داروهای بیولوژیک آسم یک گزینه درمانی دقیق هستند که مولکول‌های خاصی در بدن را هدف قرار می‌دهند تا آسم‌های متوسط و شدیدی که به درمان‌های سنتی پاسخ نمی‌دهند، کنترل شوند.
داروهای بیولوژیک چیستند؟
این درمان‌ها بر پایه موادی هستند که از سلول‌های موجودات زنده (مانند باکتری‌ها یا موش‌ها) استخراج شده و برای عمل به عنوان یک درمان شخصی‌سازی شده تغییر یافته‌اند تا سلول‌ها، آنتی‌بادی‌ها یا مولکول‌های التهابی خاصی را هدف قرار دهند. این فرآیند که ریشه در زیست‌شناسی پزشکی دارد، با هدف متوقف کردن مسیرهای ایجاد التهاب در ریه‌ها انجام می‌شود و در نتیجه باعث کاهش علائم بیماری می‌گردد.
چه زمانی از این روش درمان آسم استفاده می‌شود؟
پزشکان این داروها را برای بیمارانی تجویز می‌کنند که علائم آن‌ها علیرغم پایبندی به داروهای کنترلی روزانه، همچنان ادامه دارد. از نشانه‌های عدم کنترل بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تکرار حملات سرفه، خس‌خس سینه یا تنگی نفس.
- نیاز به استفاده مکرر از بازکننده‌های سریع مجاری تنفسی (چندین بار در هفته یا روزانه).
- بیدار شدن از خواب در شب به دلیل تنگی نفس.
- مراجعات مکرر به بخش اورژانس یا بستری شدن در بیمارستان.
- نیاز مکرر به مصرف استروئیدهای خوراکی.
پیش از شروع این مسیر، پزشک اطمینان حاصل می‌کند که بیمار به دستورالعمل‌های دارویی دیگر پایبند بوده، از محرک‌ها دوری کرده و هرگونه وضعیت پزشکی مرتبط که ممکن است باعث وخامت حال شود، درمان شده است.
مزایای داروهای بیولوژیک آسم
این داروهای بیولوژیک به بهبود کیفیت زندگی بیمار از طریق موارد زیر کمک می‌کنند:
- کاهش تعداد حملات آسم و کاهش نیاز به مراجعه به اورژانس.
- کاهش وابستگی به استروئیدهای خوراکی و کاهش دوز داروهای کنترلی دیگر.
- بهبود عملکرد ریه در موارد آسم شدید.
- کاهش روزهای غیبت از کار یا تحصیل.
انواع داروهای موجود و روش تجویز
گزینه‌های درمانی متعددی وجود دارند که بسته به گروه سنی و هدف زیستی متفاوت‌اند:
- اومالیزوماب (Omalizumab): آنتی‌بادی‌های IgE را هدف قرار می‌دهد و برای افراد بالای ۶ سال در دسترس است.
- مپولیزوماب، ریزلیزوماب و بنرالیزوماب: مسیرهای سلول‌های ائوزینوفیل مرتبط با التهاب آلرژیک را هدف قرار می‌دهند. مپولیزوماب و بنرالیزوماب برای افراد بالای ۱۲ سال و ریزلیزوماب برای بزرگسالان بالای ۱۸ سال در دسترس است.
- دوپیلوماب (Dupilumab): دو گیرنده از مولکول‌های ایجادکننده التهاب آلرژیک را هدف قرار می‌دهد و برای افراد بالای ۱۲ سال مناسب است.
بیشتر این داروها به صورت تزریق وریدی یا زیرپوستی در کلینیک تجویز می‌شوند و ممکن است پزشک بیمار را بین ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت تحت نظر بگیرد. به استثنای دوپیلوماب که می‌تواند در منزل تزریق شود. فاصله بین دوزها از هر دو هفته تا هشت هفته متغیر است. همچنین آزمایشات اخیر داروی «تزپیلوماب» را نشان می‌دهند که ممکن است برای بیماران مبتلا به آسم غیرآلرژیک مناسب باشد. در برخی موارد، ممکن است از داروی بیوسیمیلار (نسخه‌های مشابه زیستی) نیز استفاده شود.
عوارض جانبی داروهای زیستی
این درمان‌ها به طور کلی ایمن هستند، اما ممکن است برخی علائم ظاهر شوند، مانند:
- سردرد، خستگی و گلودرد.
- التهاب یا زخم در محل تزریق.
- خطر اندک دچار شدن به شوک آنافیلاکسی یا واکنش‌های آلرژیک شدید (به ویژه با اومالیزوماب)؛ در این موارد پزشک ممکن است برای مدیریت واکنش‌های شدید، تزریق‌کننده اپی‌نفرین تجویز کند.
به طور کلی، عوارض جانبی داروهای زیستی معمولاً خفیف هستند، اما پایش دقیق توسط پزشک ضروری است.
سوالات متداول
ماده بیولوژیک چیست؟
دارویی است که از سلول‌های یک موجود زنده ساخته شده و برای هدف قرار دادن مولکول‌های خاصی در بدن انسان جهت متوقف کردن عوامل التهابی تغییر یافته است.
چه داروهای بیولوژیکی برای آسم موجود است؟
شامل اومالیزوماب، مپولیزوماب، ریزلیزوماب، بنرالیزوماب و دوپیلوماب است و داروهای دیگری مانند تزپیلوماب در حال توسعه هستند.
مزایای داروهای بیولوژیک چیست؟
کاهش حملات آسم، کاهش نیاز به استروئیدهای خوراکی و بهبود عملکرد ریه و کیفیت زندگی روزمره.
چه زمانی به یک داروی بیولوژیک نیاز دارم؟
زمانی که داروهای کنترلی استاندارد برای کنترل علائمی مانند تنگی نفس، سرفه مکرر یا جلوگیری از بستری شدن در بیمارستان کافی نباشند.
عوارض جانبی این داروها چیست؟
علائمی از سردرد، خستگی، گلودرد و زخم در محل تزریق تا احتمال نادر واکنش‌های آلرژیک شدید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت ظهور علائم آلرژی شدید پس از تزریق یا اگر علائم تنفسی علیرغم درمان همچنان وخیم‌تر شدند، باید فوراً با پزشک مشورت کنید. همچنین توصیه می‌شود برای ارزیابی میزان پاسخ به درمان، دارو را حداقل به مدت چهار ماه امتحان کنید تا در مورد مدت زمان استفاده تصمیم‌گیری شود.
سلب مسئولیت پزشکی: این محتوا صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- شناخت بیماری‌هایی با علائم سرماخوردگی و آنفولانزا
- علائم هشداردهنده آمبولی ریه و روش‌های درمان
- شناخت سندرم تنفسی خاورمیانه: علائم و پیشگیری
- شناخت انواع ویروس تنفسی و روش‌های پیشگیری
- بیشتر درباره بیماری‌های ریوی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team