اختلال خواب وضعیتی شایع است که باعث دشواری در شروع یا تداوم خواب می‌شود و انواع بی‌خوابی از موارد کوتاه‌مدت تا حالت‌های مزمن متغیر است که کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
انواع بی‌خوابی کدامند؟
این اختلال به‌طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شود:
- بی‌خوابی اولیه: حالتی است که به عنوان یک اختلال خواب ظاهر می‌شود بدون اینکه با هیچ مشکل سلامتی دیگری مرتبط باشد.
- بی‌خوابی ثانویه: ناشی از یک بیماری همراه مانند سرطان، آسم، التهاب مفاصل، افسردگی، سوزش معده یا دردهای جسمی است و همچنین می‌تواند در اثر تأثیر برخی داروها یا مصرف مواد مخدر باشد.
علائم بی‌خوابی و اثرات آن‌ها
این اختلال ممکن است به عنوان علامت یک بیماری زمینه‌ای ظاهر شود. علائم بی‌خوابی عبارتند از:
- دشواری در به خواب رفتن در شب یا بیدار شدن‌های مکرر.
- بیدار شدن بسیار زود هنگام همراه با احساس ناراحتی یا کمبود انرژی.
- خواب‌آلودگی یا خستگی در ساعات روز.
- نوسانات خلقی شامل اضطراب، افسردگی یا تحریک‌پذیری.
- کاهش توانایی تمرکز و افزایش احتمال ارتکاب اشتباه یا وقوع حوادث.
- بروز سردردهای تنشی که شبیه به داشتن یک نوار تنگ دور سر است.
- اختلالات در سیستم گوارش و دشواری در ارتباطات اجتماعی.
دلایل اختلالات خواب و عوامل خطر بی‌خوابی
عوامل متعددی منجر به اختلال خواب می‌شوند که برجسته‌ترین آن‌ها عبارتند از:
- فشارهای روانی: مانند نگرانی در مورد مسائل مالی، کاری یا از دست دادن شخص عزیز.
- سبک زندگی و عادت‌ها: شامل مصرف غذاهای سنگین قبل از خواب، استفاده از تلفن‌های همراه و کامپیوترها که باعث کاهش هورمون ملاتونین می‌شود، یا انجام ورزش‌های شدید در ساعات دیر وقت.
- تغییرات ساعت بیولوژیک: در نتیجه سفر به مناطق زمانی مختلف یا کار در شیفت‌های شب.
- دلایل جسمی: مانند آپنه انسدادی خواب، سندرم پای بی‌قرار و دردهای مزمن.
در مورد عوامل خطر بی‌خوابی، این وضعیت در زنان بیشتر از مردان دیده می‌شود، به‌ویژه در دوران یائسگی یا بارداری. همچنین احتمال بروز آن در افرادی با درآمد محدود، یا کسانی که دچار چاقی و بیماری‌های قلبی-عروقی هستند، بیشتر است.
تشخیص بی‌خوابی و روش‌های مدیریت آن
تشخیص بی‌خوابی بر اساس معاینه بدنی و بررسی تاریخچه پزشکی بیمار انجام می‌شود. ممکن است متخصص از بیمار بخواهد ساعات خواب و الگوهای رفتاری روزانه خود را به مدت یک تا دو هفته یادداشت کند تا علت دقیق شناسایی شود.
در مورد جستجو برای درمان بی‌خوابی، اغلب راهکار در رسیدگی به علت اصلی است. عادت‌های بهداشتی به بهبود خواب کمک می‌کنند، مانند:
- ثابت کردن زمان‌های خواب و بیداری به‌صورت روزانه.
- اجتناب از مصرف کافئین و سیگار در شب.
- اختصاص دادن اتاق خواب فقط برای استراحت و حفظ خنکی و تهویه مناسب آن.
- رفتن به رختخواب تنها در زمانی که احساس خواب‌آلودگی می‌کنید و ترک آن در صورتی که بیش از ۳۰ دقیقه بیدار بمانید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در موارد زیر توصیه می‌شود با پزشک یا متخصص مراقبت‌های اولیه مشورت کنید:
- اگر انجام فعالیت‌های روزمره دشوار شده است.
- زمانی که احساس کنید اختلال خواب تأثیر شدیدی بر عملکرد شغلی یا سلامت روان شما دارد.
- اگر نیاز به انجام آزمایش‌های تخصصی در مراکز پزشکی خواب است.
سوالات متداول
به چه مقدار خواب نیاز داریم؟
نیازها از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما اکثر بزرگسالان به ۷ تا ۹ ساعت خواب در شب نیاز دارند، در حالی که برخی با کمتر از این مقدار سیر می‌شوند. کودکان مدرسه‌ای به حدود ۱۰ ساعت و نوزادان ممکن است ۱۶ ساعت در روز بخوابند؛ افرادی که بالای هفتاد سال دارند معمولاً کمتر از ۶ ساعت می‌خوابند.
آیا چرت زدن کمبود خواب را جبران می‌کند؟
سودمند بودن آن به زمان‌بندی بستگی دارد؛ یک چرت کوتاه (۱۰ تا ۲۰ دقیقه) در میانه روز می‌تواند انرژی‌بخش باشد، اما چرت زدن در ساعات دیر وقت ممکن است میل مغز به خواب شبانه را کاهش داده و منجر به بی‌خوابی شود.
آیا داروهای خواب‌آور بدون عوارض جانبی هستند؟
خیر، تمامی داروها از جمله خواب‌آورها دارای عوارض جانبی احتمالی هستند و باید قبل از استفاده با پزشک مشورت کرد، زیرا برخی از آن‌ها مشکل را تنها به‌طور موقت درمان می‌کنند.
سلب مسئولیت پزشکی: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- راهنمای خرید دستگاه سی پپ آنلاین ResMed
- بررسی دلایل خروپف در زنان و راهکارهای درمان آن
- علت درد بدن هنگام بیدار شدن از خواب چیست؟
- بررسی علت خشکی دهان هنگام خواب و راهکارهای درمان
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team