیطی آرام قبل از خواب، درباره محرک‌های خشم یا ترس با فرزند خود گفتگو کنند.
سایر استراتژی‌های مفید عبارتند از:
- خود-تسکین‌بخشی: کودکان را تشویق کنید تا به جای تکیه مطلق به والدین، یاد بگیرند خودشان را آرام کنند.
- هم‌خواب‌های نرم: دادن یک عروسک یا حیوان پولیشی می‌تواند کمک کند. والدین می‌توانند به کودک بگویند که عروسک نیاز به محافظت دارد یا اینکه عروسک می‌تواند از او محافظت کند.
- آموزش: توضیح دهید که کابوس‌ها افکار بی‌ضرر هستند و واقعیت ندارند.
- آرام‌سازی: تکنیک‌هایی مانند ریلکسیشن عضلانی و تنفس عمیق ممکن است کیفیت خواب را بهبود بخشد.
از خوابیدن مشترک یا ماندن در اتاق تا زمان به خواب رفتن کودک خودداری کنید، زیرا این عادت‌ها با بیدار شدن‌های مکرر شبانه در کودکان خردسال مرتبط هستند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر کودک به مدت شش ماه یا بیشتر، حداقل دو کابوس در هفته ببیند، والدین باید برای ارزیابی روان‌شناختی اقدام کنند. سایر علائم هشداردهنده عبارتند از:
- کابوس‌های مکرر در کودکان بالای شش سال.
- اضطراب شدید در مورد به خواب رفتن.
- تغییرات رفتاری، مانند درخواست برای خوابیدن مشترک یا به تأخیر انداختن زمان خواب.
سوالات متداول
کابوس چیست؟
رویاهای vivid و آزاردهنده‌ای هستند که باعث بیدار شدن فرد می‌شوند. این ویژگی آن‌ها را از «رویاهای بد» که لزوماً فرد را بیدار نمی‌کنند، متمایز می‌کند.
اختلال کابوس چیست؟
وضعیتی است که در آن رویاهای ترسناک و مکرر، خواب را مختل کرده و توانایی فرد برای عملکرد در طول روز را کاهش می‌دهد.
والدین چگونه می‌توانند کابوس در کودکان را متوقف کنند؟
روش‌های مؤثر شامل ایجاد برنامه منظم برای زمان خواب، استفاده از تقویت مثبت و آموزش به کودک در مورد غیرواقعی بودن رویاها است.
درمان موارد شدید چیست؟
پزشکان ممکن است مشاوره یا «درمان تمرین تصویرسازی» (Imagery Rehearsal Therapy) را توصیه کنند که در آن کودکان نسخه‌های کمتر ترسناک رویاهای خود را در طول روز تمرین می‌کنند. در برخی موارد، ممکن است دوزهای پایین بنزودیازپین‌ها تجویز شود.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و توصیه پزشکی محسوب نمی‌شود. برای هرگونه سوال در مورد شرایط پزشکی، همیشه با یک ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی واجد شرایط مشورت کنید.
مقالات مرتبط
- تاثیر خواب بر سلامت جسم و روان
- لیست خوراکی‌هایی که قبل از خواب نباید خورد
- استفاده از CBN برای خواب: اثرات، تفاوت با CBD و عوارض
- آیا اتاق خواب باعث افزایش وزن می‌شود؟ بررسی محیط خواب
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team